Ενας πατριώτης πλαστογράφος

Γεννημένος στη Σύμη το 1820, ο Κωνσταντίνος Σιμωνίδης παραμένει ουσιαστικά άγνωστος στην Ελλάδα και η όποια δόξα του είναι κυρίως αρνητική. Παραλίγο δολοφόνος των γονιών του, εξαιρετικός εκπρόσωπος της τέχνης της αντιγραφής και της βυζαντινής καλλιγραφίας, τις οποίες μελέτησε στο Αγιον Ορος και μετά στην Ιερά Μονή του Σινά και κυρίως δεινός και καλλιεργημένος παραχαράκτης, ο Σιμωνίδης κατάφερε να εξαπατήσει την πνευματική ελίτ, κατ’ αρχάς της Ελλάδας και στη συνέχεια της Αγγλίας, της Γερμανίας, της Ρωσίας και της Αιγύπτου, άλλοτε πουλώντας και άλλοτε χαρίζοντας είτε χειρόγραφα σημαντικών συγγραφέων του παρελθόντος που είχε αντιγράψει ο ίδιος είτε έργα ανύπαρκτων συγγραφέων που απλώς τους είχε επινοήσει!

Μεταξύ των έργων που γράφηκαν από τα χέρια του καταλέγεται ένα απόσπασμα του Ομήρου, αποσπάσματα από το έργο ενός άγνωστου αιγύπτιου ιστορικού κι ένα αντίτυπο του «Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου» σε πάπυρο και γραμμένο, σύμφωνα με τον δημιουργό του, δεκαπέντε μόλις χρόνια μετά την Ανάληψη του Χριστού. Το 1848 εξέδωσε το έργο «Συμαΐς», όπου υποστήριζε πως ο Ρόδιος και παράλληλα ανύπαρκτος Περίστρατος είχε εφεύρει μια πρώιμη μορφή της τυπογραφίας!

Απατεώνας και τυχοδιώκτης, σύμφωνα με το βιογραφικό του, ο Κωνσταντίνος Σιμωνίδης υπήρξε πρωτίστως, σύμφωνα με τον Ρίντιγκερ Σάπερ, κριτικό θεάτρου, συγγραφέα και αρχισυντάκτη των σελίδων πολιτισμού της βερολινέζικης «Tagesspiegel», ένας μεγάλος πατριώτης. Και εδώ έγκειται η πρωτοτυπία αυτής της βιογραφίας «Η οδύσσεια του πλαστογράφου. Η περιπετειώδης ιστορία του Κωνσταντίνου Σιμωνίδη που εξαπάτησε την Ευρώπη και εν παρόδω εφεύρε την αρχαιότητα».

Εμπνευσμένος παραχαράκτης με «το ένα πόδι στην αρχαιότητα και το άλλο στη φυλακή», λάτρης της γεωγραφίας, της ζωγραφικής, της θεολογίας και των αρχαίων κειμένων και αλφάβητων, ο Σιμωνίδης του γερμανού δημοσιογράφου είναι περισσότερο «τέκνο του απελευθερωτικού αγώνα των Ελλήνων» παρά κοινός απατεώνας, και οι πράξεις του ευφάνταστες απόπειρες γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ της λαμπρής ελληνικής αρχαιότητας και της σκοτεινής ακόμη, πραγματικότητας της εποχής του.

«Ο Σιμωνίδης», ισχυρίζεται ο Σάπερ, «υπηρετούσε την υπόθεση της αναγέννησης ενός έθνους με μεγάλο παρελθόν και δύσκολο παρόν. Στην ουσία οι Ελληνες έπρεπε να εφεύρουν από την αρχή τον εαυτό τους και το έκαναν μέσω του αρχαίου πολιτισμού και των κειμένων». Πατριώτης εκ πεποιθήσεως και πλαστογράφος εξ ανάγκης, ο Σιμωνίδης, «επανεφευρίσκοντας» την αρχαιότητα και τη χριστιανική παράδοση, αποσκοπούσε σύμφωνα με τον Σάπερ, στο να ανακαλέσει στις μνήμες Ελλήνων αλλά και ξένων, το ένδοξο ελληνικό παρελθόν.

Το κατά πόσο αυτός ο δαιμόνιος Ελληνας του ταραχώδους 19ου αιώνα κατάφερε με τις πράξεις του να συμβάλει στην πνευματική (ανα)σύσταση του νεοελληνικού έθνους είναι δύσκολο να εκτιμηθεί. Παραμένει γεγονός όμως ότι ένας γερμανός συγγραφέας αποκαθιστά έναν έλληνα απατεώνα ο οποίος κατάφερε να εξαπατήσει την «πολιτισμένη» Ευρώπη πουλώντας της άνθρακα αντί για χρυσό.

Εν μέσω της τρέχουσας κρίσης και του πρωτοφανούς διασυρμού της χώρας μας στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς, το βιβλίο του Ρίντιγκερ Σάπερ θα μπορούσε να διαβαστεί ως μια συμπαθητική επανερμηνεία, καταστάσεων και πρακτικών που ως έθνος θεωρείται (δικαίως και αδίκως) πως συνεχίζουν να μας χαρακτηρίζουν και να μας ταλαιπωρούν.