Το τέλος των μεσαζόντων

Ας αρχίσουμε από την εγχώρια παραγωγή. Το συγκρότημα Τransistor, για παράδειγμα. Τα μέλη του πλήρωσαν το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων για τον πρώτο τους δίσκο («Things you miss») που κυκλοφόρησε με το σήμα της Archangel και έβαλαν το χέρι στην τσέπη – λίγο πιο βαθιά αυτή τη φορά – για τη δεύτερη ανεξάρτητη παραγωγή τους («Resting in the shade of the family tree»). Μικρή η διαφορά. Γύρω στα 1.500 ευρώ. Αν υπολογίσει κανείς τις 10.000 ευρώ που κοστίζει όλη η ιστορία, τα 1.500 μοιάζουν αστείο. «Παραγωγή, στούντιο, mastering, εξώφυλλα, όλα δικά μας εξ αρχής» λέει η Νίκη που, εκτός των άλλων, έχει αναλάβει και την εκπροσώπηση των Transistor στις συνεντεύξεις. «Το μόνο που προσέφερε η εταιρεία ήταν το κόψιμο των CDs και την προώθησή του στα μέσα. Προώθηση, υποτίθεται. Αυτή τη φορά, λοιπόν, τα κάναμε όλα μόνοι μας».

Ανεξάρτητοι μεμονωμένοι. Στη γλώσσα της δισκογραφίας θα το βρείτε με τα αρχικά DIY (Do It Yourself) που σημαίνει «Κάν’ το μόνος σου», «μόδα» που μας έρχεται από τα βάθη του 1970, τις πρώιμες μέρες του πανκ και των πρώτων αβάν γκαρντ σκηνών της Νέας Υόρκης. Ηταν οι μέρες που ο… Δαβίδ σήκωνε κεφάλι κατά του δισκογραφικού Γολιάθ, φτιάχνοντας τη δική του «συμμαχία» από γκρουπάκια με μια ακατέργαστη αισθητική στον ήχο τους, τα οποία αρνιόντουσαν οποιαδήποτε παρέμβαση από την κατεστημένη δισκογραφία στην παραγωγή και την προώθηση της μουσικής τους.

Πάντα η μουσική έχει τον τρόπο της να εκφράζει κάτι πέρα από την ίδια. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα. Την εποχή του ΥouTube και της… κινούμενης άμμου, τα πάντα είναι υπό διαμόρφωση ξανά σε έναν κόσμο που μοιάζει πιο δημοκρατικός από ποτέ. Είναι όμως όντως έτσι; Θεωρητικά όλοι έχουν την ευκαιρία να λάμψουν από μόνοι τους χωρίς μεσάζοντες και μάλιστα να λάμψουν πιο πολύ από τα δεκαπέντε λεπτά (που έδινε κάποτε ο παππούς Γουόρχολ) – αν, βέβαια, αδράξουν την ευκαιρία. Η ευκαιρία όμως θέλει προγραμματισμό, αυτοδιαχείριση, σύνεση και ταυτόχρονα τόλμη. Ενίοτε και πούλημα του οικοπέδου που μας άφησε ο παππούς…

