9.58 στα FM: αναπάντητα ερωτήματα

Οι Θεσσαλονικείς ξέρουν. Ο 9.58 υπήρξε ο σταθμός του πολιτισμού στην πόλη. Το Τρίτο Πρόγραμμα της Βόρειας Ελλάδας, τηρουμένων των αναλογιών. Στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του ο σταθμός δεν υπήρξε απλώς μια όαση πολιτισμού, του πολιτισμού της καθημερινότητας, σε μια Θεσσαλονίκη που παρουσιαζόταν στα ΜΜΕ ως απέραντη φραπεδούπολη και πατρίδα του μυδοπίλαφου. Παρήγε πολιτισμό. Που θα πει: τον στελέχωσαν δημοσιογράφοι με γνώση και άποψη. Εδωσε φωνή στους επιστήμονες, τους καλλιτέχνες, τους διανοούμενους. Τους ανέθεσε να κάνουν εκπομπές. Οι εκπομπές αυτές έγιναν βιβλία. Πέρυσι, από μία εκπομπή του σταθμού, με τη συμβολή των ακροατών, δημιουργήθηκε το πρώτο θεατρικό έργο που συντέθηκε στην Ελλάδα από ραδιοφώνου. Το σκηνικό ανέβασμα του έργου φιλοξενήθηκε από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Ο σταθμός διοργάνωνε ημερίδες και εκδηλώσεις. Πίστευε – και το έδειχνε με έργο – ότι ο πολιτισμός δεν αφορά τον μικρόκοσμο πέντε ανθρώπων, αλλά την καθημερινότητα μιας ολόκληρης πόλης.

Πριν από λίγα χρόνια άρχισε η αποψίλωση. Κόπηκαν οι εξωτερικοί συνεργάτες. Οι τεχνικοί δεν επαρκούσαν. Ο κεντρικός προγραμματισμός υπήρξε εν μέρει ανέμπνευστος, νωθρός και διεκπεραιωτικός. Ορισμένοι από τους εργαζομένους άρχισαν να συμπεριφέρονται ως βαριεστημένοι δημόσιοι υπάλληλοι. Αλλοι μετακινήθηκαν. Ο σταθμός μετακόμισε στον 102 FM, τη συχνότητα της ενημέρωσης. Ομως τα γραφεία του δεν ξενοικιάστηκαν. Τα ορέγονται οι διοικητικοί υπάλληλοι που ασφυκτιούν.

Η απόφαση να κλείσει ο 9.58 – να συγχωνευτεί λένε αυτοί που χρυσώνουν το χάπι, καθώς προσποιούνται πως δεν αντιλαμβάνονται ότι η «φιλοξενία» και η διασπορά μιας ένθετης ζώνης πολιτισμού μέσα στη ροή προγράμματος ενός ενημερωτικού σταθμού ακυρώνει την παρεμβατική φυσιογνωμία της – δεν αποφέρει κανένα ορατό κέρδος στην ΕΡΤ και στο Δημόσιο. Αν συνέβαινε αυτό, πιστεύω ότι αρκετοί θα έδειχναν κατανόηση. Ομως: εφόσον δεν απολύεται κανείς, δεν ξενοικιάζεται το κτίριο, δεν πωλείται η συχνότητα, το ερώτημα παραμένει. Για ποιον λόγο κλείνει ο σταθμός; Τι έχει να κερδίσει η ΕΡΤ από αυτό; Τι έχει να κερδίσει ένα καταχρεωμένο κράτος από μια τρύπα στο νερό;

Ο πολιτισμός δεν είναι λουξ υπόθεση. Δεν αφορά τις συντεχνίες. Ούτε ανθεί σε περιόδους ευμάρειας. Στα ζόρια είναι που τον έχουμε περισσότερο ανάγκη. Ο 9.58 δεν πρέπει απλώς να συντηρηθεί με τη μορφή που είχε ώς σήμερα. Στην παρούσα συγκυρία, οφείλει να δυναμώσει και να αναγεννηθεί. Με ουσιαστική και συστηματική συνεργασία των ανθρώπων του πολιτισμού, αυτών που έχτισαν την ιστορία του και στήριξαν τη λειτουργία του. Με τη δυναμική φωνή των δημοσιογράφων αλλά και νέων, ορεξάτων συνεργατών. Η πόλη έχει ανάγκη από παρεμβατικές φωνές που πιστεύουν στον πολιτισμό της καθημερινότητας. Που δε χρειάζονται λεφτά αλλά όραμα, για να παράγουν έργο. Αυτό πρέπει να γίνει ο 9.58.

Η χώρα δεν έχει να κερδίσει ούτε ένα ευρώ από το λουκέτο του. Ακόμα όμως κι αν συνέβαινε αυτό, δεν είναι εκεί το ζητούμενο. Σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς της οικονομίστικης βαρβαρότητας, ό,τι αξίζει δεν πρέπει απλώς να συντηρηθεί. Πρέπει να στηριχτεί. Αν υπερασπιζόμαστε τον πολιτισμό στην καθημερινότητα, οφείλουμε να τον στηρίζουμε θεσμικά.

< Η Σοφία Νικολαΐδου είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Ζει στη Θεσσαλονίκη