[Φαινόμενα] Ο πατριωτισμός δεν είναι τηλεοπτικός

Αίφνης αναδείχθηκε σε «καυτό» θέαμα η εθνική παρέλαση, με τον τόνο να τον δίνουν τα δρακόντεια μέτρα λόγω του κλίματος αναμονής που διαμορφωνόταν τις προηγούμενες μέρες.

Ανταποκριτές καναλιών, εγχώριων και ξένων, στο Κέντρο των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης, απευθείας συνδέσεις και ανάλογα με το πάνελ και τον παρουσιαστή οι σχολιασμοί επί τριήμερο έβριθαν υπονοούμενων για τα δρακόντεια μέτρα. Από τους ίδιους που σε περιπτώσεις ξεσπασμάτων βίας και διάλυσης καταγγέλλουν την απουσία του κράτους και την έλλειψη πρόληψης.

Ολες αυτές τις ημέρες που οι ενημερωτικές εκπομπές μετρούσαν πόντο πόντο τα κάγκελα της προστασίας ή του αποκλεισμού – ανάλογα την αντίληψη του παρουσιαστή – του τελετουργικού της παρέλασης, αναρωτηθήκαμε ποια θα ήταν η διαφορά αν αφιερωνόταν ο ανάλογος χρόνος σε συζητήσεις για τον πατριωτισμό;

Αντί να δίνουν τον τόνο και να αναδεικνύονται σε επίσημο τρόμο, μέσω της τηλεόρασης του λαϊκισμού, τα αναμενόμενα «εθνικά επεισόδια», να αντιπαρατεθεί στο ίδιο διάστημα και ένας άλλος λόγος όχι μουσειακής, επετειακής μνήμης αλλά γνώσης και εντέλει αυτογνωσίας. Και στο κάτω κάτω να αναδειχθεί η άλλη εκπαίδευση που μόνο αν ξεφυλλίσει κάποιος τις εφημερίδες των ημερών θα διαπιστώσει στην πλούσια αρθρογραφία πολύτιμες απόψεις, πλούσια γνώση και ψύχραιμες προσεγγίσεις στην Ιστορία και το πώς αξιοποιείται για την προσέγγιση του παρόντος.

Αντ’ αυτών, απόμεινε στα κείμενα που συνόδευαν την αναμετάδοση της ΕΤ1 με την επαγγελματική ανάγνωσή τους, προσεκτικά αποφεύγοντας συναισθηματικούς τόνους, να εξιστορούν τα γεγονότα της Επανάστασης που οδήγησε στην ίδρυση του ελληνικού κράτους.

Στο μεταξύ οι τηλεθεατές από καταναλωτές των ξεσπασμάτων βίας κατόπιν εορτής, είχαμε γίνει επί τριήμερο καταναλωτές της προετοιμασίας ή της πρόληψης έστω για την αποφυγή της. Θλιβερά προεόρτια που κάλυψαν, με τη σύγχυση μεταξύ του φόβου των επεισοδίων και της «εθνικής αντιστασιακής» ψυχολογίας, το νόημα της ημέρας. Χρόνια ολόκληρα βέβαια το αναζητούμε ή θρηνούμε κάθε τόσο την απώλειά του, ωστόσο δεν μπορεί παρά να διαπιστώσουμε ότι ο συντηρητισμός τού τηλεοπτικού τελετουργικού, οι ευκολίες που ανέπτυξαν στον λόγο τον οποίο απευθύνουν οι ενημερωτές της τηλεόρασης στο κοινό τους για να το δελεάσουν κλείνοντάς του διαρκώς το μάτι σαν υπερασπιστές των δικαιωμάτων του – ένα είδος τηλεοπτικών υπερσυνδικαλιστών – δεν διευκολύνει να αναδειχθεί η πρόταση απέναντι στον διαρκή μηδενισμό τού «τίποτε δεν γίνεται» και «δεν μπορεί να γίνει».

Κατόπιν αυτών, περάσαμε από τη μουσειακή «λεύκανση» των παρελάσεων, μέχρι χθες, στην επιχειρησιακή, αστυνομική τους «λεύκανση» σήμερα, με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Το πλάνο της αναμετάδοσης από την ΕΡΤ ήταν κοντινό, επικεντρωμένο στο τμήμα μπροστά από την εξέδρα των επισήμων, πού και πού άνοιγε, αφήνοντας να διαφανούν στο βάθος τα παρατεταγμένα ΜΑΤ τα οποία διαφύλασσαν την «καθαρότητα» της διαδρομής. Ας είναι. Ετσι κι αλλιώς, οι παρελάσεις δεν είναι παρά μια στιγμιαία γιορτινή εικόνα ενός συντεταγμένου κράτους, μια τελετουργική αναπαράσταση ευρυθμίας και ως τέτοιες δίνουν πάντα την αίσθηση της αποστείρωσης.

Παρά το κλίμα αναμονής ωστόσο, τηρήθηκε, ίσως για πρώτη φορά, η διάκριση των γεγονότων. Γιατί δεν έλειψαν οι διαμαρτυρίες και τα μικροεπεισόδια αλλά ανέλαβαν τα δελτία ειδήσεων κατόπιν να συμπληρώσουν την εικόνα της ημέρας με ρεπορτάζ από τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα ή και το Ηράκλειο Κρήτης όπου ματαιώθηκε η παρέλαση.

Οσο για την έννοια του σύγχρονου πατριωτισμού, δεν έχει νόημα να την αναζητήσουμε ούτε στην εικόνα της αποστείρωσης από την καλά προφυλαγμένη παρέλαση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ούτε στα πλάνα και τον ήχο των διαμαρτυριών από άλλα σημεία, ούτε σε ορισμένες πανελικές κορόνες εναντίον των προληπτικών μέτρων. Ο πατριωτισμός δεν είναι ούτε αριστερός ούτε δεξιός, και πολύ περισσότερο δεν είναι τηλεοπτικός.