[Διαστάσεις] Εγκλήματα και λάθη

Η επεξεργασία μιας θεωρίας για την περιγραφή μιας πολιτικής κατάστασης είναι σε γενικές γραμμές χρήσιμη. Προσδίδει κύρος (λέμε τώρα), διευκολύνει την αποστολή του επιθυμητού μηνύματος, «επικοινωνείται» εύκολα (τι λέξη κι αυτή!) και χρησιμεύει για την άντληση κομματικών κερδών. Μπορεί βέβαια να γυρίσει και μπούμερανγκ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η «θεωρία των δύο άκρων», που στηρίζεται σε μια σωστή βάση (δεν υπάρχει αριστερή και δεξιά βία, κάθε μορφή βίας είναι καταδικαστέα), αλλά όταν γίνεται καραμέλα εκθέτει αυτούς που την πιπιλίζουν. «Ε όχι και να εξισώνουμε μια εγκληματική οργάνωση σαν τη Χρυσή Αυγή με ένα κοινοβουλευτικό κόμμα σαν τον ΣΥΡΙΖΑ!», εξανέστη χθες ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ όταν του έγινε σχετική ερώτηση στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε. Κι έσπευσε να προσθέσει προς αποφυγή παρεξηγήσεων: «Η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ είναι απολύτως λανθασμένη, αλλά όποιος κάνει λάθος δεν είναι και εγκληματίας».

Μια άλλη θεωρία που κυκλοφορεί πολύ το τελευταίο διάστημα είναι ότι για την άνοδο της Χρυσής Αυγής φταίνε η οικονομική κρίση, το Μνημόνιο, η Ευρώπη και – φυσικά – η Μέρκελ. Αυτή είναι η αγαπημένη καραμέλα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και οδηγεί εξίσου εύκολα σε ολισθηρά μονοπάτια. Σχολιάζοντας τις πληροφορίες που θέλουν τη Χρυσή Αυγή να εξετάζει το ενδεχόμενο ομαδικής παραίτησης των βουλευτών της, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρης Παπαδημούλης δήλωσε ότι το κόμμα του θα μετατρέψει τις επαναληπτικές εκλογές που θα απαιτηθούν σε ένα διπλό δημοψήφισμα εναντίον του νεοναζισμού και του Μνημονίου. Στην πραγματικότητα, έχουμε εδώ μια άλλη εκδοχή της θεωρίας των δύο άκρων: από τη μια οι κακοί (Μνημόνια, νεοναζί, κυβέρνηση, ευρωπαϊκό κατεστημένο) κι από την άλλη οι καλοί (αντιμνημονιακοί αγώνες, Τσίπρας, Κοτσιφάκης, Ντι Λίνκε και, υπό προϋποθέσεις, Καμμένος!). Ο Θεός να μας φυλάει.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ολέθριες επιπτώσεις της κρίσης οξύνουν την ανασφάλεια και τον φόβο και ωθούν μια μερίδα πολιτών προς ακραίες λύσεις. Ομως οι ρίζες της ανόδου της Χρυσής Αυγής είναι πολύ βαθύτερες. Μπορεί κανείς να τις αναζητήσει στις ογκώδεις διαδηλώσεις κατά των «γυφτοσκοπιανών» ή στη φιλοσερβική υστερία κατά τη διάρκεια της γιουγκοσλαβικής κρίσης. Μπορεί να πάει κι ακόμη πιο πίσω στην ελληνική Ιστορία. Ακροδεξιά, ρατσιστικά και ξενοφοβικά φαινόμενα δεν παρατηρούνται άλλωστε μόνο στην Ελλάδα: η Μαρίν Λεπέν ονειρεύεται την πρώτη θέση στις δημοτικές εκλογές που θα διεξαχθούν στη Γαλλία. Ούτε περιορίζονται στις χώρες που υποφέρουν από την κρίση: το λεγόμενο Κόμμα της Προόδου κέρδισε 16,4% στις πρόσφατες εκλογές στην πλούσια Νορβηγία και θα λάβει μέρος στην κυβέρνηση.

Είπε και κάτι άλλο χθες ο Ντάνι. «Ονειρεύομαι 500.000 Ελληνες να διαδηλώνουν εναντίον της Χρυσής Αυγής κάτω από ένα πανό που θα γράφει ΟΧΙ». Αδύνατον: το κάθε κόμμα θα ερμηνεύει αυτό το ΟΧΙ διαφορετικά.