[Προεκτάσεις] Τόλμη

Οτι η κυβέρνηση χρειάζεται περισσότερα λεφτά για τον προσεχή προϋπολογισμό – ο οποίος κατά τα λοιπά θα είναι πλεονασματικός! – δεν συζητείται. Το ποσό και η προέλευση είναι το ζητούμενο.

Ας αφήσουμε τις μεγάλες αναλύσεις: η μέθοδος που εφαρμόζεται ήδη για να περιοριστεί το έλλειμμα – εκτός από τους φόρους – αποδίδεται με τέσσερις λέξεις: «φέρτε πίσω τα λεφτά». Το κράτος απευθύνεται σε όσους είχαν επωφεληθεί παλαιότερα από τους πόρους του και επιβάλλει να επιστρέψουν στα ταμεία του ένα μέρος τους.

Δεν είναι άσχημη ιδέα, εφόσον οι κυβερνήσεις αδυνατούν να παραγάγουν νέο πλούτο. Αλλά στην πράξη εφαρμόζεται άδικα, επιλεκτικά, αντικοινωνικά και γι’ αυτό χωρίς αποτέλεσμα. Ας δούμε γιατί:

Οι δημόσιοι πόροι – ήτοι τα φορολογικά έσοδα και οι κοινοτικές εισροές – διασπαθίστηκαν με τους εξής τρόπους:

Ενα μέρος τους έγινε υπερκέρδη όσων είχαν πάσης φύσεως συναλλαγές με το κράτος – και από αυτά ένα τμήμα μετατράπηκε σε μίζες προς τις τσέπες αρκετών από όσους ασκούσαν διοίκηση.

Ενα άλλο μέρος χάθηκε στις σπατάλες που έκαναν οι κυβερνώντες από ανικανότητα ή λανθασμένες επιλογές – με ή χωρίς σκοπιμότητα: κάποιοι έκαναν απλώς λάθος, άλλοι ήταν άσχετοι και άλλοι χρησιμοποιούσαν το δημόσιο χρήμα για να κάνουν πολιτική καριέρα. Και ένα τρίτο μέρος διατέθηκε σε αυξήσεις μισθών, συντάξεων και πρόνοιας – πέρα απ’ το παραγόμενο προϊόν των εργαζομένων ή τις εισφορές των ασφαλισμένων.

Οταν η χώρα έφθασε στη χρεοκοπία και οι κυβερνήσεις απέτυχαν να αναστρέψουν την κατάσταση δημιουργώντας υγιή έσοδα με ανάπτυξη, στράφηκαν σε αυτούς που είχαν ευεργετηθεί τις προηγούμενες δεκαετίες. Λογικό είναι όταν κινδυνεύει η χώρα.

Μόνο που θυμήθηκαν μόνο τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους. Με το επιχείρημα ότι είχαν πάρει πολλά, τους επιβάλλουν διαρκώς διορθώσεις προς τα κάτω. Οι άλλες δύο κατηγορίες μένουν ανέπαφες και ας είναι έως και ποινικά υπόλογες ενίοτε.

Αυτή η απλή ανάλυση επιβάλλει στον υπουργό Οικονομικών να εγκαταλείψει ακόμη και τη σκέψη ότι θα πάρει τα λεφτά που του λείπουν πάλι από τους ίδιους. Μπορεί να βρει όσα έσοδα θέλει αν εφαρμόσει με τόλμη τον κανόνα της αναδρομικής επιστροφής και στις άλλες δύο ομάδες – που άλλωστε φέρουν και τη βασική ευθύνη. Αλλιώς θα αποδειχθεί αυτό που έλεγε ο αμερικανός αθλητής Σαμ Ενγουικ: «Το δημόσιο έλλειμμα είναι η διαφορά ανάμεσα στα χρήματα που δαπανά η κυβέρνηση και σε αυτά που τολμά να εισπράξει».