[Εναλλακτικά] Η ποντικοπαγίδα

ΘΑ ήταν – χωρίς τις φωτιές και τους νεκρούς – ένα από τα τελευταία ωραία ελληνικά καλοκαίρια πριν την κρίση. Ηταν το καλοκαίρι του 2007. Η κυβέρνηση Καραμανλή – όχι χωρίς κάποιους δισταγμούς της τελευταίας στιγμής – ετοίμαζε τις μηχανές για εκλογικό αιφνιδιασμό. Και ο Γιώργος Αλογοσκούφης μείωσε δραματικά τη φορολόγηση των μεταβιβάσεων ακινήτων. Η κίνηση στόχευε την ελληνική οικογένεια στο κέντρο της. Στο κυριακάτικο τραπέζι όπου συναντώνται οι γενεές και οι νεότεροι περιμένουν να πάρουν – με κληρονομιά ή δωρεά – τα ακίνητα των πρεσβύτερων. Στόχευε επίσης τη μεσαία τάξη που είχε ως όνειρο ένα νεόδμητο διαμέρισμα στον Γέρακα, τα Βριλήσσια ή τη Βάρη. Θα μπορούσε να το αποκτήσει χάρη σε έναν συνδυασμό χαμηλότοκων δανείων και ελαχιστοποιημένων φόρων μεταβίβασης.

Πόσο έχουν αλλάξει σήμερα τα πράγματα; Τώρα στο κυριακάτικο τραπέζι ακούγεται η φράση: «Κάτσε καλά γιατί θα σου γράψω το σπίτι!». Το ακίνητο είναι εστία φορολόγησης. Εχει παγιδευτεί σε αυτό η μεσαία τάξη που, αν έχει γλιτώσει την ανεργία, έχει δει τα εισοδήματά της να μειώνονται ενώ οι εισφορές και τα χαράτσια πέφτουν βροχή. Ο Αλογοσκούφης άνοιξε τον δρόμο για την επικράτηση της ΝΔ το 2007. Η προσπάθεια της κυβέρνησης ΝΔ – ΠΑΣΟΚ, με αιχμή τον «ατρόμητο» υπουργό Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα για ενιαία φορολόγηση των ακινήτων έχει προκαλέσει κάτι που μοιάζει με εξέγερση των βουλευτών. Ξέρουν ότι οι φόροι στα ακίνητα – με πρώτο το χαράτσι στη ΔΕΗ – είναι από τους πιο μισητούς στους ψηφοφόρους τους. Με αποτέλεσμα να κλυδωνίζεται το κυβερνητικό σύστημα.

Από σύμβολο ασφάλειας για την ελληνική κοινωνία το ακίνητο μετατρέπεται σε ποντικοπαγίδα φορολόγησης. Δεν μπορεί να νοικιαστεί. Δεν μπορεί να πουληθεί. Δεν μπορεί να εξοφληθεί (αφού έχει αγοραστεί με δάνειο). Μπορεί όμως να φορολογηθεί. Αυτή είναι η άλλη, σκοτεινή πλευρά της ανάπτυξης προ του 2008. Σε μεγάλο βαθμό είχε να κάνει με την αγορά ακινήτων. Κατασκευές, πωλήσεις, διαμερίσματα, εξοχικά. Τώρα όλα αυτά πληρώνονται ακριβά και κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει. Μπορείς να καταθέσεις τις πινακίδες στο αυτοκίνητο. Τι μπορείς να κάνεις όμως με το ακίνητο; Ακόμη χειρότερα: τι κάνεις αν η υψηλή – μετά τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις – αντικειμενική αξία υπερβαίνει κατά πολύ την πραγματική; Ολα αυτά δημιουργούν μια πρωτοφανή στρέβλωση. Και η στρέβλωση αυτή απεικονίζεται πολιτικά με την παραμορφωτική της επίδραση επί της συμπολίτευσης.

Το 2011 η κυβέρνηση Παπανδρέου μπήκε στο «τριπάκι» της φορολόγησης των ακινήτων στη λογική ότι σε αυτά έχει φωλιάσει όλο το μαύρο χρήμα. Το «μαύρο», υποστήριζε τότε υπουργός, ήταν πανταχού παρόν είτε επρόκειτο για εργολάβους και μαστόρους που δεν ήξεραν τι θα πει απόδειξη είτε για τη διαφορά μεταξύ αντικειμενικής και πραγματικής αξίας που την κάλυπτε συχνά το τραπεζικό δάνειο. Τώρα το «μαύρο» – και δεν ήταν πάντα όλα μαύρα – βρικολάκιασε και κυνηγάει μια κοινωνία ολόκληρη.