Πλαστά έργα με τιμές… αληθινές

Η κόρη της Φυλής μπορεί να αποδείχθηκε πλαστή πριν αλλάξει χέρια, όμως υπάρχουν περιπτώσεις που κίβδηλες αρχαιότητες όχι απλώς έχουν μοσχοπουληθεί αλλά έχουν καταλάβει και περίοπτες θέσεις σε μεγάλα μουσεία ανά τον κόσμο. Από τις πιο τρανταχτές περιπτώσεις είναι ο Κούρος του Γκετί που αποκτήθηκε από το αμερικανικό μουσείο έναντι 10 εκατ. δολαρίων – ίσως και περισσοτέρων – και του οποίου η γνησιότητα απασχόλησε για πολλά χρόνια τους ειδικούς που στην πλειονότητά τους εκτιμούν πως πρόκειται για πλαστό έργο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι και το ίδιο το μουσείο αναγράφει δίπλα στο άγαλμα «έργο του 530 π.Χ. ή σύγχρονη απομίμηση»!

Θύμα πλαστογράφων όμως έπεσε για δεύτερη φορά το μουσείο στο Μαλιμπού όταν απέκτησε για δύο εκατ. δολάρια ένα ανάγλυφο με θέμα τον «Θάνατο του ήρωα». Αφού χύθηκε αρκετό μελάνι και γι’ αυτή την περίπτωση, το ανάγλυφο εξαφανίστηκε μέσω κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων και πλαστών αντιγράφων.

Τα γλυπτά ωστόσο δεν είναι οι πρωταγωνιστές στο εμπόριο κίβδηλων έργων τέχνης. Εύκολα να αντιγραφούν και να διακινηθούν είναι τα νομίσματα, τα εργαστήρια αναπαραγωγής των οποίων έχουν κυρίως ως έδρα τους βαλκανικές χώρες. Αγαπημένα επίσης των πλαστογράφων είναι και τα χάλκινα αντικείμενα. Παρά το γεγονός ότι η ανάλυση του χαλκού μπορεί εύκολα να αποδείξει ότι είναι πλαστά, οι συναλλαγές που γίνονται γρήγορα και κρυφά δεν αφήνουν περιθώριο στους αγοραστές να προβούν σε ελέγχους. Αμφισβητούμενα δε, ως προς τη γνησιότητά τους, θεωρήθηκαν από τον αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη τα δύο χρυσά δαχτυλίδια του Μίνωος που εκτίθενται στο Μουσείο Ηρακλείου και το πιο πρόσφατο του Θησέα που ανακαλύφθηκε σε κοτέτσι στη Βάρκιζα, ενώ ο ίδιος είχε πολλές φορές καταγγείλει πως «πάμπολλα χρυσά και χρυσελεφάντινα κίβδηλα μινωικά αντικείμενα κατέκλυσαν αμερικανικά μουσεία ή αγοράστηκαν από τον ανασκαφέα της Κνωσού Αρθουρ Εβανς».