Το προϊόν είναι

ο καλλιτέχνης

Eδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Αν ρωτήσει κάποιος καλλιτέχνες της γενιάς τής Μόνικα (σ’ αυτήν περιλαμβάνονται οι Κωστής Μαραβέγιας, Νατάσσα Μποφίλιου) θα σου πουν ότι ναι, το Ιντερνετ και όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έπαιξαν ρόλο στα πρώτα τους – ανεξάρτητα – βήματα. Καταρχάς έφτασαν σ’ εμάς τα ονόματά τους – που δεν υπήρχε περίπτωση να φτάσουν μέσω των καναλιών τής τότε επίσημης δισκογραφίας. Η Μόνικα έγινε γνωστή μέσω του Ιντερνετ στην κοινότητα των «υποψιασμένων» ακροατών πολύ πριν κυκλοφορήσει ο πρώτος της δίσκος. Ο Κωστής Μαραβέγιας και η Νατάσσα Μποφίλιου χρησιμοποίησαν κατά κόρον το facebook για να γεμίσουν τα πρώτα τους λάιβ. Αν κοιτάξεις τις ιστορίες τους από κοντά, βλέπεις ότι ακόμη και η σχέση τους με τις εταιρείες δίσκων (που μπήκαν από την αρχή στην ζωή τους) είναι πολύ διαφορετική απ’ ό,τι ήταν η σχέση των καλλιτεχνών της γενιάς του 1990. Η νοοτροπία «βρίσκω δισκογραφική και περιμένω από εκείνη να με κάνει γνωστό» ανήκει στο μακρινό παρελθόν. Η δισκογραφία σήμερα θέλει να αγοράζει έτοιμα προϊόντα και για να είναι το «ντιλ» συμφέρον και για τον μεν και για τη δε (δισκογραφική) πρέπει να έχει και ο καλλιτέχνης τη διαπραγματευτική δύναμη να θέσει τους δικούς του όρους.

Τι σημαίνει αυτό; O,τι σημαίνει για όλα τα προϊόντα του εμπορίου. Ελκυστικό προϊόν είναι εκείνο που υπόσχεται ότι θα αγοραστεί από ένα κοινό. Το κοινό του. Το ίδιο συμβαίνει παντού, ακόμα και σε ανερχόμενα ονόματα της παγκόσμιας αγοράς, όπως αυτό της Λάνα Ντελ Ρέι. Ο ντόρος γύρω από το όνομά της είχε την αμέριστη συμβολή του ΥouTube (εκατοντάδες χιλιάδες χτυπήματα) και αυτό βοήθησε στη δημιουργία ενός «ίματζ» που έφερε και δημοσιότητα σε καταξιωμένα σάιτ, εφημερίδες και περιοδικά, και σίγουρα ένα καλύτερο μάρκετινγκ του ονόματός της που αυξάνει τη διαπραγματευτική της δύναμη στον χώρο της σόου μπιζ και της δισκογραφίας.

Αλλωστε τα πράγματα σήμερα αρχίζουν ανάποδα. Το CD δεν παίζει τον ρόλο που έπαιζε κάποτε στην καριέρα ενός καλλιτέχνη. Σίγουρα δεν είναι η βασική πηγή εσόδων του, όμως ούτε και η αφετηρία της καριέρας του. Μέσα από τα λάιβ κυρίως στρώνει τον δρόμο του και ένα καλό CD είναι ένας τρόπος να πουλήσει καλύτερα τoν εαυτό του (εκτός του ότι είναι και ανάγκη του να καταγράφει τη μουσική του πορεία). Εδώ είναι που έρχεται το facebook και όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να παίξουν έναν ρόλο (ο συνδυασμός είναι πάντα μια καλύτερη λύση) και εδώ είναι που δίνεται η ευκαιρία στον καλλιτέχνη να κινηθεί και ως μάνατζερ του εαυτού του…

Κόβουν CD,

σχεδιάζουν εξώφυλλα

Οι Cyanna κυκλοφόρησαν το πρώτο τους CD από τη Sony αλλά στη δεύτερη προσπάθειά τους κατέφυγαν στη λύση της πλήρους ανεξαρτησίας. Κυκλοφόρησαν ένα 12ιντσο βινύλιο με ένθετο CD («Τhe undressed EP») με δική τους χρηματοδότηση και συνεργάζονται με την Dream Box (εταιρεία παραγωγής λάιβ) για το κλείσιμο των λάιβ εμφανίσεών τους. «Κατ’ αρχήν», λέει ο Σπύρος, «η εταιρεία ανέλαβε μόνο την κοπή του CD. Η παραγωγή που είναι ο μεγάλος όγκος της δουλειάς και των εξόδων ήταν όλη δική μας. Δεύτερον, για να υπογράψεις πλέον συμβόλαιο με μια δισκογραφική υπάρχει ο όρος να σου κρατούν έως και 25% από τα λάιβ σου… Δεν συμφέρει με τίποτα». Το Ιντερνετ έχει βοηθήσει στο να γίνουν γνωστοί καλλιτέχνες σε κάποιο κοινό; «Σίγουρα. Οι περισσότεροι άνθρωποι από 15 έως 35 ετών – είναι το κοινό που βγαίνει περισσότερο έξω – χρησιμοποιούν το social network. Εμείς έχουμε μια βάση 5.500 φίλων και ξέρουμε ότι γύρω στα 1.000 ή 1.500 άτομα βλέπουν τα κλιπ, τις συνεντεύξεις μας, παρακολουθούν τις κινήσεις μας».

