Η Google και η κοινοτοπία του καλού

Το βιβλίο «Η νέα ψηφιακή εποχή» ορίζει ένα σαφές και προκλητικό σχέδιο για τον τεχνοκρατικό ιμπεριαλισμό από δύο κορυφαίους μάγους της, τον Ερικ Σμιτ και τον Τζάρεντ Κοέν, οι οποίοι επινόησαν ένα νέο ιδίωμα για τις ΗΠΑ και την παγκόσμια ισχύ τους τον 21ο αιώνα. Το ιδίωμα αυτό αντανακλά την ολοένα και πιο στενή σχέση ανάμεσα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τη Σίλικον Βάλεϊ, όπως προσωποποιείται από τον κ. Σμιτ, ο οποίος είναι εκτελεστικός πρόεδρος της Google, και τον κ. Κοέν, πρώην σύμβουλο της Κοντολίζα Ράις και της Χίλαρι Κλίντον, ο οποίος τώρα διευθύνει την Google Ideas.

Οι συγγραφείς συναντήθηκαν στην κατεχόμενη Βαγδάτη το 2009, όπου συνέλαβαν την ιδέα του βιβλίου. Εκεί κατέληξαν ότι η βιομηχανία της τεχνολογίας θα μπορούσε να είναι ισχυρός παράγοντας της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Το βιβλίο προπαγανδίζει τον ρόλο της τεχνολογίας στην αναδιαμόρφωση των ανθρώπων και των εθνών σε υποχείρια της κυρίαρχης υπερδύναμης. Η πρόζα είναι λακωνική, το επιχείρημα αδιάσειστο και η σοφία κοινότοπη. Αλλά αυτό δεν είναι ένα βιβλίο που γράφηκε για να διαβαστεί.

Η «Νέα ψηφιακή εποχή» είναι, πριν απ’ όλα, μια προσπάθεια της Google να ενσαρκώσει το γεωπολιτικό όραμα των ΗΠΑ. Δεν εκπλήσσει, συνεπώς, ότι μια ομάδα από τους πιο διάσημους πολεμοκάπηλους έσπευσε να υποστηρίξει την ήπια δύναμη της Δύσης. Οι συγγραφείς έχουν ψηλά στη λίστα των ευχαριστιών τον Χένρι Κίσινγκερ, ο οποίος επαινείται μαζί με τον Τόνι Μπλερ και τον πρώην διευθυντή της CIA Μάικλ Χέιντεν.

Οι συγγραφείς παρουσιάζουν με επιδεξιότητα μια κοινότοπη εκδοχή του κόσμου τού αύριο. Η «πρόοδος» καθοδηγείται από την αμείλικτη εξάπλωση της αμερικανικής καταναλωτικής τεχνολογίας πάνω στην επιφάνεια της Γης. Ηδη, κάθε μέρα, ενεργοποιούνται ακόμη ένα εκατομμύριο (ή περίπου) κινητά που «τρέχουν» την εφαρμογή Google. Η Google, και μέσω αυτής η αμερικανική κυβέρνηση, θα διαμεσολαβεί στην επικοινωνία όλων των ανθρώπων του πλανήτη, πλην εκείνων που βρίσκονται στην Κίνα (άτακτη Κίνα…).

Οι συγγραφείς είναι «ξινοί» όταν κρίνουν τον αιγυπτιακό θρίαμβο του 2011. Τα κινήματα που συντονίζονται ψηφιακά σημαίνουν γι’ αυτούς ότι οι επαναστάσεις είναι «πιο εύκολο να ξεκινήσουν», αλλά «πιο δύσκολο να ολοκληρωθούν». Λόγω της απουσίας ισχυρών ηγετών το αποτέλεσμα (ή έτσι λέει ο κ. Κίσινγκερ στους συγγραφείς) θα είναι κυβερνήσεις συνασπισμού που μετατρέπονται σε αυταρχικά καθεστώτα.

