Η κόλαση στον παράδεισο

Ο υπεύθυνος για τη διαχείριση των κεφαλαίων της Νορβηγίας από τις εισπράξεις εξόρυξης πετρελαίων διαχειρίζεται 100 εκατ. $ την ημέρα. Η Νορβηγία, χώρα σοβαρή, τα κέρδη της από το πετρέλαιο τα επενδύει για λογαριασμό των συνταξιοδοτικών ταμείων του συνόλου των εργαζομένων στη χώρα και με ορίζοντα τριάντα ετών. Είναι προφανές ότι μιλάμε για ένα πανίσχυρο ταμείο, εκατοντάδων δισ., συντηρητικό με την έννοια ελαχιστοποίησης κινδύνου, που κατευθύνεται κυρίως σε ομόλογα. Και όχι σε μετοχές ή hedge funds ή άλλα εξωτικά προϊόντα που δημιούργησε η διεθνής τής χρηματοπιστωτικής. Μέχρι πρόσφατα, είχε ως καθήκον να πετυχαίνει επιτόκια 3-4% σε ασφαλείς τοποθετήσεις. Και σαν τέτοιες προφανώς επέλεγε τα κρατικά ομόλογα, όπως τα παρόμοια κρατικά ταμεία (wealth Funds) των πλούσιων λόγω εξαγωγών χωρών της Ασίας και της Αραβικής Χερσονήσου.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του σε γερμανική εφημερίδα, ο εν λόγω κύριος περιέγραψε την αδυναμία του να συνεχίσει τη δουλειά του σωστά. Οχι γιατί δεν υπάρχουν ευκαιρίες σε τοποθετήσεις ομολόγων. Κάθε άλλο. Δίψα υπάρχει. Αλλά από την κρίση ομολόγων της ευρωζώνης και μετά, η εμπιστοσύνη περιορίστηκε και τα επιτόκια που αποφέρουν οι «ασφαλείς» χώρες είναι έως και αρνητικά.

Δεν ξέρω πώς θα λύσει το πρόβλημά του ο Νορβηγός, εκείνο που ξέρω είναι ότι η ανισορροπία που περιγράψαμε στερεί από την Ευρώπη κατά κύριο λόγο τη δυνατότητα δανεισμού της και οδηγεί στην ανάγκη διάσωσης της μίας μετά την άλλη τις χώρες της ευρωζώνης. Γιατί στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, τα κεφάλαια που λέγαμε, τα οποία ανέρχονται σε τρισ. δολάρια, σταδιακά αποσύρονται και μένουν τα επιθετικά ιδιωτικά κεφάλαια που ζητούν μεγαλύτερα επιτόκια, λόγω αυξημένου κινδύνου.

Τα μεγάλα λοιπόν κεφάλαια που προέρχονται από τα κρατικά πλεονάσματα, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και άλλα που διαχειρίζονται χρήματα εκατομμυρίων μικρών καταθετών και εργαζομένων-ασφαλισμένων, δεν εμπιστεύονται πλέον τις υπερχρεωμένες χώρες. Με εξαίρεση τις ΗΠΑ. Για την ώρα.

Είναι προφανές ότι μια ολόκληρη ήπειρος πλέει σε βουνά δανεικών που σωρεύτηκαν τα τελευταία 15 χρόνια της ευμάρειας – με δανεικά και χαμηλά επιτόκια. Και αν δεν βρεθεί σύντομα λύση ευρωπαϊκή για την ευρωζώνη, και λύση αμερικανική για τα δικά της ελλείμματα, τα πράγματα οδηγούνται σε εκρηκτικές καταστάσεις, σε ανεργία και σε συστημική κρίση.

Ταυτόχρονα, επενδύσεις και καταθέσεις σε χώρες σε κρίση απομακρύνονται και η ύφεση είναι το αποτέλεσμα έλλειψης κεφαλαίων που θα θέσει σε κίνδυνο το ενιαίο νόμισμα και ίσως την ίδια την Ενωση.

Ομως πιστεύουν πολλοί ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί να δώσει μια λύση αξιόπιστη τα επόμενα δυο χρόνια. Το ζήτημα είναι αν σε αυτή τη λύση θα βρίσκεται και η χώρα μας ή αν θα παρακολουθεί τα γεγονότα στην απόλυτη ένδεια και διάλυση. Χωρίς να είμαστε βέβαιοι για το αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής προσπάθειας, θέλω να πιστεύω ότι σχεδόν όλοι οι πολιτικοί σχηματισμοί δεν θα ρισκάρουν ρήξη με την Ευρώπη, διεθνή απομόνωση και πολιτική διχασμού και διάλυσης. Οτι έστω και την τελευταία στιγμή θα συνεργαστούν, έστω σφίγγοντας τα δόντια, για να δοθεί λύση που συμφέρει μια χώρα που έχει όλα τα κακά που έχουν και οι άλλες χώρες, και ελάχιστα από τα καλά.

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα δώσει την ευκαιρία να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί, στα πρότυπα της Αργεντινής, που ειρήσθω εν παρόδω περνάει νέα κρίση πληθωρισμού και συναλλάγματος.

Αλλοι όμως επισημαίνουν ότι η έξοδος της Ελλάδας δεν θα έχει καμία σχέση με την έξοδο της Ισπανίας και της Πορτογαλίας ή της Ιρλανδίας. Γιατί οι χώρες της Ιβηρικής έχουν παραγωγική και βιομηχανική βάση, και κράτος ισχυρό, αλλά και τη διέξοδο της Νότιας Αμερικής. Η δε Ιρλανδία έχει τις χιλιάδες εταιρείες τεχνολογίας που έχουν εγκατασταθεί λόγω φορολογικής πολιτικής αλλά και τη γειτνίαση με την Αγγλία.

Η Ελλάδα δεν διαθέτει τίποτε από αυτά. Τυχόν αποκοπή από την αιμοδοσία, θα μας γυρίσει σε απίστευτες οικονομικές και πολιτικές καταστάσεις, που οι σημερινές θα μοιάζουν παραδείσιες. Μα θα μου πείτε η σημερινή ύφεση οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα. Πιθανόν. Ομως η έξοδος από την κόλαση της ανεργίας και της απελπισίας της ύφεσης και της κοινωνικής απελπισίας εντός ευρωζώνης δεν θα διορθώσει κανένα από τα δομικά και άλλα προβλήματα της χώρας. Ούτε θα οδηγήσει στον χαμένο παράδεισο. Μάλλον τη μια κόλαση θα διαδεχθεί μια ακόμη πιο αφάνταστη κόλαση που πολλοί την έχουν περιγράψει. Αλλά η πραγματικότητα θα ξεπερνάει κάθε φαντασία και προηγούμενο. Μα θα μου πείτε ότι τα περισσότερα κόμματα και οι πολίτες τάσσονται υπέρ της παραμονής μας στο ευρώ. Το ζητούμενο είναι αν με τις προτάσεις τους και τους χειρισμούς τους, αντί να πετύχουν το ζητούμενο, οδηγήσουν γενιές Ελλήνων στην κόλαση ενός παραδείσου που δεν υπάρχει.