Ο καλός, ο κακός και ο παραγωγός

ια τον Χαβιέρ Μπαρδέμ η πρώτη ημέρα γυρισμάτων στα σετ του «Skyfall», του νέου πολυαναμενόμενου Τζέιμς Μποντ, συνοδεύτηκε από το πρώτο του μεγάλο «μπλοκάρισμα»: οι κάμερες είχαν στηθεί, το συνεργείο είχε προετοιμαστεί, τα σκηνικά είχαν αλφαδιαστεί και στο άκουσμα του «Action!» ο ηθοποιός «πάγωσε». «Τι συμβαίνει;» τον ρώτησε ο σκηνοθέτης. «Με συγχωρείτε, μόλις συνειδητοποίησα ότι παίζω σε ταινία του Τζέιμς Μποντ» του απάντησε ο ηθοποιός. Ε, δεν είναι και λίγο.

Στα 46 του ο ισπανός ηθοποιός έχει διαγράψει εντυπωσιακή πορεία. Από φίρμα πιπεράτων κωμωδιών για εγχώρια κατανάλωση πέρασε με επιτυχία σε πιο απαιτητικούς ρόλους. Το 2000 έγινε ο πρώτος ισπανός ηθοποιός που βρέθηκε υποψήφιος για Οσκαρ με την ταινία «Πριν πέσει η νύχτα», στον ρόλο του ομοφυλόφιλου κουβανού ποιητή Ρεϊνάλντο Αρένας, και το 2007 το κέρδισε για το «Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους» όπου έπαιζε έναν παρανοϊκό δολοφόνο.

Σήμερα, παντρεμένος με την Πενέλοπε Κρους, μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στην Ισπανία (όπου μαζί με την αδελφή του διατηρεί δύο μπαρ) και στο Χόλιγουντ.

Στο «Skyfall» μόλις και μετά βίας δείχνει να συγκρατεί μια ζωώδη επιθετικότητα ενσαρκώνοντας τον διαδικτυακό τρομοκράτη Ραούλ Σίλβα, με τα ασημένια, σχεδόν glam, μαλλιά του, το δανδικό look και ένα μονίμως μπλαζέ βλέμμα – στοιχεία που δεν υπήρχαν στο σενάριο αλλά αποτέλεσαν δημιουργικές παρεμβάσεις του ίδιου του Μπαρδέμ.

«Στην αρχή πίστεψα ότι καμία από αυτές δεν θα λειτουργούσε. Τελικά ήταν όλες σωστές», δηλώνει ενθουσιασμένος ο σκηνοθέτης, ο οποίος δεν είναι ένας «μάστορας» από αυτούς που συνήθιζε να μισθώνει η παραγωγή, αλλά ένας «δημιουργός», ο Σαμ Μέντες: βραβευμένος με Οσκαρ για το «American Beauty», το οποίο ακολούθησαν σπουδαία φιλμ, όπως ο «Δρόμος της απώλειας» (με Τομ Χανκς και Πολ Νιούμαν) και το «Reservation Road» (με Λεονάρντο ντι Κάπριο και Κέιτ Γουίνσλετ).

ανατροπες. Ο Σαμ Μέντες πρέπει να πέρασε ώρες ατελείωτες με τους παραγωγούς προκειμένου να «παίξει» με τις πατροπαράδοτες έννοιες του μύθου. Να καταρρίψει δηλαδή τα θεμέλια που έστησε ο Χάρι Σάλτζμαν, ο πρώτος παραγωγός που καταπιάστηκε σοβαρά με τις νουβέλες του Ιαν Φλέμινγκ και ο οποίος το 1962 ξεκίνησε να αναζητεί τον ιδανικό Μποντ, τον ηθοποιό εκείνο δηλαδή που θα μπορούσε να σηκώσει στους ώμους του μια τέτοια ευθύνη. Ο Σον Κόνερι κέρδισε την κούρσα, αν και εμφανίστηκε στο σπίτι του Σάλτζμαν (ο οποίος τον περίμενε μαζί με τον συμπαραγωγό Αλμπερτ Μπρόκολι) ντυμένος πρόχειρα και ατημέλητα, με έναν «αέρα» όμως που μάγεψε και τους δύο (την επομένη ο σκηνοθέτης Τέρενς Γιανγκ ανέλαβε «να ντύσει και να ευπρεπίσει» τον σκωτσέζο ηθοποιό).

Από τον Σάλτζμαν λοιπόν ξεκινούν όλα. Διότι κανένας έως τότε δεν είχε καταφέρει να «δει» στις δημοφιλείς αλλά «φτηνές» νουβέλες αυτό που οραματίστηκε ένας παραγωγός γνωστός για τα μεγάλα ρίσκα του. Διότι, όσο παράξενο και αν σας φαίνεται, κανένας εκείνα τα χρόνια δεν πίστευε στον κ. Μποντ.

