Ο Μπαχ σταμάτησε στο Ιράν

Εχει και η διασημότητα τη συνταγή της. Θέλει μια τρυφερή, ενίοτε και δακρύβρεχτη ιστορία, θέλει μια εξωτική καταγωγή, θέλει κατατρεγμό και λίγη φτώχεια, θέλει και μια ξαφνική αναγνώριση. Για να συγκινεί τα πλήθη, όταν πια ο αστέρας θα έχει φτάσει στον κολοφώνα της δόξας του. Για να θυμούνται πού ήταν και πού είναι τώρα και να ελπίζουν – κάτι σαν το αμερικανικό όνειρο – ότι μπορούν ίσως, κάποτε, να έχουν την ίδια τύχη.

Τα θέλει η παγκόσμια δισκογραφία αυτά τα «ανθρώπινα στόρι», πέρα από το ταλέντο. Θέλει, ας πούμε, κάτι σαν την ιστορία που αποδίδεται στη νέα «ανακάλυψη» της εγχώριας δισκογραφίας και ακούει στο όνομα Παντελής Παντελίδης. Που υποτίθεται είναι ένα φτωχόπαιδο, που τον χώρισε η φίλη του και με μια κιθαρούλα άρχισε να της γράφει τραγούδια… πίστας (τρέμε Σινέντ Ο’ Κόνορ).

Ας σοβαρευτούμε. Η ιστορία, η πραγματική ιστορία, του ιρανού πιανίστα Ραμίν Μπαχραμί έχει όλα τα συστατικά της συνταγής που μπορεί να οδηγήσει στη διασημότητα. Εχει όμως και ένα ταλέντο, που μπορεί να διαπερνά σύνορα και να καταρρίπτει τα – διαχωριστικά – εμπόδια. Πόσω μάλλον όταν μιλάμε για τα διαχωριστικά στη μουσική, που θέλουν τη λεγόμενη κλασική μουσική από τη μια πλευρά περιχαρακωμένη.

Ο Μπαχ. Ναι, ο Μπαχ είναι το μεγάλο ταλέντο του κοντούλη και μάλλον ασχημούλη ιρανού πιανίστα, που καταφέρνει να καταρρίψει και αυτό το ταμπού: της εμφάνισης. Η οποία, ειδικά στη δισκογραφία, τελευταία έχει φτάσει να καταδυναστεύει ακόμη και το ταλέντο.

Την ώρα που ο Μπαχραμί αγγίζει ανεπαίσθητα και με απαράμιλλη ταυτόχρονα ευαισθησία τα πλήκτρα του πιάνου για να τιθασεύσει τις νότες των «Παραλλαγών Γκόλντμπεργκ» του Μπαχ, ας πούμε, υπνωτίζει τους ακροατές του στην αίθουσα συναυλιών, ακόμη και εκείνους στο CD που ξεχνάνε ποιος είναι ο μουσικός και αφήνονται, συγκεντρώνονται στον μαγικό μουσικό κόσμο που πλάθει μπροστά στα… αυτιά τους. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που τον συγκρίνουν με το φαινόμενο Γκλεν Γκουλντ. Τον εκκεντρικό καναδό πιανίστα, που μπορεί να μας άφησε το ακατάπαυστο μουρμουρητό του πάνω σε κάθε νότα στις ηχογραφήσεις του, αλλά του χρωστάμε και μερικές από τις πλέον λεπταίσθητες ερμηνείες, μοναδικές και αμίμητες, ειδικά στις «Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ» και στον Μπαχ εν γένει.

Η ιστορία του Μπαχραμί – ίσως και η καταγωγή του σε συνδυασμό με τον Μπαχ – προσθέτει γοητεία στον νεόκοπο μύθο του πιανίστα, που έχει καταφέρει στα 36 του να αναδειχθεί σε διεθνή σταρ με τις ερμηνείες του και μόνον. Αν και τον διεκδικεί ακόμη η νέα του πατρίδα, η Ιταλία.

Δεν έζησε μακριά από πολέμους και εκρήξεις τα πρώτα χρόνια της ζωής του στην Τεχεράνη. Ούτε έμεινε αλώβητη η οικογένειά του από το καθεστώς Αγιατολάχ Χομεϊνί. Ο πατέρας του φυλακίστηκε με την κατηγορία του «κοσμοπολιτισμού»! Η μητέρα του ήταν εκείνη που του δίδαξε τις πρώτες νότες. Κι εκείνος κατάφερε, κάπου μεταξύ Ιράν και εξορίας – προσφυγιάς, να ανακαλύψει τη μαγεία του Γκλεν Γκουλντ. Απ’ όλους τους διάσημους πιανίστες, επέλεξε τον πιο παράξενο. Αλλά κι εκείνον με το χάρισμα της μοναδικότητας.

«Ο Μπαχ μπορεί να σώσει τον κόσμο. Μπορεί να σώσει τη ζωή μας», επιμένει ο Μπαχραμί. Και το έχει κάνει έμβλημά του ακόμη και στα CD του (με την Decca Ιταλίας). Το καλύτερο όμως είναι ότι αν ακούσει κάποιος τον Μπαχ του, ακόμη και για πρώτη φορά, μπορεί και να τον πιστέψει. Σαν μύστη. Και σαν προφήτη του θεού… Μπαχ. Ή του θεού της μουσικής. Με τη «βαθιά μελαγχολία», όπως τη χαρακτηρίζει, που μόνον στις ερμηνείες του Γκουλντ είχαμε ξανακούσει, αλλά και με την δύναμη και τη χαρά της ζωής συνάμα.

Ο Μπαχ είναι και το alter ego του ιρανού πιανίστα. Τον έχει ενσαρκώσει ως ρόλο μπροστά στο πιάνο του, σε έναν διάλογο – θεατρική παράσταση με ερωτήσεις από τον μέγα εκκεντρικό της ιταλικής μουσικής σκηνής, τον τρελούτσικο Βινίσιο Καποσέλα, το 2005.

Η αγάπη του για τον Μπαχ τον έκανε να ιδρύσει και να διευθύνει από τον περασμένο Μάρτιο το World Bach-Fest στη Φλωρεντία, με επίτιμο πρόεδρο τον διάσημο μαέστρο (τον έχουμε ακούσει και στο Μέγαρο Μουσικής) Ρικάρντο Σαγί, με τον οποίο έχει επίσης δισκογραφήσει. Στόχος του φεστιβάλ είναι, όπως λέει – και το στηρίζει πάντα και με πάθος και με μουσική – «ένα Γούντστοκ για τον Μπαχ», όπου οι διασημότεροι δεξιοτέχνες του Μπαχ, αυτοί που «μπαχάρουν» κατά τα λόγια του, από όλον τον κόσμο, να δίνουν νέα πνοή στα έργα του γερμανού πρωτοπόρου συνθέτη. Αλλά και να ερμηνευθούν στα επόμενα χρόνια εκεί όλες οι «Καντάτες» του.

Και όλα αυτά από ένα παιδί που έβλεπε κάποιους συμμαθητές του να παίζουν με όπλα στους δρόμους. Εναν εξόριστο που γνώρισε τον Μπαχ στην Τεχεράνη και αυτό τού άλλαξε τη ζωή. Αν αυτό δεν είναι ωραία ιστορία που «πουλάει», τότε τι είναι;