Δεν είναι εύκολος όμως ο δρόμος της αυτοδιαχείρισης. Κατ’ αρχάς, η δαπάνη είναι τεράστια (γύρω στα 10.000 ευρώ κοστίζει ένα έτοιμο CD). «Για να μειώσουμε τα έξοδα» συνεχίζουν οι Cyanna «γράψαμε στο στούντιο του ηχολήπτη μας τα τύμπανα και τις κιθάρες και τα υπόλοιπα όργανα στο σπίτι μας. Το εξώφυλλο το φτιάξαμε από μια φωτογραφία τού πρώην κιθαρίστα μας και ό,τι αμοιβές χρειάστηκε να δώσουμε ήταν σε φιλικές τιμές». Οσο για τη διαχείριση του μπάτζετ (Εφορίες, βιβλία κ.λπ.) τη δουλειά την ανέλαβε ένας πρώην μουσικός του γκρουπ που έχει μεταπτυχιακό στο music business. «Οταν μου είπαν τι πρέπει να κάνουμε για να φτιάξουμε το CD μόνοι μας» λέει η Νίκη από τους Transistor «είπα δεν είναι δυνατόν, επειδή όλοι έχουμε πρωινές δουλειές. Ο ένας να τρέχει στα εργοστάσια για την κοπή του CD, ο άλλος για το εξώφυλλο, ο τρίτος για τα δικαιώματα… Το χαρήκαμε όμως πολύ που τα κάναμε όλα μόνοι μας».

Δύσκολοι καιροί

για πρίγκιπες

Ποιος είπε όμως ότι αξίζει να ζει κανείς χωρίς το όνειρο μιας νέας καλύτερης μέρας; Aν ψάξουμε στην κοινότητα των ελλήνων καλλιτεχνών βρίσκουμε πολλά παραδείγματα γκρoυπ ή δημιουργών που είτε στα πρώτα τους βήματα είτε στα δεύτερα (ή τρίτα) πήραν το παιχνίδι στα χέρια τους και προσπάθησαν να κινηθούν μόνοι, βρίσκοντας ο καθένας τον δικό του τρόπο να ισορροπήσει μέσα από την γκάμα των επιλογών που τους παρέχει σήμερα η τεχνολογία. Ο Μάρκος Δεληβοριάς κυκλοφόρησε την τελευταία του δουλειά (τέταρτος δίσκος) εξ ολοκλήρου στο Ιντερνετ, ο Στάθης Δρογώσης επίσης. Νέα ονόματα, όπως της Nalyssa Green, έκαναν την πρώτη τους δισκογραφική εμφάνιση μέσα από αυτοχρηματοδοτούμενες παραγωγές που στη συνέχεια βρήκαν μια στέγη και διακινούν τα νέα κομμάτια τους και μέσω Ιντερνετ. Το ερώτημα όμως παραμένει: καλά όλα τα άλλα, αλλά δεν είναι πολύ δαπανηρή η λύση της πλήρους ανεξαρτησίας; Δέκα χιλιάδες ευρώ δεν είναι και λίγα στις μέρες μας. Και ο στόχος ποιος είναι; Να βγουν αυτά τα χρήματα κάποτε; H απάντηση των Cyanna είναι χαρακτηριστική: «Ο μοναδικός μας σκοπός είναι να μπορέσουμε να χρηματοδοτήσουμε μόνοι και τον επόμενο δίσκο μας. Σ’ αυτή την ιστορία έτσι είναι τα πράγματα. Παίρνεις τη σημαία και… γιουρούσι. Αυτό είναι ροκ εν ρολ».