[Τρίτη άποψη] Παρατηρητές πτηνών

Ο κ. Υπουργός είναι εξωτερικός παρατηρητής, ένας αποστασιοποιημένος μελετητής. Σαν άλλος birdwatcher στέκεται στις πλαγιές και στα περάσματα και παρακολουθεί τα φαινόμενα παθογένειας να περνάνε. Και περνάνε πολλά, σμήνη ολόκληρα από παθογένειες σκίζουν τους αιθέρες μπροστά στα υπουργικά κιάλια. Πελατειακές σχέσεις, συντεχνιακά προνόμια, διαφθορά και συγκάλυψη, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, δημοσιοϋπαλληλικές ανεπάρκειες, θεσμικά ελλείμματα, συνδικαλιστικές στρεβλώσεις, παλαιοκομματικές συμπεριφορές. Ακούραστος εκείνος παρατηρεί και σχολιάζει. Εχει την ψευδαίσθηση ότι, όπως κι ο ίδιος, έτσι και κανείς άλλος δεν τον αναγνωρίζει ως μέρος του τοπίου.

Στους υγροβιότοπους του κ. Υπουργού θάλλει η διαπιστωτική μπαναλιτέ. Εκεί μπορεί άκοπα να στηλιτεύει με τεντωμένο το δάχτυλο της απαξίωσης. Επικρίνει, σηκώνει το φρύδι, αγανακτεί. Τα βάζει με τους υπεράριθμους δημοσίους υπαλλήλους και το τέρας της δημόσιας διοίκησης που πνίγει κάθε δημιουργική ικμάδα. Οι στρεβλώσεις της διοίκησης ανάγονται σε αυτόνομο και σχεδόν αυτοφυές πρόβλημα, μια ακατανόητη κακοήθεια σε έναν κατά τα άλλα υγιή οργανισμό, ένα καπρίτσιο χωρίς πολιτικά και κοινωνικά συμφραζόμενα. Παραβλέπεται ότι ο πολιτικός φορέας του κ. Υπουργού, γαλάζιος ή πράσινος, επί δεκαετίες διόριζε αυτούς τους υπαλλήλους (και μαζί με μέρος της καθεστηκυίας Αριστεράς τους δίδασκαν ήθος). Διότι πώς θα υποδειχθούν ως υπεύθυνοι οι «κηφήνες του δημοσίου» αν δεν κοπούν τα νήματα της αιτιότητας που τους συνδέουν με πάτρωνες, κομματάρχες και προστάτες; Πώς θα ριχτεί συλλήβδην και αδιακρίτως το σώμα των δημοσίων υπαλλήλων στην αρένα; Επειτα ο κ. Υπουργός μέμφεται τις αγκυλώσεις του Συντάγματος. Μετά από τις αναθεωρήσεις των τελευταίων ετών, τόσες και τέτοιες που ζηλεύουν την ευελιξία του συνταγματικού νομοθέτη ακόμα και τα δεκαπενταμελή μαθητικά συμβούλια, έρχεται ο κ. Υπουργός και αποκαλύπτει ότι το ισχύον Σύνταγμα φταίει για την κακοδαιμονία της διοίκησης. Με μαγικό τρόπο, πάλι ο ίδιος και οι συνήθεις «συνταγματολογούντες», έμπλεοι βουλιμικού αναθεωρητικού οίστρου, είναι έξω από το κάδρο.

Στο τέλος ο κ. Υπουργός, διόλου παράξενο, θυμάται τις ευθύνες της Αριστεράς για την κρίση. Δεν είμαι από εκείνους που εξαιρούν την Αριστερά από τις ευθύνες για τη σημερινή κατάσταση. Ισα ίσα, θεωρώ ότι ο συλλογισμός «δεν κυβέρνησε άρα δεν ευθύνεται» είναι ανιστόρητος και απλουστευτικός, ένα σόφισμα. Δεν μπορεί να παραβλέπεται ότι η ιδεολογική σκιά της Αριστεράς ήταν και είναι πολύ μεγαλύτερη από το μπόι της. Το στίγμα της στους μεταπολιτευτικούς συλλογικούς αξιακούς κώδικες υπερέβαινε κατά πολύ τα εκλογικά της ποσοστά. Εχει λοιπόν πολλές ευθύνες για πράγματα που έκανε και άλλα που δεν έκανε. Αυτές οι ευθύνες πρέπει να επισημαίνονται στο μέτρο που αναλογεί. Αν μη τι άλλο, αποτελούν αντίβαρο στην ευκολία της ισοπεδωτικής απόρριψης των πάντων ή της βολικής απαλλαγής όλων ημών διά της γενικόλογης καταδίκης των λίγων κυβερνώντων. Παράλληλα όμως ας υπενθυμίσουμε στον κ. Υπουργό ότι πάντα στην Αριστερά κατέφευγε, για να δανειστεί επαναστατικό αμπέχωνο παλιότερα, για να δανειστεί βολικούς αντιπάλους σήμερα.

Ο κ. Υπουργός δεν είναι μόνος. Μαζί του έχουν πορευτεί και πορεύονται βουλευτές, δημοσιογράφοι, εκκλησιαστικοί παράγοντες, επιχειρηματίες, συνδικαλιστές και πολλοί άλλοι. Φωτογραφίζουν κοινωνικές ομάδες ή πολιτικές δυνάμεις ως υπεύθυνες για την κρίση και φροντίζουν να λείπουν από τη φωτογραφία οι ίδιοι. Μιλούν «θυμωμένα και αποφασιστικά» γιατί πιστεύουν ότι έτσι απομακρύνονται από το κάδρο. Διαμορφώνεται μια νέα κοινοτοπία του τολμηρού λόγου, ίδιον παραγόντων που κενολογούν αντί να ενεργούν. Γιατί βέβαια η λεκτική κινητικότητα είναι ευκολότερο βήμα προς την μιντιακή αθανασία από την κινητικότητα της πράξης.

Ομως κάποτε τα στοιχεία αμείλικτα βάζουν τον κ. Υπουργό στο κάδρο. Τυχαίο παράδειγμα: το επαπειλούμενο κλείσιμο 210 κοινοτικών δομών ψυχικής υγείας θα προκαλούσε τη διακοπή παροχής υπηρεσιών σε πάνω από 35.000 ασθενείς, την επιστροφή στα ψυχιατρεία 1.500 ψυχικά πασχόντων που φιλοξενούνται στις στεγαστικές δομές και την απόλυση 3.050 εργαζομένων. Την ίδια στιγμή η Κομισιόν αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα έχει απορροφήσει μόλις το 2% των 377,35 εκατ. ευρώ που διατίθενται στο πρόγραμμα ψυχικής υγείας από το ΕΣΠΑ. Υστερα από αυτό, το μόνο που μένει να ακούσουμε από τα υπουργικά χείλη είναι η φράση «ας ήμουν μια μέρα υπουργός και θα βλέπατε»…

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου