Συνέντευξη με ένα… αεροδρόμιο

Τον Αύγουστο του 2009 ο ευπώλητος ελβετός Αλέν ντε Μποτόν, καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και συγγραφέας μεταξύ άλλων των έργων «Πώς ο Προυστ μπορεί να αλλάξει τη ζωή σας» και «Η παρηγοριά της φιλοσοφίας», πέρασε επτά ημέρες μέσα στον υπερσύγχρονο Επιβατικό Σταθμό 5 του Αεροδρομίου Χίθροου. Συνομίλησε με επιβάτες και εργαζομένους και γέννησε ένα αναπάντεχα ενδιαφέρον βιβλίο.

Οξυδερκής παρατηρητής και ικανός να συνδέει πραγματικότητα και θεωρία με τρόπο απλό και ελκυστικό για τον μέσο αναγνώστη, ο Αλέν ντε Μποτόν μάς προσφέρει εδώ μια υπαρξιακή ερμηνευτική της πολύπλοκης αυτής διαδικασίας που αποκαλούμε ταξίδι και παράλληλα, πλέκει το εγκώμιο του αεροδρομίου, ενός χώρου αδιάφορου για τους περισσότερους, ενός «μη τόπου» μεταξύ του «εδώ» και του «εκεί», αναγνωρίζοντάς το ως «μοντέρνο επίκεντρο του πολιτισμού μας».

Το περίφημο Τ 5 (Terminal 5) σχεδιάστηκε από τον διάσημο βρετανό αρχιτέκτονα λόρδο Ρίτσαρντ Ρότζερς, εγκαινιάστηκε τον Μάρτιο του 2008 από τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ και είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά οικοδομήματα της Βρετανίας. Εχει ύψος 40 μέτρα, πλάτος 176 και μήκος 396, η πανύψηλη κρυστάλλινη οροφή του, φτιαγμένη από αδιαφανή κρύσταλλα, στηρίζεται σε μια σειρά από 22 ατσάλινα δέντρα που εκτείνονται σε όλο το μήκος του σταθμού, διαθέτει ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο με 155 καταστήματα και εστιατόρια και έχει τη δυνατότητα να εξυπηρετεί 35 εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο.

Συγγραφέας κατ’ ανάθεση αλλά ελεύθερος να γράψει ό,τι θέλει, ο Αλέν ντε Μποτόν περιφέρεται ολημερίς στους χώρους του αεροδρομίου και αυτό που του κεντρίζει το ενδιαφέρον είναι πρωτίστως «η απεραντοσύνη και η ποικιλία του ανθρώπινου είδους». Οι ταξιδιώτες – οικογένειες που επιστρέφουν στην πατρίδα τους κουβαλώντας μαζί τους υπερμεγέθεις τηλεοράσεις και άλλοι που φεύγουν για να ξεχαστούν σ’ ένα χωριουδάκι της Πελοποννήσου· πλούσιοι που ταξιδεύουν δίχως αποσκευές και ζευγάρια που αποχωρίζονται· στελέχη επιχειρήσεων με προορισμό τη Ρώμη οι οποίοι όμως δεν πρόκειται να δουν τη Ρώμη καθώς θα περιοριστούν σ’ ένα επιχειρηματικό πάρκο κοντά στο Αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο· ετοιμοθάνατοι που κάνουν το τελευταίο ταξίδι της ζωής τους, ένας κύριος με δύο οικογένειες, μία στο Λονδίνο και μία στο Λος Αντζελες. Αλλά και οι εργαζόμενοι του αεροδρομίου προσφέρουν στον συγγραφέα υλικό για το βιβλίο του. Παρελαύνουν ελεγκτές εκπαιδευμένοι «να βλέπουν τον κάθε άνθρωπο ως πιθανό υποψήφιο για την ανατίναξη κάποιου αεροσκάφους»· ο αιδεσιμότατος που φορούσε ένα φωσφορίζον γιλέκο με τυπωμένες στην πλάτη τις λέξεις Ιερέας Αεροδρομίου· γυναίκες από το Μπανγκλαντές και τη Βαλτική που καθημερινά φτιάχνουν 80 χιλιάδες γεύματα «προορισμένα να καταναλωθούν μέσα στις επόμενες δεκαπέντε ώρες κάπου στην τροπόσφαιρα» ή οι στιβαροί πιλότοι των Βρετανικών Αερογραμμών. Ολοι τους συνωστίζονται σ’ ένα από τα πιο πολυσύχναστα μέρη στον κόσμο.

Πέρα όμως από τους ανθρώπους, ο Αλέν Ντε Μποτόν δίνει τον λόγο και στο ίδιο το αεροδρόμιο, «ευφάνταστο κέντρο της σύγχρονης κουλτούρας», το οποίο τού παρέχει πλουσιοπάροχα τη δυνατότητα να μας μιλήσει για τον Ανταμ Σμιθ και για την αίθουσα «Κονκόρντ» που προορίζεται μόνο για επιβάτες της πρώτης θέσης, για τα μηχανήματα σάρωσης και την ενδιάθετη τάση μας να αισθανόμαστε ένοχοι, για το μενού της υπηρεσίας δωματίου και τα χάι-κου, για τα προωστικά μέσα των αεροπλάνων και την ανθρώπινη διαδικασία σύλληψης. Και βέβαια, μιλάει για τις οθόνες με τα δρομολόγια των αεροσκαφών και την «ύπαρξη άπειρων και άμεσων πιθανοτήτων» στις ζωές μας.