Τα ρεμπέτικα του Τσάρλι

An Englishman in New York, έλεγε ο Στινγκ. Englishman στον κόσμο του ρεμπέτικου και της έρευνας αυτού, θα πω εγώ σήμερα. Ο λόγος για τον άγγλο εραστή του προπολεμικού λαϊκού ρεμπέτικου τραγουδιού μας. Που η έρευνα, η καταγραφή και η προσφορά του για το εν λόγω μουσικό είδος είναι ανεκτίμητες.

Μιλώ για τον ζωγράφο και παθιασμένο ερευνητή του ρεμπέτικου Charles Howard. Ή απλά Τσάρλι για τους ρεμπετόφιλους και τους κώδικές τους.

Μιλώ – κατακαλόκαιρο – για τον Τσάρλι αφού η πρόσφατη έκδοση κασετίνας τεσσάρων CD για τον σπουδαίο συνθέτη Απόστολο Χατζηχρήστο, διά χειρός του άγγλου ερευνητή, δεν μπορεί να αφήνει ασυγκίνητο κανέναν λάτρη της μουσικής. Θα μπορούσα με λίγα λόγια να πω πως η εν λόγω δουλειά – αποθορυβοποιημένη και επιλεγμένη από εκείνον και τον Ted Kendall – είναι η απόδειξη δύο πραγμάτων: πρώτον, η ανιδιοτελής προσήλωση εκβάλλει μόνο στην πλευρά της αισθητικής. Και δεύτερον, το κενό του επίσημου κράτους – αφού στερούμαστε εθνικού αρχείου μουσικής ή και μουσείου ή τράπεζας πληροφοριών για το ρεμπέτικο, λαϊκό, δημοτικό τραγούδι – καλύπτουν άνθρωποι σαν τον Τσάρλι που χρόνια τώρα ερευνούν και ψάχνουν τους θησαυρούς των 78 στροφών και όχι μόνο.

Ετσι, μια δουλειά που θα μπορούσε να γίνει με επίσημο και θεσμικό τρόπο και αφορά τους θησαυρούς του ρεμπέτικου και του λαϊκού την κάνει ένας Αγγλος. Ενας όχι όποιος κι όποιος βέβαια αφού από την πρώτη στιγμή που ήλθε στην Ελλάδα ο κύριος Howard, το 1959, για να εργαστεί σαν δεύτερος βοηθός σκηνοθέτη για την «Ερόικα» του Κακογιάννη, βρήκε γρήγορα τι τον συγκινεί.

Και το κατάλαβε ακούγοντας τυχαία ένα 45άρι του Τσιτσάνη. Και το νερό κύλησε στο αυλάκι αφού αμέσως αφοσιώθηκε στη συλλογή δίσκων και έφτασε στην επανέκδοση παλιών ρεμπέτικων σε ψηφιακούς δίσκους.

Ο Τσάρλι από το 1975 είναι πολιτογραφημένος Ελληνας, ζει μεταξύ Κηφισιάς και Σκύρου (και Κωνσταντινούπολης) και υπήρξε φίλος του Στρατή Τσίρκα, που και εκείνος λάτρευε την αινιγματική και απίθανη Σκύρο. Ο Τσάρλι και μερικοί ακόμη άνθρωποι – ο Σπύρος Παπαϊωάννου επίσης από τους πρωτοπόρους – διέσωσαν ντοκουμέντα, μας αποκάλυψαν θησαυρούς για το ρεμπέτικο, μακριά από τυμβωρυχίες και επιπολαιότητες.

Και η Ελλάδα χρωστάει καμιά φορά περισσότερα στους απλούς συλλέκτες και ερευνητές – δεν θα μπορούσα να μην αναφέρω τον Κουνάδη, τον Γιώργο Κοντογιάννη, τον Διονυσόπουλο, τον Χρηστίδη, τον Αθητάκη, τον Μπαρούνη, τον ακάματο Χατζηδουλή, τον Δημητριανάκη και άλλους – παρά στους θεσμικούς φορείς της.