Η Τέχνη κρίση δεν κοιτά

Λίγο να θες να το ψάξεις το θέμα, λίγο να ξεφύγεις απ’ το «κουκούλι» των συνηθειών σου, μένεις με το στόμα ανοικτό με το πόσα πράγματα συμβαίνουν στην πόλη, και μάλιστα από μια γενιά καλλιτεχνών που παρά τις δυσκολίες βρίσκουν τελικά μιαν άκρη…

Μια βόλτα στο κέντρο της πόλης. Βραδάκι Σαββάτου, κάτω από τον σταθμό του Μεταξουργείου. Τα πρώτα φώτα έχουν ανάψει, οι φυσιογνωμίες που σε προσπερνούν δεν είναι ακριβώς εκείνες που συναντάς στο Κολωνάκι, οι δρόμοι γύρω σου σε κάνουν να κρατάς την τσαντούλα σου μέσα από το μπουφάν…

Η ευρύτερη περιοχή μεταξύ Μεταξουργείου και Κεραμεικού όπου γκαλερί, καφέ, μαγαζιά με άποψη συνυπάρχουν με φθαρμένα, απρόσωπα χαμηλά κτίρια και κακοφωτισμένα καφενεία μεταναστών, (μικρομάγαζα, οίκους ανοχής, κουρεία, μπακάλικα κ.λπ.), στην αρχή σoυ φέρνει αμηχανία.

Στην οδό Λεωνιδίου 15, στο Μεταξουργείο, απέναντι από ένα αιγυπτιακό καφενείο, ένα παλιό πενταώροφο τεχνικό λύκειο στεγάζει το Συνεργείο, τη θεατρική ομάδα της Γιολάντας Μαρκόπουλου, ένα θεατρικό πείραμα που ξεκίνησε το 2007. Στο ίδιο κτίριο, στον πέμπτο όροφο, η τέχνη παίρνει τη μορφή «εγκαταστάσεων», ζωγραφικών έργων, φωτογραφιών στην γκαλερί «Ιλεάννα Τούντα».

Στο νούμερο 9, στον ίδιο δρόμο, η γκαλερί της Ρεβέκκα Καμχή, λίγο πιο κάτω η «The Breeder», πολύ κοντά τους, το θέατρο «Αττις» του Θόδωρου Τερζόπουλου.

Δύσκολη περιοχή για βόλτες βραδινές. Σαν σκιές μέσα σε στοές και εισόδους, τα βαριά σώματα χρηστών που στέκονται δεν στέκονται όρθια.

Η Γιολάντα Μαρκοπούλου, που είναι ο ιθύνων νους του «Συνεργείου», θα με βάλει εντός ολίγου στη θέση μου. «Εχουμε τα παιδιά του καφενείου απέναντι, μας έχουν στον νου τους» μου λέει.

«Αλλωστε εμείς προσπαθήσαμε να ενσωματωθούμε στην περιοχή. Μάλιστα μέρος της δουλειάς μας, είναι να διδάσκουμε σε μετανάστες της περιοχής. Μαζί με τη ΜΚΟ ΑΜΑΚΑ δημιουργήσαμε ένα εργαστήρι θεάτρου, φωτογραφίας και βίντεο για τους νέους μετανάστες».

Χρώματα στις σκάλες, περίεργα αντικείμενα, φωτάκια, φωτογραφίες, κομμάτια από αντικείμενα που έχουν μεταλλαχτεί σε σκαμπό, ένα τραπέζι που η βάση του είναι μέρος μια αγνώστου ταυτότητος μηχανής. Με λίγα λόγια. Ενα κουκούλι χαράς και δημιουργίας μέσα στο γκρίζο της περιοχής.

Μια ομάδα από νέους ανθρώπους (Γιολάντα Μαρκοπούλου, σκηνοθέτις, Αλεξάνδρα Σιάφκου, σκηνογράφος, Μαρία Δούρου, διεύθυνση παραγωγής και Αριστοτέλης Καρανάνος, σκηνογράφος) που έκαναν το παλιό τεχνικό λύκειο της Λεωνιδίου βάση τους για τα τρία τελευταία χρόνια. Κάθε όροφος και μια μικρή σκηνή. Και στα σκαλοπάτια του πενταώροφου κτιρίου να «τρέχουν» οι ιδέες, οι νέες ομάδες (που καλούνται), οι συνεργασίες της μιας ομάδας με την άλλη. Γιατί εδώ τα πράγματα λειτουργούν κάπως έτσι: ανταλλακτικά. Κάθε ειδικότητα βοηθάει την άλλη – και αυτή είναι η αμοιβή. Το χρήμα;

