[Διαστάσεις] Ε, όχι και προδότης!

Στην Ελλάδα του περίπου και του χύμα, ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός δεν προκαλεί πλέον καμιά εντύπωση. Μπορείς να αποκαλέσεις «προδότη» οποιονδήποτε, ακόμη και μέσα στη Βουλή, και να μη σηκώσει κανείς ούτε τα φρύδια του. Ο πρώην πρόεδρος του Συνασπισμού Νίκος Κωνσταντόπουλος υποστήριξε σε πρόσφατη συνέντευξή του ότι όσοι οδήγησαν την Ελλάδα σε καθεστώς επιτήρησης υπάγονται στις διατάξεις της νομοθεσίας για εσχάτη προδοσία. Η βουλευτής των Ανεξάρτητων Ελλήνων Χρυσούλα Γιαταγάνα προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα τον υφυπουργό Ανάπτυξης Παναγιώτη Μηταράκη ότι θα λογοδοτήσει σε ποινικό δικαστήριο με την ίδια κατηγορία αν τολμήσει να πουλήσει την εφημερίδα «Μακεδονία» στον Σόρος…

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πάλι, υπάρχει ιδιαίτερη ευαισθησία γι’ αυτήν τη λέξη. Κι ένας λόγος είναι ότι πολλοί από τους Framers, τους ανθρώπους δηλαδή που επεξεργάστηκαν το αμερικανικό Σύνταγμα, είχαν κατηγορηθεί στο παρελθόν οι ίδιοι για προδοσία, οπότε υπήρξαν πολύ ακριβείς στον ορισμό που περιέλαβαν στο άρθρο 3: «Προδοσία εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών συνιστά μόνον η κήρυξη πολέμου εναντίον της χώρας ή η προσχώρηση στους εχθρούς της με την παροχή βοήθειας και ηθικής στήριξης». Προκάλεσε αίσθηση, έτσι, η χρησιμοποίηση της λέξης «προδότης» από τον Τζον Κέρι για να χαρακτηρίσει τον Εντουαρντ Σνόουντεν. Από ανθρώπους σαν τον πρώην υπουργό Αμυνας Ντικ Τσέινι ή τους έξαλλους δημοσιογράφους του Fox το περιμένεις. Αλλά από τον υπουργό Εξωτερικών του Ομπάμα; Από τον ήρωα τόσο του πολέμου του Βιετνάμ όσο και του κινήματος υπέρ του τερματισμού του;

Οπως επισημαίνει ο Χέντρικ Χέρτζμπεργκ στο περιοδικό Νιου Γιόρκερ, ο Σνόουντεν δεν κήρυξε πόλεμο στη χώρα του. Και η προσπάθειά του να βρει άσυλο στην Κίνα, τη Ρωσία ή τον Ισημερινό δεν συνιστά «προσχώρηση» σε αυτές τις χώρες, οι οποίες άλλωστε δεν αποτελούν «εχθρούς» των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο πρώην πράκτορας μπορεί να είναι νάρκισσος, νευρωτικός ή μεγαλομανής. Εδρασε όμως με βάση την πεποίθησή του ότι υπηρετεί τα αληθινά συμφέροντα και τις ύψιστες αξίες της χώρας του. Φυσικά παραβίασε τον νόμο. Δικαίως ζητά η αμερικανική κυβέρνηση την έκδοσή του, ώστε να καταστεί δυνατό να δικαστεί. Το να εξαπολύεται όμως ένα παγκόσμιο ανθρωποκυνηγητό για τη σύλληψή του δεν κάνει καλό ούτε στην εικόνα της Αμερικής ούτε στην προσπάθειά της να πείσει τις αυταρχικές κυβερνήσεις της Ρωσίας και της Κίνας να συνεργαστούν σε σημαντικότερα ζητήματα.

Οσο για την ουσία των αποκαλύψεων, ορθώς εξοργίζουν, αλλά κακώς ξαφνιάζουν. Ολοι υποψιαζόμασταν πως όλοι παρακολουθούν όλους, και αυτό δεν είναι σημερινό, δεν αφορά τις σημερινές κυβερνήσεις ή τις σημερινές υπηρεσίες, συνέβαινε πάντα. Απλώς η τεχνολογία κάνει τις παρακολουθήσεις όλο και πιο σύνθετες, όλο και πιο δαιδαλώδεις, μέχρι να ξεφύγουν και από τους παρακολουθούντες, να γίνουν αυτόματες και αυτόνομες, και να καταβροχθίσουν τα πάντα.