[Διαστάσεις] Το δέντρο μέσα μας

Χθες το μεσημέρι γνώρισα μια πολύ όμορφη Ιρανή. Τη λένε Σαχάρ Ντελιτζανί, γεννήθηκε πριν από 30 χρόνια στις φυλακές Εβίν της Τεχεράνης και βρέθηκε στην Αθήνα με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου στα ελληνικά («Τα παιδιά της τζακαράντας», εκδ. Παπαδόπουλος). Για την πολιτική κατάσταση στη χώρα της δεν ξέρει πολλά, σε ηλικία 12 ετών έφυγε για τις Ηνωμένες Πολιτείες, σήμερα ζει στο Τορίνο. Ξέρει όμως ότι στις προεδρικές εκλογές της άλλης εβδομάδας θα πάρουν μέρος μόνο συντηρητικοί, οι μεταρρυθμιστές αποκλείστηκαν, περίμενα λοιπόν να μου πει ότι δεν έχει και μεγάλες ελπίδες από την όλη διαδικασία. Αλλά διαψεύστηκα. «Κάθε εκλογική αναμέτρηση είναι πάντα σημαντικότερη από την προηγούμενη», σημείωσε η Σαχάρ. «Εσείς οι δημοσιογράφοι θέλετε μεγάλες ανατροπές, ενθουσιαστήκατε όταν έπεσε ο Μουμπάρακ, αλλά μερικές φορές οι άνθρωποι δεν είναι έτοιμοι για συνταρακτικές αλλαγές. Ο ιρανικός λαός έκανε την επανάστασή του μία φορά. Τώρα θέλει μεταρρυθμίσεις. Οι πραγματικές αλλαγές θέλουν χρόνο: η ιρανική κυβέρνηση δεν είναι όσο ενωμένη φαίνεται προς τα έξω, όλοι μιλούν εναντίον όλων, και αυτό σίγουρα δεν συνέβαινε πριν από τέσσερα χρόνια. Η ιρανική κοινωνία βράζει».

Λίγες ώρες αργότερα διάβασα ένα ρεπορτάζ που τη δικαιώνει. Προχθές έγινε στο Ισφαχάν η κηδεία του αγιατολάχ Τζαλαλουντίν Ταχερί, ενός μεταρρυθμιστή που παραιτήθηκε από τη θέση του σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πολιτική των σκληροπυρηνικών. Σύμφωνα λοιπόν με το BBC, στην κηδεία παρέστησαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που φώναζαν συνθήματα εναντίον της κυβέρνησης και του θρησκευτικού ηγέτη της χώρας Αλί Χαμενεΐ. Πολλοί ζητούσαν την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, ενώ ακούστηκε και το σύνθημα «Θάνατος στον δικτάτορα!». Ηταν χωρίς αμφιβολία η μεγαλύτερη αντικυβερνητική εκδήλωση των τελευταίων ετών. Ξεπήδησε έτσι, από το πουθενά. Και η Αστυνομία δεν τόλμησε να επέμβει.

Κάπως έτσι ξεκίνησαν και οι ταραχές στην Τουρκία. Τρεις τύποι που μελετούν τη φιλοσοφία ζεν και θεωρούν ότι αποτελούν μέρος της φύσης όπως τα ζώα και τα φυτά είδαν τα μεσάνυχτα της προπερασμένης Δευτέρας μια μπουλντόζα να πλησιάζει το πάρκο Γκεζί. Ειδοποίησαν μέσω twitter τους φίλους τους, εκείνοι τους γνωστούς τους και μέσα σε λίγη ώρα η Πλατεία Ταξίμ γέμισε από ένα αγριεμένο πλήθος. Οταν η κοινωνία – ή έστω η πρωτοπορία της κοινωνίας – βράζει, δεν χρειάζεται παρά μια πρόκληση, ένα τυχαίο γεγονός, ένα λάθος, για να εκραγεί. Και τότε η εξουσία πάντα αιφνιδιάζεται, χάνει την ψυχραιμία της, αντιδρά σπασμωδικά ή δεν αντιδρά καθόλου.

Η Αζάρ, η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος της Σαχάρ Ντελιτζανί, θυμάται τα λόγια του Ισμαήλ, του πατέρα του παιδιού της: «Ολοι έχουμε ένα δέντρο μέσα μας. Είναι θέμα χρόνου να το βρούμε». Μερικές φορές όμως το ανακαλύπτουμε ξαφνικά.