[Κιόσκι] Μαθήματα ευρωπαϊκής Ιστορίας

Πιθανότατα είναι λίγοι αυτοί που θυμούνται ότι η Πενσιλβάνια οφείλει το όνομά της στον βρετανό κουάκερο πρώτης γενιάς, εξερευνητή και φιλόσοφο Ουίλιαμ Πεν. Ο Πεν ταξίδεψε στην Αμερική το 1681 για να ιδρύσει μια αποικία στην περιοχή που του είχε παραχωρήσει ο βασιλιάς Κάρολος Β’. Ο σκοπός του ήταν ιερός: η αποικία θα γινόταν ο παράδεισος των κουακέρων που εκείνη την εποχή τελούσαν υπό διωγμό στη Βρετανία επειδή θεωρούνταν αιρετικοί, καθώς και όλων των θρησκευτικών μειονοτήτων που καταπιέζονταν στη Γηραιά Ηπειρο. Ο βαθύς πασιφισμός του, αποτέλεσμα του θρησκευτικού του δόγματος, τον έκανε να πιστεύει ότι στη νέα αποικία θα μπορούσαν να συνυπάρξουν αρμονικά με τους εποίκους ακόμη και οι Ινδιάνοι.

Το όραμά του, μας υπενθυμίζει η Ρεπούμπλικα, κινδύνευσε το 1688 όταν ξέσπασε ο πόλεμος της Διαδοχής του Παλατινάτου. Ο λόγος ήταν ότι η βρετανική μοναρχία ζήτησε από τις αποικίες φόρους και στρατιώτες. Ο Πεν φοβόταν ότι η άρνηση των κουακέρων να πολεμήσουν θα τους οδηγούσε σε σύγκρουση με τη Βρετανία, οι συνέπειες της οποίας θα μπορούσε να είναι ανυπολόγιστες. Ο φόβος του ενισχύθηκε εξαιτίας της συμμετοχής στον πόλεμο της Ολλανδίας. Ο Πεν ήταν γνήσιος θαυμαστής του ομοσπονδιακού πειράματος των Επτά Ενωμένων Επαρχιών και παρατηρούσε με θαυμασμό τη γέννηση ενός νέου κράτους στην καρδιά της Ευρώπης, όπου συνυπήρχαν ειρηνικά άνθρωποι διαφορετικών θρησκειών.

Πόσο χρειάζεται για να γεννηθεί μια ιδέα; Ενδεχομένως, ένα απειροελάχιστο κλάσμα του χρόνου. Ο ιδεαλιστής Πεν έβλεπε την Ευρώπη να παρασύρεται ακόμη μία φορά σε έναν αιματηρό πόλεμο και αναζητούσε μια λύση για να τελειώσει επιτέλους αυτός ο εφιάλτης. Και η ιδέα που γεννήθηκε στο μυαλό του σε εκείνο το απειροελάχιστο κλάσμα του χρόνου ήταν η θέσπιση ενός ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αυτό ήταν, κατά τη γνώμη του, κλειδί που θα άνοιγε την πόρτα στην ειρήνη. Ο Πεν πίστευε τυφλά στον διάλογο ως μέσου επίλυσης των διαφορών και αμοιβαίας κατανόησης. Το Κοινοβούλιο δεν ήταν παρά η θεσμική έκφραση αυτής της πεποίθησης. Θεωρούσε επίσης ότι για να υπάρχει μια στοιχειώδης συνεννόηση θα έπρεπε να υιοθετηθεί μία γλώσσα, τα λατινικά ή τα γαλλικά, και ότι ο αριθμός των βουλευτών κάθε χώρας θα έπρεπε να καθοριστεί με βάση την πολιτική και οικονομική δύναμή της.

Η Ευρώπη χρειάστηκε σχεδόν τρεις αιώνες και μερικούς πολύ πιο αιματηρούς πολέμους για να αποκτήσει αυτό που θεωρητικά είναι το λίκνο της δημοκρατίας της. Και ήταν το 1941, πάλι κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, που ο εξόριστος Αλτιέρο Σπινέλι οραματίστηκε μια ενωμένη και ομοσπονδιακή Ευρώπη. Ειδικά σε αυτές τις ευρωεκλογές, είναι κάτι που οφείλουμε να έχουμε στο μυαλό μας.