[Εισαγωγικά] Δωρεάν δεν είναι (πια) τίποτε

Πέστε ό,τι θέλετε για τον Αλέξη Τσίπρα – ο έλληνας Πρωθυπουργός ανανέωσε με την παρουσία του το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η γλώσσα των σωμάτων έχει τη σημασία της στην πολιτική, όπως και αλλού, και είναι σαφές από τις αντιδράσεις όλων στις φωτογραφίες ότι ο Τσίπρας «το έχει». Ισως να είναι ο μόνος με προφίλ «χαρισματικού ηγέτη» στην παρούσα σύνθεση κορυφής της Ευρώπης – με όλους όμως τους κινδύνους που ένα τέτοιο προφίλ συνεπάγεται. Γιατί ο χαρισματικός ηγέτης, ακριβώς επειδή «το έχει», μπορεί να παρασύρει, όπως μπορεί και να παρασυρθεί. 

Οτι η διείσδυση Τσίπρα στο μπετονένιο προαύλιο της λιτότητας εξυπηρετεί παίκτες όπως ο Ρέντσι ή ο Ολάντ είναι φανερό. Το ερώτημα όμως είναι – και θα απαντηθεί σε έναν βαθμό από τις παρασκηνιακές διεργασίες του Σαββατοκύριακου – σε τι βαθμό η γερμανική Ευρώπη έχει φθάσει τα όριά της. Αν δηλαδή ο μαξιμαλισμός των Γερμανών είναι ανήμπορος μπρος σε μια διαπραγματευτική γραμμή που προτάσσει το στοιχείο της εθνικής αυτοθυσίας. Το πού έφθασαν τα πράγματα φάνηκε από τα 5 δισ. ευρώ ELA παραπάνω που έδωσε η ΕΚΤ την Πέμπτη. 

Ωστόσο, το να πάρει η Ελλάδα μια καλύτερη συμφωνία δεν είναι κάτι που θα πικράνει μόνο τον Αντώνη Σαμαρά. Καθώς γίνεται πια φανερό ότι τον άδειασαν οι Γερμανοί. Αλλά επιβεβαιώνει την εντύπωση ότι μια πιο ακραία διαπραγμάτευση τον Μάρτιο του 2010 μπορεί να είχε εξυπηρετήσει καλύτερα τη χώρα από την εκδρομή στο Καστελλόριζο. Αν η, γυμνή διαπραγματευτικά, Ελλάδα του 2015 μπορεί να ανατάξει κάπως τον γερμανικό δογματισμό, δεν έχει κανείς παρά να αναλογιστεί τι θα μπορούσε να είχε αποδώσει ως εργαλείο η απειλή μονομερούς αναδιάρθρωσης του χρέους το 2010. Ή έστω – κάτι που φαίνεται να είχε εμμέσως εισηγηθεί τότε ο Στρος-Καν στην Αθήνα – μια συμφωνημένη αναδιάρθρωση του χρέους που να προηγηθεί της προσφυγής στο ΔΝΤ. Τα μαθηματικά θα είχαν βγει και δεν θα ματώναμε τώρα. Από Δευτέρα θα ξέρουμε αν ήταν σωστό το επιχείρημα του ΣΥΡΙΖΑ ότι το να σκάσει η Ελλάδα δεν είναι μόνο πρόβλημα δικό μας αλλά και των άλλων. Αν ισχύει το 2015, όταν η Ευρώπη δεν θέλει να γίνει μαντάρα με τις αγορές σε φάση επιστροφής στην ανάκαμψη, δεν μπορεί να παρά να ίσχυε καθ’ υπερβολήν το 2010. 

Ως γνωστόν, η Ιστορία, όπως και το ποινικό δίκαιο, δεν επιδέχεται υποθετικούς όρους. Δίνουν και παίρνουν όμως οι «ενήμερες» υποθέσεις ότι οι επερχόμενοι στην εξουσία εν Αθήναις έχουν διασφαλίσει αν όχι μια καλή σχέση, πάντως την ανοχή του ΔΝΤ. Κάτι που βοήθησε στις Βρυξέλλες, όπου η Ελλάδα έσπασε το μέτωπο ΔΝΤ – Ευρωπαϊκού Βορρά που είχε απέναντι ο Σαμαράς. Αυτό δεν έχει γίνει γιατί ο Βαρουφάκης έχει αγγλοσαξονική παιδεία. Αλλά γιατί, λένε, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει «υποσχεθεί κεφάλια» στο ΔΝΤ. Ο υπαινιγμός αφορά κομμένες κεφαλές ολιγαρχών και αναπέμπει στην εμμονή του οργανισμού ότι η αναδιάρθρωση της Μνημονιακής Ελλάδας σταμάτησε στα εγχώρια κατεστημένα και ολιγοπώλια που απολαμβάνουν μια μορφή ασυλίας. Η εντύπωση αυτή δεν είναι άσχετη με το άδειασμα της κυβέρνησης Σαμαρά από τον διεθνή παράγοντα το φθινόπωρο, αφού θεωρήθηκε ότι δεν κατέβαλε προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση. Ιδίως σε ό,τι αφορά την υψηλή φοροδιαφυγή «λευκού κολάρου». 

Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι μόνο αυτοί που κινδυνεύουν να πληρώσουν τον λογαριασμό ο οποίος σύμφωνα με το ρεπορτάζ που δημοσιεύεται σήμερα στα «ΝΕΑ» ανέρχεται σε 5 δισ. ευρώ. Δεν υπάρχει, άλλωστε, δωρεάν διαπραγματευτική επιτυχία!