Τα όνειρα επί σκηνής

Ολα ξεκίνησαν με μια τυχαία συνάντηση, το καλοκαίρι του 1987, για τη βραβευμένη θεατρική συγγραφέα και υπάλληλο στο τμήμα δημοσίων σχέσεων του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος Καρίνα Ιωαννίδου. Οταν με μια φίλη απολάμβαναν τον καφέ τους στο Κέντρο της Θεσσαλονίκης. Απέναντί τους καθόταν ο σκηνοθέτης και τότε καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ Μίνως Βολανάκης… Ακολούθησε η συνεργασία της μαζί του, δεκάδες θεατρικά έργα και η ίδρυση του «Θεάτρου Φλέμινγκ». Δεν είναι λίγοι εκείνοι, ακόμη και συνάδελφοί της, που αναρωτιούνται αν η Καρίνα, που κέρδισε το πρώτο Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Εργου για το έργο «Τζοκόντα vs Ντα Βίντσι» είναι η ίδια με την Καρίνα του ΚΘΒΕ.

Πριν από 24 χρόνια, στη Θεσσαλονίκη, προσέγγισε με δισταγμό τον Μίνωα Βολανάκη και εξασφάλισε μια συνάντηση μαζί του για να του δώσει το πρώτο της έργο με τίτλο «Η περιπέτεια μιας σφραγίδας» (που κέρδισε Πανελλήνιο Βραβείο στον Θεατρικό Διαγωνισμό Ιθάκης και Βραβείο Κρατικής Ραδιοφωνίας «Ιάκωβος Καμπανέλλης»). Ηταν η μοναδική στιγμή στη ζωή της, όπως ομολογεί η ίδια, που έκανε το βήμα να μιλήσει σε κάποιον για τη δουλειά της. Ο Μίνως Βολανάκης αφουγκράστηκε το πάθος της για το θέατρο και της πρότεινε μια θέση σε αυτό. Ετσι ξεκίνησε να εργάζεται ως οδηγός σκηνής και βοηθός παραγωγής στο ΚΘΒΕ. Μια δουλειά-όνειρο για τη νεαρή τότε Καρίνα, η οποία από μικρή περνούσε έξω από το θέατρο και ευχόταν κάποια στιγμή να βρεθεί έστω στις κουίντες του…

ΟΙ ΣΠΟΥΔΕΣ. Είχε βέβαια φροντίσει να εφοδιαστεί με γνώσεις. Σχολή Θεατρολογίας δεν λειτουργούσε τότε στην Ελλάδα και η μητέρα της τη συμβούλευσε να φύγει στη Βρετανία. Ηταν ένα βήμα πολύ μεγάλο για την ντροπαλή και εσωστρεφή Καρίνα που έμεινε στο Μάντσεστερ από το 1978 έως το 1982 και παρακολούθησε μαθήματα συγγραφής θεατρικού έργου. Χρήματα δεν είχε για να πληρώσει ενοίκιο, γι’ αυτό τη φιλοξενούσε μια οικογένεια και εκείνη ως αντάλλαγμα και για να τους ευχαριστήσει πρόσεχε τα παιδιά.

Μετά την επιστροφή της στη γενέθλια πόλη, τη Θεσσαλονίκη (όπου πρωτοείδε το φως του κόσμου το 1959), και πολύ πριν από το ΚΘΒΕ, καταπιάστηκε με χίλιες δυο άλλες δουλειές. Από τα τοπικά έντυπα έως δημοσιογράφος, ως και σε εργοστάσιο.

Μια σκηνή, μάλλον μακάβρια, στο εργοστάσιο αυτό ήταν και η πηγή έμπνευσης για τον τίτλο του δεύτερου έργου της «Σκίστε τη γάτα» που κέρδισε επίσης Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού το 1987. Οταν εκείνη ανακάλυπτε το «βάναυσο πρωινό ξύπνημα και την πίεση της δουλειάς» και ένας εργάτης, σε στιγμή μάλλον παράκρουσης, πάτησε με ένα μηχάνημα – όχι κατά λάθος – μια γάτα!

Στο ΚΘΒΕ μπορεί να εργαζόταν από το πρωί μέχρι το βράδυ, ωστόσο το απολάμβανε. Ενιωθε ότι μοιραζόταν κοινές ιδέες και σκέψεις με άλλους και μάθαινε τα πάντα για το θέατρο. Σε σημείο που να δηλώνει ότι το έχει πια σχεδόν απομυθοποιήσει.

Μετά τη θέση του οδηγού σκηνής, η Καρίνα Ιωαννίδου ανέλαβε καθήκοντα στο Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων του ΚΘΒΕ. «Ανθρωπίνων σχέσεων», όπως συχνά διορθώνει η ίδια. «Διότι όταν επενδύεις στις ανθρώπινες σχέσεις δεν χάνεις ποτέ».

