Και οι επτά ήταν υπέροχοι

«Ολες οι σπουδαίες υποθέσεις βιβλίων είναι καλοστημένες φάρσες που οι άνθρωποι τις χάφτουν ξανά και ξανά», επέμενε σε αυτήν τη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει τη δεκαετία του ’60 ο Βόνεγκατ, στην πρώτη γραμμή τότε, ως συγγραφέας του «Σφαγείου Νο 5». Την ίδια περίοδο περίπου, σ’ ένα διαμέρισμα στη Ρώμη, ο Εζρα Πάουντ υπογράμμιζε στον συνομιλητή του πως για να γράψει κάποιος «δεν είναι απαραίτητο να διαβάζει […] Κατά τη γνώμη μου, μπορεί να δουλεύει με βάση την εμπειρία του από τη ζωή. Δεν ξέρω τίποτα περί μεθόδου. Το “τι” είναι μακράν πιο σημαντικό από το “πώς”». Οι απόψεις των δύο αυτών προσωπικοτήτων της παγκόσμιας λογοτεχνίας αναφορικά με την τέχνη της γραφής δημοσιεύτηκαν στο, πρωτοποριακό στην εποχή του και διάσημο σήμερα, τετραμηνιαίο λογοτεχνικό περιοδικό «Paris Review».

Ηταν αρχές της δεκαετίας του ’50, όταν μια ομάδα νεαρών Αμερικανών που ζούσε στο Παρίσι, αποφάσισε να ιδρύσει ένα λογοτεχνικό περιοδικό, στοχεύοντας όχι τόσο στην κριτική της λογοτεχνίας όσο στην άμεση ανάδειξή της. Τον λόγο τον είχαν εξαρχής οι συγγραφείς. Στις σελίδες του περιοδικού προβλήθηκαν για πρώτη φορά ονόματα όπως ο Φίλιπ Ροθ, ο Ιταλο Καλβίνο και ο Τζακ Κέρουακ, ενώ την απουσία κριτικών και κριτικής οι υπεύθυνοι την αντικατέστησαν με τους ίδιους τους συγγραφείς. Θα ήταν οι ίδιοι οι δημιουργοί που θα έκριναν τον εαυτό τους και θα παρουσίαζαν το έργο τους και ο πιο κατάλληλος τρόπος για να γίνει αυτό ήταν η συνέντευξη. Το αποτέλεσμα υπήρξε κυριολεκτικά εξαιρετικό. Από το 1953 έως και σήμερα, οι συντάκτες του «Paris Review» συνομίλησαν με τους περισσότερους κορυφαίους λογοτέχνες της εποχής μας – από τον Τ.Σ. Ελιοτ και τον Μάρκες έως τον Παμούκ και τον Μουρακάμι και δεκάδες άλλους – προσφέροντας στο αναγνωστικό κοινό, ίσως, τις πιο αποκαλυπτικές και κυρίως ουσιαστικές συνεντεύξεις στην ιστορία της σύγχρονης λογοτεχνίας. Κορυφαίοι συγγραφείς μιλάνε για την τέχνη της γραφής και παράλληλα αποκαλύπτουν, εκούσια ή ακούσια, ιδιαιτερότητες της συγγραφικής τους ζωής.

Στον παρόντα δεύτερο τόμο της σειράς «Η Τέχνη της γραφής», που εμπεριέχει επτά από αυτές τις μοναδικές συνεντεύξεις και επιμελείται ο πρώην διευθυντής έκδοσης του «Paris Review», Φίλιπ Γκούρεβιτς, οι συγγραφείς που μας αποκαλύπτονται είναι οι Εζρα Πάουντ, Χένρι Μίλερ, Ουίλιαμ Μπάροουζ, Ντόροθι Πάρκερ, Κερτ Βόνεγκατ, Τζέιμς Μ. Κέιν και Ρόμπερτ Λόουελ.

Οι συντάκτες δρουν απλώς σαν καταλύτες και οι συνεντευξιαζόμενοι ουσιαστικά αυτοπαρουσιάζονται. Ετσι μαθαίνουμε ότι ο Μίλερ θα καλωσόριζε «τη μέρα που ο κινηματογράφος θα εκτόπιζε τη λογοτεχνία, την εποχή που δεν θα υπήρχε η ανάγκη να διαβάζουμε» και ότι ο Μπάροουζ θεωρεί πως «οι λέξεις είναι ένας διεθνής, ξεπερασμένος τρόπος να κάνουμε πράγματα, άχαρα όργανα τα οποία τελικά θα εγκαταλειφθούν, πιθανότατα πολύ πιο σύντομα από όσο νομίζουμε». Ο Πάουντ, συνδέοντας την κακή διακυβέρνηση με την κακή γλώσσα, δηλώνει πως «υποφέρουμε εξαιτίας μιας γλώσσας που συγκαλύπτει τη σκέψη (και) αποσιωπά όλες τις καίριες και σαφείς απαντήσεις», ενώ ο ποιητής Ρόμπερτ Λόουελ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι «το χερούλι της πόρτας μπορεί να σε κάνει να νιώσεις πιο δυνατά συναισθήματα από κάποιο μεγάλο, προσωπικό γεγονός και να σου ανοίξει έναν δρόμο εντελώς δικό σου».

Αναπάντεχες και ριζοσπαστικές οι σκέψεις των κορυφαίων εκπροσώπων της σύγχρονης λογοτεχνίας, συνθέτουν αδιαμφισβήτητα την πιο ειλικρινή και άμεση απάντηση στην ερώτηση που αφορά το «πώς» και το «γιατί» της δουλειάς τους.