Φτηνής τέχνης εγκώμιο

Τζαζ συγχορδίες συναγωνίζονταν σε μετριοπάθεια το ζουζούνισμα του κοινού που σε παρέες ή μονάδες είχε μαζευτεί ήδη από τις πρώτες βραδινές ώρες. Με μπλέιζερ ή καμπαρντίνες αλλά και κοκάλινα γυαλιά, μεταχειρισμένα τζιν ή τριμμένες στάμπες συγκροτημάτων στις τάξεις του ήταν αυτό που αλλού, ενθουσιασμένοι, θα το χαρακτηρίζαμε πολυπληθές και ετερόκλητο. Στους τοίχους του εξαρχειώτικου οικήματος και σε κάθετες στήλες υπήρχαν μικροί πίνακες ζωγραφικής, περίπου 30×30 εκατοστά, που μπορεί να ήταν και φωτογραφίες, κατασκευές, κολάζ ή μεταξοτυπίες. Πλάι τους μπορεί να υπήρχε μια ροζ κουκκίδα, σημάδι ότι πωλήθηκε κύριε. Πλάι σε μερικά άλλα, μια φιγούρα η οποία από τον τρόπο που κοίταζε ή μιλούσε ή ξεκρέμαγε ένα έργο ή σώπαινε φαινόταν φύση καλλιτεχνική. «Ελα, εγώ είμαι», έλεγε μέσα σε όλα αυτά στο κινητό του ένας χοντρούλης με κασκόλ, «ήρθα στα εγκαίνια της Cheapart. Εσύ πού είσαι;».

Για λεπτομέρειες, ο λόγος στον Δημήτρη Γεωργακόπουλο, ο οποίος μαζί με τον αδελφό του Γιώργο (αλλά και τους Ragna Juergensen, Jens Lage, Φιόνα Μουζακίτη και πιο πρόσφατα την Φωτεινή Καπίρη) κάπου εκεί στα 90s, όταν η σύγχρονη τέχνη ανασκουμπωνόταν και εκείνοι τελείωναν τις σπουδές τους στις Καλές Τέχνες, άρχισαν να εξερευνούν τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ανεξάρτητου χώρου. «Οι όροι “off spaces” ή “context art gallery” ήταν άγνωστοι στην Ελλάδα», μας έλεγε. «Εμείς είχαμε ήδη το εργαστήρι μας, όπου σύχναζαν φίλοι ή άλλοι καλλιτέχνες και αποφασίσαμε να κάνουμε έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό. Σαν κόμβο νέων εικαστικών. Να προσκαλούμε μικρές ομάδες για πειραματικά πρότζεκτ που θα ήταν αδύνατο να πάνε σε γκαλερί. Επειτα ανοιχτήκαμε στο εξωτερικό» συνέχιζε, εξηγώντας πώς από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη το δίκτυό τους έφτασε να περιλαμβάνει το Αμστερνταμ, τη Βιέννη, τη Λεμεσό. Σε λίγες ημέρες μάλιστα θα προστεθεί και η Μαδρίτη. Αρεσε και εκεί η ιδέα μιας έκθεσης που όλα τα έργα θα απαιτούν το ίδιο ποσό. Στην προκειμένη, 80 ευρώ.

«Είναι συγκινητικό να βλέπεις μια παρέα φοιτητών να μαζεύει τα λεφτά, να αγοράζει τη δουλειά σου και μετά να τσακώνονται ποιος θα το κρατήσει» έλεγε μεταξύ άλλων ο παλαίμαχος της Cheapart Γρηγόρης Λαγός, αφού είχε σκαρφαλώσει σε ένα καλοριφέρ, είχε ξεκρεμάσει το ψηλότερο έργο του και το είχε δώσει σε κάποιον αγοραστή.  «Εδώ δεν σε επιλέγουν για το πόσο θα πουλήσεις. Δεν έχει σημασία η εμπορικότητά σου» ήταν η άποψη της Ελένης Αβραμίδου και της Ελευθερίας Δανιηλίδου, οι οποίες ήταν εκεί ως καλλιτεχνικό δίδυμο.