Από τα παρασκήνια των σημαντικών παραστάσεων της κρατικής σκηνής στη μοναξιά του συγγραφέα ήταν η καθημερινότητά της. Στην παιδική της ηλικία θυμάται ότι κλεινόταν στο δωμάτιο κι έπλαθε φανταστικούς διάλογους με φανταστικά πρόσωπα. Μόνο που η ανάγκη της για εξωτερίκευση παρέμεινε και παραμένει στο χαρτί. Για τη σκηνή… ούτε λόγος. Δηλώνει άλλωστε τόσο ντροπαλή που μετά βίας ανέβαινε στη σκηνή για να απαγγείλει το ποίημα στις σχολικές εορτές. Γι’ αυτό τρέφει μεγάλο σεβασμό για τους ηθοποιούς που εκτίθενται καθημερινά ενώπιον του κοινού.

Στα έργα της βρίσκει κωμικούς τρόπους για να περνά όσα συμβαίνουν γύρω της. Οπως «Η περιπέτεια μιας σφραγίδας», μια κωμωδία που μιλάει για τη γραφειοκρατία και τη λειτουργία του Δημοσίου με αφορμή τη μυστηριώδη εξαφάνιση μιας σφραγίδας. Ενώ το έργο «Σκίστε τη γάτα» πραγματεύεται την κοινωνική μάστιγα της εποχής μας, την ανεργία, ιδωμένη από τη γυναικεία πλευρά.

Ολα αυτά τα χρόνια έχει γράψει έργα όπως τα «Η υπόθεση σηκώνει τσιγάρο», «Η καλύτερη μαμά είναι… ο μπαμπάς μου», «Στάνη Στόρι», «Koukouland», «Top / Less Hamlet», «Τζοκόντα vs Ντα Βίντσι»… Και άλλα τρία τουλάχιστον που κρύβει προς το παρόν στο συρτάρι της. Της είναι τόσο εύκολη η γραφή; «Οταν έχω έμπνευση. Πέρασα ένα μεγάλο διάστημα της ζωής δίχως να γράψω λέξη, ακριβώς επειδή ένιωθα ότι δεν έχω κάτι να πω», λέει.

Είχε την τύχη να δει τα έργα της να ανεβαίνουν στο ΚΘΒΕ, αλλά και στο Θέατρο της Λεμεσού στην Κύπρο. Στην Αθήνα δεν έχουν φτάσει. Δεν το κυνήγησε ποτέ.

Ως θεατής δεν έχει παρακολουθήσει ποτέ έργα της στη σκηνή. Μόνο από τα παρασκήνια, κατά τη διάρκεια της πρόβας. Με το ανέβασμα των έργων, μάθαινε και τους «κανόνες» της συγγραφής ενός θεατρικού έργου. Οτι έπρεπε δηλαδή να περιορίζει τη φαντασία της για πρακτικούς λόγους. Το «Σκίστε τη γάτα» ήταν πολυπρόσωπο γι’ αυτό και δύσκολα θα μπορούσε να ανέβει – μόνο μια φορά παρουσιάστηκε, το 1991, από τον Μιχάλη Παπαμιχάλη στο ΚΘΒΕ.

Καταπιάστηκε και με το παιδικό θέατρο, με έργα για ηθοποιούς και κούκλες όπως τα «Σκύλος με γάτα… αυγά μελάτα», «Το λυπημένο λιοντάρι», «Ο μικρός Καλικάντζαρος», «Πετάει, πετάει… ο γλάρος», «Δυο λαλούν και τρεις χορεύουν».

Τα όνειρα και τα έργα της βρήκαν στέγη όταν μαζί με τον σύζυγό της, τον ηθοποιό Γρηγόρη Μήττα, ίδρυσαν το «Θέατρο της 25ης Μαρτίου» στη Θεσσαλονίκη. Η σκηνή έκλεισε και έξι χρόνια μετά, το 1999, μεταφέρθηκε στο διώροφο νεοκλασικό κτίριο στη συμβολή των οδών Φλέμιγκ και Μισράχη, στο σημερινό «Θέατρο Φλέμινγκ». Εκεί λειτουργεί και θεατρικό εργαστήρι που βοηθά όσους επιθυμούν «να γνωρίσουν τον εαυτό τους μέσα από το θέατρο». Η ίδια δεν διδάσκει, καθώς, όπως εξηγεί, δεν έχει τη μεταδοτικότητα που απαιτείται.

ΜΕ ΨΕΥΔΩΝΥΜΑ. Κατέθεσε το έργο της «Τζοκόντα vs Ντα Βίντσι» με το ψευδώνυμο «Roma» στον διαγωνισμό για τα Κρατικά Βραβεία Συγγραφής Θεατρικού Εργου επειδή, όπως λέει, δεν έβρισκε άλλον αξιοπρεπή τρόπο για να δείξει προς τα έξω τη δουλειά της. Νιώθει σήμερα ότι θέλει να ξαναδοκιμάσει τις δυνάμεις της, καθώς δεν σταματά να διαδηλώνει της ευγνωμοσύνη της προς τον Μίνωα Βολανάκη επειδή της πρόσφερε το πιο πολύτιμο πράγμα για εκείνην: μια θέση στο θέατρο.