Το βιβλίο αντανακλά τα θεσμικά ταμπού και τις εμμονές του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Αποφεύγει να κάνει ουσιαστική κριτική στο Ισραήλ και στη Σαουδική Αραβία. Προσποιείται ότι τα κινήματα της Λατινικής Αμερικής, που έχουν απελευθερώσει τόσο πολλές χώρες από τον αμερικανικό καπιταλισμό και από τις δικτατορίες τα τελευταία 30 χρόνια, δεν υπήρξαν. Αντ’ αυτών, μιλάνε αναφερόμενοι στην περιοχή για «γηρασμένους ηγέτες», ταυτίζοντας τη Λατινική Αμερική με την Κούβα. Και, φυσικά, το βιβλίο ανταποκρίνεται στα αγαπημένα θέματα της Ουάσιγκτον: τη Βόρεια Κορέα και το Ιράν.

Προσωπικώς έχω μια πολύ διαφορετική προσέγγιση. Η τεχνολογία των πληροφοριών, όπως έχει αναπτυχθεί από την Google, προαναγγέλλει το θάνατο της ιδιωτικής ζωής  και μετατοπίζει τον κόσμο προς τον αυταρχισμό. Ενώ ο κ. Σμιτ και ο κ. Κοέν μας λένε ότι ο θάνατος της ιδιωτικής ζωής θα βοηθήσει τις κυβερνήσεις σε «κατασταλτικά αυταρχικά καθεστώτα» να «θέσουν στο στόχαστρο τους πολίτες τους», λένε επίσης ότι οι κυβερνήσεις στις «ανοιχτές» δημοκρατίες θα θεωρήσουν την ίδια συνθήκη «δώρο» που θα τους επιτρέψει να «ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες των πολιτών και στις ανησυχίες των πελατών τους». Στην πραγματικότητα, η διάβρωση της ιδιωτικής ζωής του ατόμου στη Δύση και η συγκέντρωση της δύναμης στην κεντρική εξουσία κάνουν αναπόφευκτη την κατάχρηση εξουσίας, μετατρέποντας τις «καλές» κοινωνίες σε συγγενείς των «κακών».

Στο κεφάλαιο με θέμα τα «αυταρχικά καθεστώτα» περιγράφονται, αποδοκιμαστικά, διάφορα κατασταλτικά μέτρα επιτήρησης: η νομοθεσία που εισάγεται από την πίσω πόρτα του λογισμικού θα επιτρέψει να κατασκοπεύονται οι πολίτες, την παρακολούθηση των κοινωνικών δικτύων και τη συλλογή πληροφοριών σε ολόκληρους πληθυσμούς. Ολα αυτά γίνονται ήδη στις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, ορισμένα από τα μέτρα αυτά – όπως η ώθηση κάθε χρήστης των κοινωνικών δικτύων να μπορεί να συνδέεται με προφίλ στο οποίο θα χρησιμοποιείται το πραγματικό του όνομα – έχουν προωθηθεί με αιχμή του δόρατος την ίδια την Google.

Το βιβλίο αυτό είναι μια εργασία στην οποία κανένας συγγραφέας δεν έχει τη γλώσσα για να εκφράσει το τεράστιο ολοκληρωτικό κακό που κατασκευάζουν. «Ο,τι ήταν τον 20ό αιώνα η Lockheed Martin», μας λένε, «θα είναι τον 21ο οι εταιρείες τεχνολογίας και ασφαλείας στον Κυβερνοχώρο». Χωρίς ακόμη να το κατανοούν, έχουν ενεργοποιήσει και θέσει σε εφαρμογή την προφητεία του Τζορτζ Οργουελ. Αν θέλετε ένα όραμα για το μέλλον, φανταστείτε άδεια ανθρώπινα πρόσωπα – για πάντα – πίσω από αμερικανικής έμπνευσης γυαλιά Google. Οι ζηλωτές της λατρείας της καταναλωτικής τεχνολογίας θα βρουν στο κείμενο αυτό ελάχιστα  για να τους εμπνεύσουν. Αλλά θεωρώ ότι είναι απαραίτητο ανάγνωσμα για οποιονδήποτε αγωνίζεται για το μέλλον. Είναι επιτακτική ανάγκη: γνωρίστε τον εχθρό σας.

Ο Τζούλιαν Ασάνζ είναι ο ιδρυτής του Wikileaks και συγγραφέας του βιβλίου «Cypherpunks: Η ελευθερία και το μέλλον του Διαδικτύου»

Στη σελ. 23, το ρεπορτάζ για τη δίκη του στρατιώτη Μάνινγκ, που κατηγορείται ότι παρέδωσε απόρρητα έγγραφα στο Wikileaks