Φυσικά, όταν η επιτυχία ήρθε, ο Σάλτζμαν έγινε διάσημος ως ο παραγωγός με το άγγιγμα του Μίδα – έφτασε μάλιστα στο σημείο να αναλάβει την παραγωγή τού «Μυστικός Φάκελος Ιπκρες» του 1965, με τον Μάικλ Κέιν ως Χάρι Πάλμερ, μυστικό πράκτορα και όσο… αντι-Μποντ γίνεται (δηλαδή χωρίς τη χλιδή και τη γοητεία του, και με μπόλικο αυτοσαρκασμό). Εμπορική επιτυχία και αυτό!

Μονάχα η ασθένεια της γυναίκας του θα τον οδηγήσει στην παραίτηση και θα αναγκαστεί να πουλήσει το 50% των δικαιωμάτων του. Ο θάνατός της τον ρίχνει σε βαριά κατάθλιψη που διαρκεί για χρόνια. Θα επιστρέψει, ανεξάρτητος πλέον, το 1988 με μια τελευταία παραγωγή. Ποια; Τον «Καιρό των Τσιγγάνων» του Εμίρ Κουστουρίτσα! Δείχνει απίστευτο, και όμως μόνο αυτό το σενάριο κατόρθωσε να τον συγκινήσει και να τον επαναφέρει στη δράση για μια τελευταία ζαριά.

στα ταμεια. Αν ζούσε σήμερα ο Σάλτζμαν, πιθανότατα και να μη συμφωνούσε με την κατεύθυνση που δείχνει να παίρνει ο χαρακτήρας στο «Skyfall»: μας παρουσιάζει έναν Μποντ τρωτό, ευάλωτο, πιο ανθρώπινο από ποτέ. Ισως πιο κοντά στον αυθεντικό ήρωα, αλλά λιγότερο «λαμπερό» – κάποιοι θα έλεγαν και λιγότερο εμπορικό. Οι εισπράξεις της νέας ταινίας όμως τους διαψεύδουν: μέσα σε λίγες ημέρες (και χωρίς να έχει ακόμη κυκλοφορήσει στις ΗΠΑ) έχει ήδη ξεπεράσει παγκοσμίως τα 100 εκατ. δολάρια.

Οπότε τίθεται το θέμα: Ντάνιελ Κρεγκ ή Σον Κόνερι; Ο δεύτερος κουβαλά όλο το άρωμα μιας εποχής που πέρασε ανεπιστρεπτί, ο πρώτος όμως έχει άλλα, «τεχνικά» ατού. Α, να το πούμε και αυτό: ο Ντάνιελ Κρεγκ είναι σίγουρα καλύτερος ηθοποιός από τον Σον Κόνερι στα νιάτα του και το αγέρωχο ύφος του δεν θυμίζει σε τίποτα το ύφος «είδα-φως-και-μπήκα» του Ρότζερ Μουρ ή την ενοχλητική πόζα του Πιρς Μπρόσναν.

Προφανώς, όμως, για να μιλάμε ακόμη, έπειτα από 50 χρόνια, για τον Κόνερι, ε, κάτι θα άφησε πίσω του. Βλέπετε, ο Ιαν Φλέμινγκ ήταν έξυπνος: ελάχιστα πράγματα που αφορούν το παρελθόν του Μποντ υπάρχουν στα βιβλία του.

Ο Μποντ δεν έχει παιδιά, γονείς, κοινωνικές υποχρεώσεις. Δεν πλένει πιάτα, δεν κουρεύει το γκαζόν, δεν σιδερώνει, ούτε πάει ποτέ για ψώνια. Ζει σε ξενοδοχεία, τρώει και πίνει τα καλύτερα, και – το καλύτερο – μπορεί με εξαιρετική άνεση να κάνει έρωτα με ένα υπέροχο κορίτσι και μετά να το σκοτώσει.

Ο Ντάνιελ Κρεγκ, από την άλλη, έρχεται να σπάσει τον «άτρωτο» μύθο και να τον κάνει προσφιλή σε ένα κοινό που έχει πλέον μπουχτίσει από ήρωες άφθαρτους. Και, για να είμαστε ειλικρινείς, οι καλύτερες στιγμές των ταινιών του Πιρς Μπρόσναν πάντα έμοιαζαν κλεμμένες από περιπέτεια με τον Μπρους Γουίλις.

Οπως και να ‘χει, από αυτόν τον ήρωα δεν γλιτώνουμε. Και ευχαριστούμε τον Χάρι Σάλτζμαν γι’ αυτό.