Δεκαπενταύγουστος στο Αιγαίο

«Πανήγυρις = πάνδημη γιορτή προς τιμήν αγίου ή επετείου. Παράγεται από τις αρχαίες λέξεις παν και άγυρις (αιολικός τύπος του αγορά)». Αυτά τα τυπικά και ολίγον ορθολογικά διαβάζουμε για τον επίσημο ορισμό του πανηγυριού. Πίσω όμως από τη λέξη κρύβεται ένας ολόκληρος κόσμος. Ενας κώδικας. Μια τελετουργία όπου η κοινότητα ανταμώνει πάλι και ο εορτασμός ενός αγίου – ή μάλλον της Παναγίας τον Δεκαπενταύγουστο – είναι απλώς η αφορμή. Τις περισσότερες φορές στα πανηγύρια του Αιγαίου, από τη Σαμοθράκη μέχρι την Κάρπαθο, το γλέντι ανάβει, το κρασί ρέει, αποτελώντας κορυφαία στιγμή της κοινωνικής ζωής των ντόπιων και των ξένων επισκεπτών και γι’ αυτό σταχυολογήσαμε μερικά μόνο για αυτές τις ημέρες.

Τα πανηγύρια, ταυτόχρονα, είναι μια εναλλακτική μορφή διασκέδασης – τις ημέρες της οικονομικής κρίσης – αλλά και πυρήνας διαφύλαξης της ταυτότητας της πολυνησίας του Αιγαίου, με κάθε υπερβολή και με ένα φολκλόρ πρόσημο συχνά. Πάνω απ’ όλα όμως τα πανηγύρια είναι οι αφορμές για «να συναντηθούμε με τους φίλους μας», όπως εύστοχα μου είπε στο Στρασβούργο – και στην παρουσίαση στο Ευρωκοινοβούλιο του έξοχου βιβλίου «Πανηγύρια του Αιγαίου» του Γιώργου Πίττα – ένας φημισμένος «πανηγυράς» του Αιγαίου: ο Συριανός Μπάμπης Γαβριήλ. Είναι η αφορμή για να απολαύσουμε συγκινητικές και σουρεαλιστικές εικόνες όπου γέροι και φρικιά αγκαλιάζονται σε χορούς κυκλωτικούς – η Ικαρία έχει πάντα την τιμητική της – ξορκίζοντας την καθημερινότητα των μεγαλουπόλεων. Και θυμίζοντας κάτι από τον χαμένο κώδικα της κοινότητας και της αλληλεγγύης των μελών της.