Είναι τα «μπλιμπλίκια» τέχνη;

^«Με περηφάνια ανακοινώνουμε ότι το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης απέκτησε έναν κατάλογο δεκατεσσάρων βιντεοπαιχνιδιών, πρόδρομο της αρχικής λίστας περίπου σαράντα επιθυμητών τίτλων που πρόκειται να αποκτηθούν στο κοντινό μέλλον, όπως επίσης και μια νέα κατηγορία έργων τέχνης η οποία ελπίζουμε ότι προσεχώς θα επεκταθεί…». Ετσι ανήγγειλε το διάσημο μουσείο τη νέα κατηγορία εκθεμάτων του που περιλαμβάνει «κλασικά» πλέον βοντεοπαιχνίδια όπως το PacMan» του 1980, το σχεδόν σαν άσκηση αυτοσυγκέντρωσης και θρυλικό Tetris του 1984, την ευπώλητη σειρά Sims που άρχισε το 2000 (και ώς πέρσι είχε πουλήσει πάνω από 150 εκατ. αντίτυπα) ή το παιχνίδι ρόλων EVE online του 2003.

Για το άνοιγμά του αυτό, το μουσείο συμβουλεύτηκε ένα σωρό ειδικούς, ιστορικούς, κριτικούς, επιμελητές, γνώστες νομικών θεμάτων και γενικώς εξέχοντες κατοίκους του ψηφιακού κόσμου. Οπως δήλωσε η Πάολα Αντονέλι, επικεφαλής επιμελήτρια του τμήματος Αρχιτεκτονικής και Ντιζάιν του MoMa: «Αναζητήσαμε έναν συνδυασμό ιστορικής και πολιτιστικής αντιστοιχίας, αισθητικής έκφρασης, λειτουργικής και δομικής ορθότητας, καινοτόμου προσέγγισης στην τεχνολογία και τη συμπεριφορά, και επιτυχημένης σύνθεσης υλικών και τεχνικών». Βαριά ζητήματα δηλαδή, τα οποία δεν προκαλούσαν όμως αντιπαραθέσεις κατά πολύ εντονότερες από εκείνες που είχε πυροδοτήσει παλαιότερη ανάδυση του ερωτήματος περί τέχνης και βιντεοπαιχνιδιών. Για παράδειγμα, σε ένα σχετικό συνέδριο προ διετίας, η καθηγήτρια Σίλια Πιρς είχε υποστηρίξει ότι τα βίντεο γκέιμ, τα οποία πλέον μπορούσαν να περηφανεύονται και για ένα ολόκληρο υποείδος τους με καλλιτεχνικό πυρήνα, τα art games, αξίζουν να αντιμετωπιστούν ως σοβαρό πολιτιστικό προϊόν, ειδικά αφού η αλληλεπίδρασή τους με τον χρήστη ήταν αποδεκτή στην τέχνη ήδη από την εποχή του κινήματος Fluxus των 60s, δημιουργών όπως του Μαρσέλ Ντισάμπ ο επιφανής κριτικός κινηματογράφου Ρότζερ Εμπερτ είχε καταθέσει ως τεκμήριο διαφοράς της τέχνης και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών το γεγονός ότι στα τελευταία υπάρχουν κανόνες, στόχοι, πόντοι ή αποτέλεσμα, πράγματα δηλαδή που αν εφαρμόζονταν λόγου χάρη στο «Ρωμαίος και Ιουλιέτα», παρέχοντας στο έργο τη δυνατότητα ενός εναλλακτικού, ευτυχισμένου τέλους, τότε η καλλιτεχνική εκφραστικότητά του θα αποδυναμωνόταν σημαντικά.

Για όσους θέλουν να δουν την προσπάθεια αυτή να γιγαντώνεται, να προσθέσουμε ότι το μουσείο σκοπεύει να μακρύνει τον κατάλογο με τίτλους όπως το καλτ Asteroids του ’79, το αξιολάτρευτο Super Mario Bros. του ’85, το μαγικό στα παιδικά μάτια τού γράφοντος Street Fighter II του ’91 και το Snake του ’97, το γνωστό «Φιδάκι» των κινητών Nokia. Και για αυτούς, τέλος, που νομίζουν ότι καλά όλα αυτά αλλά το παιχνίδι γενικά, ψηφιακό ή ξύλινο, δεν μας απασχολεί εδώ, είναι από μόνο του κάτι πολύ σπουδαίο που δεν χρειάζεται να περιβληθεί με τον βαρύ μανδύα της τέχνης ή της επιστήμης για να το πάρουμε σοβαρά, να πούμε μόνο ότι συμφωνούμε, το καλύτερο όμως που έχουν να κάνουν είναι να σταματήσουν να στενοχωριούνται και απλώς να συνεχίσουν να παίζουν γελαστοί.

Και… επικοινωνιακά φυτά

Για όσους νομίζουν ότι οι «παραξενιές» του MoMa εξαντλούνται εδώ, να θυμίσουμε ότι ήδη από το 2011 το μουσείο είχε πραγματοποιήσει μια έκθεση με τίτλο «Μίλησέ μου: ντιζάιν και επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων και αντικειμένων», στην οποία είχε ξεχωρίσει το πρότζεκτ «Botanicalls». Είναι μια ηλεκτρονική εφαρμογή των Ρομπ Φαλούντι, Κέιτ Χάρτμαν και Κάτι Λόντον που επιτρέπει σε αισθητήρες τοποθετημένους λόγου χάριν σε έναν φίκο να στέλνουν μηνύματα μέσω κινητού στον ιδιοκτήτη του, με περιεχόμενο όπως «πότισέ με, είναι επείγον» ή «χρειάζομαι ήλιο». Τόση ήταν η επιτυχία του πρότζεκτ, που το μεν MoMa αποφάσισε να το εντάξει στη μόνιμη συλλογή του, κάποιοι δε προγραμματιστές να το μιμηθούν ή να το βελτιώσουν. Η πιο πρόσφατη προσπάθεια είναι των Ισπανών Πελάγιο Μέντεζ και Ρομάν Τόρε (οι «Welovecode») που ωθούν τα πράγματα λίγο παραπέρα. Η δική τους εφαρμογή (η Welovegarden) μεταφέρει από το φυτό μηνύματα αισιόδοξα και γεμάτα θετική αύρα αν έχει ποτιστεί και αν βρίσκεται κοντά στο φως, καθώς και μηνύματα μελαγχολικά και νευρικά όταν το περιβάλλον του δεν είναι και τόσο ευνοϊκό.