Ενέσεις αισιοδοξίας

Ο Χάμπερμας δεν παραιτείται από τον ιδεαλισμό του, ακόμη και όταν το ευρωπαϊκό μέλλον θυμίζει αποκαλυπτικό πίνακα του Ιερώνυμου Μπος. Σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις του τον τελευταίο καιρό -απάντησε σε πέντε ερωτήσεις των «Financial Times» μέσω email – ο έφηβος της μεταπολεμικής Γερμανίας βρήκε τους δικούς του λόγους για να είναι αισιόδοξος. «Η κρίση του ελληνικού χρέους», γράφει, «είχε μία καλοδεχούμενη πολιτική παρενέργεια. Σε μία από τις στιγμές μεγάλης αδυναμίας της, η Ευρωπαϊκή Ενωση αναγκάστηκε να συζητήσει το κεντρικό ζήτημα της μελλοντικής της εξέλιξης… Ο επίτροπος για τα δημοσιονομικά Ολι Ρεν έχει κάθε λόγο να εγκαλεί την παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον σχεδιασμό των εθνικών προϋπολογισμών».

Η Συνθήκη για την Ευρώπη, προσθέτει στο καινούργιο βιβλίο, επαναλαμβάνει ένα παλιό «κατασκευαστικό» λάθος: τις μη δεσμευτικές από νομική άποψη συνομιλίες μεταξύ των αρχηγών κρατών, που καταλήγουν είτε αναποτελεσματικές είτε αντιδημοκρατικές και «πρέπει να αντικατασταθούν από μια δημοκρατική και ασφαλή θεσμοθέτηση των κοινών αποφάσεων». Υπό αυτό το πρίσμα η Σύνοδος Κορυφής της 8ης Μαΐου 2010 (λέγε με Μνημόνιο) είναι ήδη ένα – θετικό – ορόσημο για την ευρωπαϊκή εξέλιξη. «Το γεγονός ότι στο εξής οι φορολογούμενοι της ευρωζώνης θα είναι από κοινού υπέγγυοι για τα απρόβλεπτα προβλήματα των προϋπολογισμών των άλλων κρατών-μελών σημαίνει ότι εκτυλίσσεται μια αλλαγή παραδείγματος… Η χρηματοπιστωτική κρίση… υπενθυμίζει το εκ γενετής σφάλμα μιας ατελούς πολιτικής ένωσης που έμεινε στη μέση».