Τα εγκαίνια, η ίδια η έκθεση τέλος πάντων, που διαρκεί μέχρι τις 23 Δεκεμβρίου, γινόταν ταυτόχρονα στο κτίριο της Cheapart στη συμβολή των οδών Θεμιστοκλέους  και Α. Μεταξά και στον χώρο Camp, στην Πλατεία Κοτζιά. Γινόταν επίσης το αδιαχώρητο. Από τη μικρή φιλότεχνη λαοθάλασσα, χέρια σηκώνονταν και έδειχναν κάποιο έργο ή το φωτογράφιζαν με το κινητό. Ενας μεσήλιξ με κοφτερή χωρίστρα και ένα κακομούτσουνο σκυλάκι στην αγκαλιά ανέλυε στην παρέα του πόσο λάτρευε τον Ντίρερ. Μια κοπέλα με αλλόκοτη κόμμωση εξηγούσε στη δικιά της ότι ήταν πολύ ευχαριστημένη από το εργαστήριο ζωγραφικής που επέλεξε, ενώ ένας βαριεστημένος σύζυγος ρωτούσε αν «είναι ανάγκη να τα δούμε όλα». Δεν φαινόταν να έχει αγοράσει κάτι και αυτό ουδόλως ενοχλούσε καλλιτέχνες όπως η αυστριακή Stephanie Mold: «Δεν με νοιάζει αν θα πουλήσω. Στη χώρα μου έχω λίστα αναμονής. Εδώ, μου αρκεί να γνωρίσω ενδιαφέροντες ανθρώπους. Και μου αρέσει η ιδέα ότι όλοι, οι κανονικοί άνθρωποι μπορούν να αγοράσουν τέχνη». Λίγο πιο κάτω, ο Τούρκος Cemal Akyuz θα συμφωνούσε. «Υπάρχουν και οι μπιενάλε» έλεγε ίσως με πίκρα «εκεί όμως πρέπει να έχεις γνωριμίες, να προέρχεσαι από καλλιτεχνική οικογένεια. Εδώ σε αποδέχονται λόγω της δουλειάς σου».

Θα ήταν καλύτερο βέβαια αν όλα αυτά δεν είχαν πυροδοτήσει και κάποιες καλλιτεχνικές κακίες. «Εχουμε ακούσει ακόμα και ότι εφόσον η Cheapart πουλάει φθηνά, τα έργα της δεν μπορεί παρά να είναι σκουπίδια» έλεγε χωρίς την παραμικρή δυσαρέσκεια ο Δημήτρης Γεωργακόπουλος. Το κοινό ή τουλάχιστον ο Μάρκος Μπεχλιτζανάκης, συνταξιούχος εκπαιδευτικός, είχε άλλη άποψη: «Αγόρασα και πέρσι δύο έργα. Νομίζω ότι η τέχνη, γενικά, με κάνει να νιώθω καλά. Για κάποια από τα φετινά θα έδινα και παραπάνω από 80 ευρώ» εξηγούσε, δείχνοντας κάποια που όμως είχαν πουληθεί. Ο Κώστας Στεφανίδης και ο Νίκος Σιδηρόπουλος από την άλλη, νεαρός ιδιωτικός υπάλληλος και πολιτικός μηχανικός αντίστοιχα, είχαν βρει αυτό που ήθελαν, και κατευθύνονταν προς την έξοδο ευχαριστημένοι. «Είναι καθιερωμένο να ερχόμαστε εδώ λίγο πριν από τα Χριστούγεννα» έλεγαν. «Βοηθιούνται οι νέοι καλλιτέχνες και ο κόσμος αγοράζει κάτι ωραίο σε προσιτή τιμή. Ειδικά για όσους δεν έχουν μεγάλη επαφή, είναι ευκαιρία».