1939-1945 Ο πιο φονικός πόλεμος

Δύο βρετανοί σταρ της ιστοριογραφίας κάνουν βουτιά στα βαθιά νερά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μεταφέροντας το βάρος στα απανταχού θύματά του. Ο ένας, ο Αντονι Μπίβορ, έχει ένα ιδιαίτερο ταλέντο στο να περιγράφει τη βαρβαρότητα. Ιδίως τη βαρβαρότητα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Για τη φρίκη και τις σφαγές του Ανατολικού Μετώπου λ.χ., κάνει πλήρεις περιγραφές τού πώς τα άψυχα σώματα Γερμανών ήταν σκορπισμένα στο πεδίο της μάχης χωρίς πόδια. Οχι γιατί διαμελίστηκαν από βόμβα αλλά γιατί οι στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού ήθελαν τις μπότες τους. Και για να τις βγάλουν, καθώς τα πτώματα ήταν παγωμένα από το χιόνι, έπρεπε να κόψουν τα πόδια και να τα ζεστάνουν σε μια φωτιά του στρατοπέδου τους…

Ο Μπίβορ είχε άλλωστε και μια σύντομη καριέρα ως μόνιμος αξιωματικός. Αφιερώθηκε κατόπιν στη συγγραφή βιβλίων για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που έγιναν τόσο δημοφιλή ώστε να έχουν μεταφραστεί σε 30 γλώσσες και να έχουν πουλήσει πάνω από 4 εκατομμύρια αντίτυπα – τεράστιο νούμερο για βιβλία μη μυθοπλαστικά. Μερικές από τις πιο διάσημες επιτυχίες του είναι το «Στάλινγκραντ», το «D-Day» για την Απόβαση στη Νορμανδία, το «Βερολίνο, η πτώση», η «Κρήτη», βιβλία που κυκλοφορούν και στη χώρα μας από τις εκδόσεις Γκοβόστη.

Δίπλα του έχει έναν άσπονδο φίλο με τον οποίο τους ενώνουν πολλά: είναι ο Μαξ Χέιστινγκς, επίσης Βρετανός, επίσης συγγραφέας πολλών δημοφιλών βιβλίων για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και που δεν είναι ούτε αυτός επαγγελματίας ιστορικός. Είναι δημοσιογράφος, ανταποκριτής μεγάλων εφημερίδων και του BBC που έχει καλύψει έντεκα πολέμους, έχει γράψει είκοσι βιβλία και έχει υπογράψει πολλά ιστορικά ντοκιμαντέρ. Οι δυο τους έχουν ακόμα μερικά κοινά: ανήκουν σε μια σχολή ιστορικών που μέχρι τώρα καταπιάνονταν με συγκεκριμένες πτυχές του πολέμου επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους στην περιγραφή τού τι σήμαινε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος για τις ζωές των ανθρώπων που ενεπλάκησαν σε αυτόν. Ο Χέιστινγκς έχει γράψει για τους στρατηγικούς βομβαρδισμούς των Βρετανών, για την Απόβαση στη Νορμανδία και για τις μάχες στη Γερμανία και την Ιαπωνία στο τέλος του πολέμου – τα τελευταία δύο αυτά βιβλία κυκλοφορούν και στα ελληνικά με τους τίτλους «Νέμεσις» και «Αρμαγεδδών» από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Τώρα όμως, και οι δύο, με διαφορά λίγων μηνών, παρουσίασαν από μία συνολική ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το βιβλίο του Μπίβορ έχει τον προφανή τίτλο «The Second World War» και είναι 863 σελίδων (στην Ελλάδα θα κυκλοφορήσει στα τέλη του 2013) ενώ το βιβλίο του Χέιστινγκς, που προηγήθηκε κατά τι, λέγεται «All Hell Let Loose: The World at War 1939-1945» και είναι 748 σελίδων.

Και οι δύο είναι πολύ καλοί αφηγητές. Ο Χέιστινγκς συνδυάζει πολύ προσωπικές ιστορίες με την υψηλή στρατηγική και τα μεγάλα γεγονότα. Ατού, πάλι, του Μπίβορ, είναι οι περιγραφές των μεγάλων μαχών αλλά και η αναζήτηση βαθύτερων συνδέσεων που συνθέτουν το συνολικό παζλ του πολέμου. Ενός πολέμου που δεν διεκδικεί τα πρωτεία της ωμότητας. Σε ποσοστό επί του πληθυσμού αφανίστηκαν σχετικά περισσότεροι στον Τριακονταετή Πόλεμο του 17ου αιώνα στην Κεντρική Ευρώπη ή στην εξέγερση του Αν Λουσάν στην Κίνα του 8ου αιώνα. Σε απόλυτους αριθμούς, όμως, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ο πιο αιματοβαμμένος στην ανθρώπινη ιστορία.