[Ιστορίες] Οι κάτω και οι πάνω

Στο κέντρο συντονισμού της επιχείρησης έρευνας και διάσωσης Mare Nostrum, βόρεια της Ρώμης, δεκάδες άνθρωποι εργάζονται σιωπηλά μπροστά σε πίνακες, υπολογιστές και τεράστιες οθόνες με αμέτρητες φωτεινές κουκκίδες. Είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο και σε συνεργασία με τριάντα ακόμη χώρες συλλέγουν πληροφορίες για όλες τις κινήσεις σκαφών σε μια έκταση 72.000 τετρ. χλμ. Ενα ειδικό σύστημα μεταφέρει στις οθόνες ακόμη και το περίγραμμα των πλεούμενων που κρίνονται ύποπτα. Σαθρά πλοιάρια, ασφυκτικά γεμάτα.

Κάπως έτσι λοιπόν εμφανίστηκε την περασμένη Τρίτη στις οθόνες του κέντρου η σιλουέτα ενός ψαροκάικου που είχε «κάτσει» σε έναν κόλπο της Σικελίας. Οταν το ιταλικό ναυτικό πλησίασε, μέτρησε πάνω στο κατάστρωμα 600 πρόσφυγες. Ο ώμος του ενός πίεζε τον ώμο του άλλου. Ηταν όμως ζωντανοί. Ενώ κάτω από τα πόδια τους βρίσκονταν 45 πτώματα.

Το πλοιάριο είχε αποπλεύσει από τη Λιβύη. Αρχικά η καταπακτή που οδηγούσε στο αμπάρι ήταν ανοικτή∙ όσοι βρίσκονταν εκεί – οι φτωχότεροι των φτωχών δηλαδή, που δεν είχαν καταφέρει να δώσουν στους διακινητές το κάτι παραπάνω – είχαν τουλάχιστον αέρα να αναπνεύσουν.  Οταν όμως ο καιρός αγρίεψε, οι «κάτω» τρομοκρατήθηκαν και θέλησαν να ανέβουν στο κατάστρωμα. Κάποιοι από τους «επάνω», όμως, φοβήθηκαν πως το πλοιάριο θα γινόταν έτσι ακόμη πιο ασταθές. Εκλεισαν λοιπόν την καταπακτή και την κράτησαν κλειστή. Οι παγιδευμένοι ούρλιαζαν για ώρες.  

Η καταπακτή ήταν μικρή, 80 εκατοστά, το ιταλικό ναυτικό αναγκάστηκε να ρυμουλκήσει το σκάφος στο Πότζαλο, μια μικρή πόλη της Σικελίας και να καλέσει πυροσβέστες να ανοίξουν δίοδο με αλυσοπρίονο. Η προσπάθεια απεγκλωβισμού άρχισε στις 2.30 μ.μ., το πρώτο πτώμα βγήκε στις 7.15 μ.μ. και το τελευταίο στις 6 το πρωί. «Ηταν αφόρητο για οποιονδήποτε διαθέτει μια στάλα ανθρωπιάς», ξέσπασε ο δήμαρχος.  

Από τον Οκτώβριο του 2013 που άρχισαν τη Mare Nostrum, λίγο μετά την τραγωδία στη Λαμπεντούζα με τους 360 πνιγμένους πρόσφυγες, οι Ιταλοί έχουν διασώσει 73.686 ανθρώπους. Συνεχίζουν να σώζουν κατά μέσο όρο 270 ανθρώπους καθημερινά. Συνεχίζουν επίσης να ζητούν βοήθεια από την Ευρώπη, χαρακτηρίζοντας το φορτίο «αβάστακτο» για τις πλάτες ενός μόνο κράτους. Ο Ματέο Ρέντσι επανέλαβε επιτακτικά την αξίωση για μία κοινή ευρωπαϊκή πολιτική την Παρασκευή. Συνέχεια δεν υπάρχει, ούτε τέλος, αυτή η ιστορία είναι πράγματι αφόρητη.