«Το κτίριο το πήραμε δωρεάν, είναι κομμάτι του Remap» εξηγεί η Γιολάντα. «Και ό,τι βλέπετε μέσα εδώ, είναι αντικείμενα που βρήκαμε στον δρόμο, τα μεταποιήσαμε και τα χρησιμοποιήσαμε σαν σκηνικά στις παραστάσεις μας. Κάνουμε τα πάντα με ελάχιστα χρήματα». Η κρίση; «Οταν ξεκινάς δεν σκέφτεσαι πολύ. Θέλεις τόσο πολύ να δράσεις που δεν σε σταματάει τίποτα. Σίγουρα η εποχή σου δίνει ερεθίσματα, ίσως και περισσότερα από κάθε άλλη φορά».

Κατεβαίνω τα σκαλοπάτια του πενταώροφου κτιρίου, βγαίνω έξω στον δρόμο και παρατηρώ το καφενείο των Αιγυπτίων απέναντι. Σφύζει από κόσμο και πηγαινέλα. Ολα είναι θέμα οπτικής τελικά, σκέφτομαι. Και ικανότητας να μεταμορφώνουμε εμείς οι ίδιοι την πραγματικότητα που ζούμε.

Και γιατί πάντα να συμβαίνει το ίδιο; Μια περιοχή γκρίζα, άχαρη, παρατημένη, να γίνεται φυτώριο νέων καλλιτεχνών;

Λες και η Τέχνη έχει ανάγκη την… αταξία, την ακαλαισθησία, την παρακμή. «Στην αληθινή Τέχνη – και όχι στη διακόσμηση – τα πράγματα οφείλουν να διεκδικήσουν και την άγρια και τη σκοτεινή όψη τους. Αλλιώς, αυτοακυρώνονται σε έναν χυλό συγκατάνευσης» είχα διαβάσει κάποτε σε άρθρο του τεχνοκριτικού Μ. Στεφανίδη.

Εδώ το τοπίο είναι ό,τι πρέπει για να διεκδικήσουν οι καλλιτέχνες την άγρια και τη σκοτεινή όψη. Να την αναδείξουν.

Κάπως έτσι όμως δεν αισθανόμασταν κάποτε (όχι πολλά χρόνια πριν) και για το «Bios»; Πόσο… αχαρτογράφητη, άχαρη, σκοτεινή ήταν τότε η περιοχή! Το «Βios» φέτος κλείνει 9 χρόνια ζωής, καλής ζωής. «Κάθε μήνα περνάνε από ‘δώ μερικές χιλιάδες θεατές» λέει η Γαβριέλλα Τριανταφύλλη που έχει τον θεατρικό προγραμματισμό του χώρου. Η κρίση; «H νέα γενιά είναι πολύ δημιουργική, απλώς δεν βοηθιούνται εδώ οι άνθρωποι που ασχολούνται με τέχνη. Ωστόσο, ναι, υπάρχει ένας οργασμός δημιουργίας».

Για την 25χρονη μουσικό Nalyssa Green, που το πραγματικό της όνομα είναι Βιολέτα και έχει γεννηθεί στη Νίκαια του Πειραιά, η λύση είναι κάπως έτσι. «Τα λεφτά είναι μια σύμβαση» λέει. «Mπορούμε και με λιγότερα. Αρκεί να είναι τα χέρια μας στη θέση τους, το μυαλό μας επίσης, ο ήλιος μας, η γη μας. Δεν θα πεθάνουμε κιόλας». Δεν μας εκπλήσσει η απάντησή της. Ο πρώτος της «barock» δίσκος έγινε στο σπίτι του φίλου της στην Πάτρα – «έγραφα πάντα στίχο και μουσική» λέει -, έμαθε μόνη της Θέρεμιν, έμαθε να αντλεί από την καθημερινότητά της το καλύτερο και να μη μιζεριάζει. «Και βέβαια με επηρεάζει η κατάσταση. Μάλιστα, οι στίχοι του “Hey Μr Jung” είναι γραμμένοι για τα επεισόδια που ακολούθησαν τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Αλλά τι να κάνουμε κιόλας… Υπάρχουν δυσκολίες για όλους. Αλλά θα τις ξεπεράσουμε».