Η κοινωνία μας, μια εγκυμονούσα χήρα

Μέλος, μαζί με τους Μπαρνς, ΜακΓιούαν και Κόου, της άτυπης τετράδας που κυριάρχησε στο αγγλικό μυθιστόρημα τις τελευταίες δεκαετίες (κατ’ άλλους εξάδας, με την προσθήκη των Ράσντι και Κιουρέισι), ο Μάρτιν Εϊμις βρέθηκε συχνά στη δίνη του κυκλώνα. Οι αμφιλεγόμενες θέσεις του για την τρομοκρατία και το Ισλάμ, η σάτιρά του σχετικά με τη γυναικεία χειραφέτηση, η δικαίωση του πολέμου στο Αφγανιστάν – αν και όχι στο Ιράκ -, μαζί με μια διάθεση πρόκλησης του κοινού αισθήματος τον έφεραν κατ’ επανάληψη στην επικαιρότητα. Ο ίδιος φυσικά προασπίσθηκε τον σνομπισμό του απέναντι σε μια κοινωνία, όπου οι φυλλάδες έχουν το επικοινωνιακό πάνω χέρι και σούπερ μοντέλα γράφουν μπεστ σέλερ για τις αγαπημένες τους μεθόδους αποτρίχωσης. Σε σχετική στειρότητα εσχάτως, το θεωρούμενο τρομερό παιδί της αγγλικής λογοτεχνίας κατάφερε να τελειώσει «Το καλοκαίρι του έρωτα» σε οκτώ ολόκληρα χρόνια, αφού φύλαξε κάποιο υλικό για το επόμενο βιβλίο του».

Εισαγωγικά ο συγγραφέας μας προειδοποιεί ότι καταγράφοντας με βάση αυτοβιογραφικό υλικό το καλοκαίρι του ’70, μιλάει για μια ιστορία τραύματος. Η δήλωση φαντάζει υπερβολική ή τουλάχιστον δημιουργεί προσδοκίες για κατακλυσμιαία γεγονότα στη ζωή του 21χρονου ήρωα, του Κιθ Νίρινγκ. Και ενώ τίποτα αληθινά δραματικό δεν συμβαίνει κατά τις καλοκαιρινές αυτές διακοπές, ο συγγραφέας καταφέρνει, επιδεικνύοντας το αναμφισβήτητο ταλέντο του, να μας οδηγήσει στα ψυχικά άδυτα των ηρώων του. Το τραύμα του Κιθ που θα τον παρακολουθήσει στην υπόλοιπη ζωή του προέρχεται από τη δραματική αλλαγή στους παραδεδεγμένους ρόλους. Τα κορίτσια γδύνονται όλο και περισσότερο και ανανεώνουν την γκαρνταρόμπα τους επί το προκλητικότερο προκαλώντας διαταραχές στον ανδρικό πληθυσμό – στους ενοίκους του πύργου αλλά και στους δυστυχείς αυτόχθονες. Η φίλη του η Λίλι θέλει να γίνει «αγόρι» και πειραματίζεται με τις διανοιγόμενες δυνατότητες της σεξουαλικής απελευθέρωσης. Η Σεχραζάντ είναι η ωραία της παρέας, αντικείμενο του πόθου του Κιθ και αποφασιστικός παράγων για το προαναγγελθέν τραύμα – ένας χαρακτήρας σε αναζήτηση νέου κοινωνικού ρόλου. Η Γκλόρια πίσω από εμφάνιση θεούσας κρύβει προχωρημένα βίτσια. Αποπλανεί τον Κιθ αλλάζοντας τους ερωτικούς του ορίζοντες, σε σημείο που θα προκαλεί εφεξής τρόμο στη Λίλι. Μια άλλη επισκέπτρια, η Ρίτα, πηδάει όλους τους πιθανούς και απίθανους κινητούς στόχους, έχοντας εν γνώσει της αποκτήσει την επωνυμία Σκύλα. Τον κλειστό πυρήνα της συντροφιάς θα συμπληρώσουν ένας ζάπλουτος ιταλός νάνος που ο έρωτάς του αποκρούεται από τη Σεχραζάντ, η μικρή Κοντσίτα που θα βιασθεί από αγνώστους και θα πάει στο Αμστερνταμ για έκτρωση, οι εραστές των κοριτσιών και ποικίλοι δευτερεύοντες χαρακτήρες που μπαινοβγαίνουν στον πύργο ως φορείς μιας επανάστασης που θα μείνει στα μισά.

Στο σύγχρονο αυτό Δεκαήμερο, από όπου αντλεί ο Εϊμις, οι πρωταγωνιστές είναι γυναίκες. Είναι ο δικός τους ρόλος που αλλάζει δραματικά, εκεί, μεταξύ ’60 και ’70. Είναι οι δικές τους σεξουαλικές υπερβολές που σοκάρουν τον Κιθ και, κυρίως, είναι εκείνες που θα υποστούν τις συνέπειες της μόνης πραγματικής, κατά τον συγγραφέα, εν εξελίξει επανάστασης.

Η έννοια της μεταμόρφωσης (καφκικής έμπνευσης) και ο μύθος του Ναρκίσσου είναι δύο από τα μοτίβα που κυριαρχούν. Η αιχμηρή γλώσσα του συγγραφέα και οι ευφυέστατοι διάλογοι σε κάνουν συχνά να γράψεις στο περιθώριο τη λέξη «έξοχο». Εντούτοις, στο τέλος μένεις με το αίσθημα ότι η όλη εμπειρία θα ξεχαστεί συν καιρώ, ίσως διότι το υλικό δεν καταφέρνει να απογειωθεί από τον αυτοβιογραφικό χαρακτήρα του, αφήνοντας στα μισά την υπόσχεση της οικουμενικότητας. Και κυρίως γιατί ο συγγραφέας, αμήχανος ως προς το ζήτημα της διαρκούς επανάστασης, εμφανώς δεν ξέρει πού πρέπει να σταματήσει, φορτώνοντάς μας με μεταγενέστερα περιστατικά.