[Ιστορίες] Μνήμη και λήθη

Υπάρχει στην Ισπανία, 260 χιλιόμετρα βόρεια της Μαδρίτης, ένα ήσυχο χωριό 56 κατοίκων που έφερε εδώ και τέσσερις αιώνες ένα όνομα τρομακτικό: Καστρίγιο Ματαχουδίος. Φρούριο Σκοτώστε τους Εβραίους. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πώς πήρε αυτό το όνομα. Λένε ότι το χωριό ιδρύθηκε το 1035 ως Καστρίγιο Μοταχουδίος – διαφέρει μόλις ένα γράμμα αλλά η διαφορά είναι τεράστια, σημαίνει: Φρούριο Ο Λόφος των Εβραίων. Η γεωγραφία στηρίζει αυτήν την εκδοχή: ακριβώς δίπλα υπάρχει ένας λόφος. Και η Ιστορία τη στηρίζει: την περίοδο εκείνη είχαν σφαγιαστεί στη γειτονική πόλη Καστροχέριθ, στη διάρκεια μιας εξέγερσης εναντίον της είσπραξης φόρων, 60 Εβραίοι. Οι επιζήσαντες, μια εβραϊκή κοινότητα 400-500 ανθρώπων, αναζήτησαν καταφύγιο στο Καστρίγιο. Και έζησαν εκεί ειρηνικά έως το 1492 οπότε όλοι οι Εβραίοι και οι μουσουλμάνοι της Ισπανίας διατάχθηκαν να γίνουν καθολικοί – ή να φύγουν. Για την περιγραφή του τρόμου που ανέμενε όσους επέλεξαν να μείνουν στη χώρα χρειάζονται ακριβώς τρεις λέξεις: Ισπανική Ιερά Εξέταση. Σε αυτό το πλαίσιο εμφανίστηκε το 1627 το όνομα «Ματαχουδίος», Σκοτώστε τους Εβραίους. Πιθανώς από εβραίους κατοίκους που είχαν ασπασθεί τον καθολικισμό και ήθελαν να πείσουν τις ισπανικές Αρχές για την αφοσίωσή τους. Ή και από λάθος, από μία πένα που γλίστρησε εμπνέοντας τελικά ανακούφιση. Εβραίοι δεν ζουν πια στο χωριό. Η μακρινή καταγωγή είχε ξεχαστεί. Εμενε μόνο το αστέρι του Δαβίδ στη σημαία και το οικόσημο. Και το τρομερό Ματαχουδίος. Μέχρι την Κυριακή, την ημέρα των ευρωεκλογών που συνέπεσαν με το τοπικό δημοψήφισμα. Με ψήφους 29-19, οι κάτοικοι του Καστρίγιο αποφάσισαν να αλλάξουν το ντροπιαστικό του όνομα. Ισως να επιστρέψουν στο «Μοταχουδίος», θα αποφασίσουν τον Ιούνιο.

Το δημοψήφισμα στο μικρό χωριό της Ισπανίας συνέπεσε με τις ευρωεκλογές, αναπόφευκτα πέρασε στα ψιλά. Γράφοντας χθες στην Γκάρντιαν μία βρετανίδα Εβραία, η Μισέλ Χάνσον, ομολογούσε πως για πρώτη φορά αρχίζει να ανησυχεί – με τον πολλαπλασιασμό και την άνοδο όλων εκείνων των κομμάτων, στη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Δανία, την Ουγγαρία, την Ελλάδα, που λένε «δεν είμαστε ρατσιστές, λέμε απλώς αυτό που σκέπτεται ο κόσμος». Φοβάται πως το 2015 την κυβέρνηση στη χώρα της θα αναλάβει ένας συνασπισμός Τόρις-Ukip. Αν γίνει αυτό θα φύγει, το έχει αποφασίσει. Αλλά για πού; Πού θα ήταν ασφαλέστερα; Την Ιστορία όλο και περισσότεροι την ξεχνούν, λίγοι τη θυμούνται και ακόμα λιγότεροι τη διορθώνουν.