[Φαινόμενα] Χαμηλοί τόνοι στα πάνελ

Αν υπήρξε ένα κοινό χαρακτηριστικό σε όλες τις συζητήσεις της βραδιάς, ήταν η προσπάθεια να κρατηθούν χαμηλοί οι τόνοι από όλες τις πλευρές. Αποφεύχθηκαν οι φρενιτιώδεις προσθαφαιρέσεις ποσοστών που χαρακτήρισαν την εκλογική βραδιά της 6ης Μαΐου για να συντεθεί εκεί on camera ο κυβερνητικός συνδυασμός της επόμενης ημέρας.

Ναι μεν το πάγιο τελετουργικό της εορταστικής παρουσίασης των εκλογικών αποτελεσμάτων επέβαλε ομοιότητες με παρελθούσες παρόμοιες στιγμές, δεν έκρυψε όμως τις μεγάλες επικοινωνιακές αλλαγές που επέβαλαν και τα δύο εκλογικά αποτελέσματα, της 6ης Μαΐου και της 17ης Ιουνίου, στις εκλογικές συζητήσεις. Τόσο στο ύφος των συζητήσεων όσο και στο περιεχόμενο. Υπήρξε ευδιάκριτη η προσπάθεια όλων να αρθρώσουν έναν «διαφορετικό πολιτικό λόγο» για την επόμενη ημέρα – πλην των προσκολλημένων σε έναν χαλύβδινο επικοινωνιακό έλεγχο των ψηφοφόρων τους με συναισθηματικά επιχειρήματα που χαρακτηρίζουν συνήθως τα πολιτικά άκρα.

Παρ’ όλο που τα διφορούμενα αποτελέσματα των exit polls προκάλεσαν ολισθήματα για λίγο προς ένα κλίμα νίκης από την πλευρά των εκπροσώπων του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι άρχισαν να συζητούν κυβερνητικές συνεργασίες.

Πρώτο πάντως συμπέρασμα που αφορά τη σκηνοθεσία των εκλογικών σόου είναι η δυσκολία των exit polls να αποτυπώσουν το εκλογικό αποτέλεσμα. Ισως γιατί μέσα σε συνθήκες κρίσης και πόλωσης το δείγμα δεν είναι ποτέ αρκετό για ασφαλή συμπεράσματα, είτε γιατί επικρατεί στους υπολογισμούς των εκλογολόγων το «όποιος καεί στον χυλό φυσάει και το γιαούρτι». Ετσι καταλήγουν και αυτοί σε μια «επικοινωνιακή επιλογή» να δώσουν αποτελέσματα με περιθώριο απόκλισης τουλάχιστον 3%, μεγάλο για το εγχώριο εκλογικό σύστημα.

Παντού στον κόσμο διαπιστώνονται τέτοιου είδους «παρανοήσεις» των exit polls, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η τηλεοπτική σκηνοθεσία επιβάλλει, έστω και στιγμιαία, όρους στην πολιτική η οποία βρίσκεται εκτεθειμένη όταν τα δεδομένα ανατρέπονται από την πραγματικότητα της κάλπης. Και παρά το συναρπαστικό στοιχείο που έχει πάντα η on camera κατανάλωση συναισθημάτων και ανθρώπινων αντιδράσεων, το αποτέλεσμα είναι ότι δημιουργείται ένα αίσθημα δυσπιστίας προς το θέαμα και εντέλει στην πολιτική που ταυτίζεται με αυτό.

Αποδείχθηκε πάντως, υπό την «πίεση» της κάλπης, ότι συνειδητά ή όχι αυτό που αλλάζει και στον λόγο των πάνελ – ή επιβάλλεται να αλλάξει – είναι ότι συζητήσεις που βασίζονται μόνο στις «πληροφορίες» της κάλπης δεν ευσταθούν αν δεν ενταχθούν σε μια ευρύτερη, νέα, πολιτική αφήγηση. Και αφετηρία αυτής είναι «η δημιουργία κυβέρνησης με συνεργασίες». Μόνο που το ακριβές περιεχόμενο του νέου πολιτικού αφηγήματος παραμένει υπό διαμόρφωση και κάθε άλλο παρά στα πάνελ μπορούσε να συντεθεί.

Γι’ αυτό και ποτέ άλλοτε η εμπειρία των πολιτικών στα πάνελ, δεν είχε αποδειχθεί τόσο περιττή μπροστά στην ουσιαστική ανάγκη της χώρας για ταχύτατη παραγωγή πολιτικής που να ανταποκρίνεται στο συγκεκριμένο εκλογικό αποτέλεσμα, το οποίο έδινε σαφή εντολή για συνεργασία των πολιτικών δυνάμεων. Οι διεργασίες, οι μέθοδοι που θα χρησιμοποιηθούν, τα όρια των συνεργασιών και τα πρόσωπα τα οποία θα επιλεγούν είναι ακριβώς αυτά που θα συνθέσουν το νέο πολιτικό αφήγημα. Το οποίο θα πρέπει να ανταποκριθεί στις προσμονές του εκλογικού σώματος και να διαμορφώσει τη νέα «πίστη».

Αλλωστε, παρ’ όλο που η πόλωση χαρακτήρισε την προεκλογική ατμόσφαιρα, με την ενεργοποίηση παλαιών συμβολισμών και ιστορικών παραλληλισμών, η απόσταση της πολιτικής-των-πάνελ και των επικοινωνιακών στρατηγικών από τη μια και της κοινωνικής πραγματικότητας από την άλλη αποδείχθηκε από το υψηλό ποσοστό αποχής (37%) – σεβαστή. Καθώς ανάμεσα στον φόβο και τον θυμό του εκλογικού σώματος κέρδισαν τελικώς οι… παραλίες, παρ’ όλο που οι προχθεσινές ήταν οι «κρισιμότερες εκλογές της μεταπολιτευτικής Ελλάδας».