[Γνώμη] Περσική γάτα

Το 2009 η ιρανική κοινωνία αιφνιδίασε το καθεστώς κατεβαίνοντας στους δρόμους για να διαδηλώσει ενάντια στην ύποπτη επανεκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και για να στηρίξει τον Μιρ Χουσεΐν Μουσαβί και τον Μεχντί Καρουμπί, τους δύο ηγέτες του Πράσινου Κινήματος που σήμερα βρίσκονται σε κατ’ οίκον περιορισμό. Τέσσερα χρόνια αργότερα αιφνιδιάζει το καθεστώς τον λαό του αφήνοντας το περιθώριο να διεξαχθούν με όσο το δυνατόν πιο διαφανείς διαδικασίες οι προεδρικές εκλογές της 14ης Ιουνίου – αφού οι μη αποδεκτοί υποψήφιοι εξαιρέθηκαν από το σύστημα. Το υπουργείο Εσωτερικών πέρασε από κόσκινο τα εκλογικά αποτελέσματα καθ’ όλη τη νύχτα της 14ης προς την 15η Ιουνίου, έως ότου επιβεβαίωσε, στις 8.20 (ώρα Τεχεράνης), τη μεγάλη έκπληξη: την εκλογή από τον πρώτο γύρο, με 50,7% των ψήφων, του Χασάν Ροχανί, ενός μετριοπαθούς κληρικού τον οποίο στηρίζουν ο πρώην πρόεδρος Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί, οι Μεταρρυθμιστές και το Πράσινο Κίνημα.        

Αυτή η «θεϊκή έκπληξη» είναι πλούσια σε διδάγματα, εσωτερικά και εξωτερικά. Αναδεικνύει πρώτα απ’ όλα την ύπαρξη και την επίδραση – έστω και υπογείως – του Πράσινου Κινήματος, το οποίο γεννήθηκε το 2009. Οι εκλογές αυτές σηματοδοτούν επίσης τη δύναμη της επιθυμίας της ιρανικής νεολαίας για αλλαγή. Ο Ροχανί αποτέλεσε την καλύτερη ελπίδα για ελευθερία, καθώς και για την έξοδο της χώρας από την απομόνωση που έφεραν ο εξτρεμισμός του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και η αδιαλλαξία του καθεστώτος για το πυρηνικό ζήτημα, με αποτέλεσμα την επιβολή όλο και πιο αυστηρών κυρώσεων – οι οποίες βύθισαν τη χώρα σε σοβαρή οικονομική κρίση.  

Αντί να καταφύγουν σε μία αποστειρωμένη αποχή, οι Μεταρρυθμιστές και το Πράσινο Κίνημα ανασυντάχθηκαν πίσω από έναν υποψήφιο ο οποίος θεωρείται ότι μπορεί να συμβιβαστεί με τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αλλά βρίσκεται εξίσου κοντά με τον Ραφσαντζανί, ο οποίος με τη σειρά του, αν και βρίσκεται μακριά από τις προεδρικές εκλογές, θεωρείται η τελευταία ασπίδα των δημοκρατικών στο Ιράν. Πρόκειται για στρατηγική που αποδεικνύει μία ασυνήθιστη ωριμότητα στην πολιτική. Είναι η εικόνα του υποψήφιου Ροχανί, ενός πραγματιστή ο οποίος πιστεύει ότι «έχει μεγαλύτερη αξία το 20% των μεταρρυθμίσεων που είναι εφικτές από το 100% που δεν είναι», όπως επισημαίνει κάποιος από το στενό του περιβάλλον.

Ο Αλί Χαμενεΐ επίσης επέδειξε μία ευελιξία που δεν περιμέναμε από αυτόν. Εστω και αν ο Ροχανί δεν ήταν ο αγαπημένος του υποψήφιος, φαίνεται πως προτίμησε μία ήρεμη εκλογική διαδικασία παρά να επιβάλει με τη βία την επιλογή του και να πυροδοτήσει την έκρηξη. Το μάθημα του 2009 και των αραβικών επαναστάσεων έχει ληφθεί. Οπως η (περσική) γάτα, έτσι και το καθεστώς προσγειώθηκε στα πόδια του. Μετά τον Χαταμί (1997-2005), τον αδύναμο μεταρρυθμιστή και τον εξτρεμιστή Αχμαντινετζάντ (2005-2013), το ιρανικό καθεστώς ίσως έχει βρει τις ισορροπίες του.