Ο δυναμίτης του δικτάτορα

«Ο δικτάτορας» Ο Σάσα Μπάρον Κοέν είναι ένας από τους πιο αυθεντικά χαρισματικούς κωμικούς της γενιάς του. Και αν κρίνω από τις εισπράξεις και τις αμοιβές που έχει τσεπώσει τα τελευταία χρόνια, ένας από τους πιο έξυπνους. Γιατί από τη μία δυναμιτίζει επιτυχώς όλα τα χονδροειδή κλισέ της αμερικανικής φάρσας επεκτείνοντας θεαματικά τη δυναμική τους και από την άλλη προσδίδει σε όλα όσα κάνει ένα ιδεολογικό υπόβαθρο που μέχρι τώρα παρέμενε μόλις δυο πόντους κάτω από την επιφάνεια. Πράγμα που παύει πλέον να ισχύει με τον «Δικτάτορά» του.

Γιατί μπορεί ο αντισημίτης Μπόρατ να «αποκαλύπτει τον αντισημιτισμό και εν γένει τον ρατσισμό των άλλων μέσω της υπερβολής του» (η δήλωση είναι του ίδιου του Κοέν) και ο γκέι Αυστριακός Μπρούνο (στον οποίο ο ηθοποιός αποκαλούσε… «Φύρερ» τον Μελ Γκίμπσον) να έκανε το ίδιο για την ομοφοβία, όμως τώρα με το στήσιμο της σατιρικής κωμωδίας για έναν σατανικό δικτάτορα της Μέσης Ανατολής δεν μπορούμε να μιλάμε για σημειολογικές σημάνσεις.

Βεβαίως πρόκειται για σάτιρα, και σάτιρα χωρίς σχηματικές καρικατούρες δεν μπορεί να λειτουργήσει – το πρώτο εικοσάλεπτο της ταινίας είναι τουλάχιστον ξεκαρδιστικό. Δεν σας το κρύβω, γέλασα πολύ με το πρώτο μέρος του «Δικτάτορα» – γιατί μετά ο ηθοποιός αναγκάζεται να νερώσει το κρασί (και τη σάτιρά) του, καθώς ο Δικτάτορας, διωκόμενος και απελπισμένος, ανακαλύπτει τα καλά της δημοκρατίας όταν ερωτεύεται ακτιβίστρια με κοντό μαλλί (την οποία αποκαλεί διαρκώς «αγοράκι»).

Ο Κοέν τα βάζει και με τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, βάζοντας στο στόμα των ηθοποιών του ορισμένες πραγματικά εξωφρενικές ατάκες («αν ζεις έξω από τις ΗΠΑ, πρακτικά είσαι Αραβας») ενώ στο φινάλε βγάζει έναν λόγο για τα κακά του καπιταλισμού και τα καλά της Δημοκρατίας, λόγο που ο ηθοποιός προσπαθεί να «ανατρέψει» με διαρκή λεκτικά καλαμπούρια.
Το αποτέλεσμα όμως στο φινάλε δεν είναι ούτε τόσο πολιτικά ανορθόδοξο (όπως ευαγγελίζεται) ούτε τόσο ανατρεπτικό – και αυτό γιατί το χιούμορ του παραμένει στρατευμένο. Και σάτιρα μονόπλευρη είναι σάτιρα – μαϊμού.

Βλέπετε, ο ίδιος ο Κοέν διατείνεται πως μονάχα με σοβαρά θέματα μπορεί κάποιος να στήσει μια σάτιρα – και έχει απόλυτο δίκιο. Κι εγώ βλέποντας την ταινία σκεφτόμουν πόσο αστεία και ριζοσπαστική θα ήταν μια ανάλογη σάτιρα για την εξωτερική πολιτική του Ισραήλ.

Ξέρετε, τα κατεχόμενα, οι φρικαλεότητες επί αμάχων και ακτιβιστών απ’ όλον τον κόσμο είναι υλικό για κωμωδία – δυναμίτη. Ακόμη πιο αστεία θα μπορούσε να ήταν η ολοκληρωτική ανυπαρξία του ΟΗΕ στο ζήτημα της Συρίας για παράδειγμα (στην ταινία ο ΟΗΕ παρουσιάζεται ως ένας οργανισμός με δύναμη και κύρος), μιας και όλα αυτά είναι θέματα ιδιαιτέρως σοβαρά. Τι λέτε κύριε Κοέν; Οχι και τόσο, ε; (Βαθμολογία: 5)