Εκεί που σκοτώνουν βιάζοντας

«Το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα στο Κονγκό είναι ο βιασμός – σκοτώνει περισσότερες γυναίκες απ’ όσες η χολέρα, ο κίτρινος πυρετός και η ελονοσία», λέει ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, νομπελίστας Λογοτεχνίας 2010. «Κάθε συμμορία, ομάδα, επαναστατικός πυρήνας, ακόμα κι ο Στρατός, όταν βρίσκουν γυναίκα απ’ το εχθρικό στρατόπεδο, τη βιάζουν. Τη βιάζουν όλοι, για να κυριολεκτούμε. Δυο, πέντε, δέκα, όσοι είναι.

Το σεξ εδώ είναι ένας τρόπος για να εξευτελίσουν τον αντίπαλο και να του ρίξουν το ηθικό. Αν και υπάρχουν και βιασμοί παιδιών πολλές φορές, το 99% των θυμάτων σεξουαλικής βίας είναι γυναίκες. Τα παιδιά προτιμούν να τα απάγουν για να τα μάθουν να σκοτώνουν. Υπάρχουν πολλές χιλιάδες παιδιά – στρατιώτες σ’ όλο το Κονγκό».

Ο Λιόσα είχε ταξιδέψει στην εμπόλεμη ζώνη του Κονγκό μαζί με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Και δεν ήταν ο μόνος. Συνολικά οκτώ ισπανόφωνοι συγγραφείς ταξίδεψαν σε αντίστοιχες αποστολές της οργάνωσης, βλέποντας οκτώ διαφορετικές ανθρωπιστικές κρίσεις, τις οποίες αμέσως μετά περιέγραψαν με την πένα τους.

Ηταν, πλην του Λιόσα, οι Σέρχιο Ραμίρες, Λάουρα Ρεστρέπο, Χουάν Χοσέ Μιγιάς, Τζον Κάρλιν, Λάουρα Εσκιβέλ, Μανουέλ Βιθέντ και Λεϊλά Γκεριέρο. Μαζί τους ένας φωτορεπόρτερ αλλά και παραγωγός ντοκιμαντέρ, ο Χουάν Κάρλος Τομάσι, με παραγωγές για την ισπανική, ιταλική και γαλλική τηλεόραση, αλλά και συνεργάτης εφημερίδων όπως η «El Pais».

Ολα αυτά θα έχουμε την ευκαιρία να τα δούμε από την ερχόμενη Τετάρτη στην Αθήνα, σε έκθεση με σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα του Τομάσι που οργανώνει το Ινστιτούτο Θερβάντες, σε συνεργασία με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα.

Η έκθεση έχει τον τίτλο «Μάρτυρες της λήθης» και περιλαμβάνει τα ρεπορτάζ των ισπανόφωνων λογοτεχνών, ρεπορτάζ που αφηγούνται ιστορίες ανθρώπων και λαών που πέρασαν από το καμίνι της βίας και της διεθνούς απομόνωσης στη Δημοκρατία του Κονγκό, στο Μπανγκλαντές, στη Μαλαισία, στη Γουατεμάλα, στην Υεμένη, στην Κολομβία, στο Κασμίρ, στην Αϊτή και στη Ζιμπάμπουε. Στην αφήγησή του, που έχει τίτλο «Ταξίδι στην καρδιά του σκότους», ο Μάριο Βάργκας Λιόσα μιλάει για το Κονγκό, «μια πλούσια χώρα βυθισμένη στην αθλιότητα του πολέμου και στον τρόμο». Αντλεί πληροφορίες απο τον γιατρό Ταρσίς, «έναν άντρα νέο, από ταπεινή οικογένεια, που πλήρωσε τις σπουδές του στην ιατρική, δουλεύοντας ως βοηθός ψαρά και σ’ ένα εμπορικό γραφείο στο Κιτανγκάνι».

Το νοσοκομείο έχει 50 κλίνες και 8 νοσοκόμες. «Είναι σύγχρονο, καλά εξοπλισμένο και παίρνει φάρμακα από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, τον Ερυθρό Σταυρό κι άλλες ανθρωπιστικές οργανώσεις. Δεν αρκούν όμως για ν’ ανταποκριθούν στην υπερβολική ζήτηση που αντιμετωπίζει ο γιατρός Ταρσίς και οι βοηθοί του, που δουλεύουν 12 με 14 ώρες ημερησίως, εφτά μέρες την εβδομάδα.

Το έχτισε η Κάριτας. Η Καθολική Εκκλησία και η κυβέρνηση συμφώνησαν να συμπεριληφθεί στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας. Δεν γίνονται δεκτοί πολύγαμοι και ομοφυλόφιλοι, ούτε γίνονται αμβλώσεις…».

Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 10 Οκτωβρίου και έχει είσοδο ελεύθερη για το κοινό. Δεν θα λειτουργήσει μόνο στη διάρκεια του Αυγούστου. Θα είναι επισκέψιμη από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10.00-13.30 και 16.00-20.00.