Οδοιπορικό στα ελληνόφωνα χωριά

Grecia, Ελλάδα.
Λέξεις µαγικές που αποκτούν µεγαλύτερη αξία εκεί όπου βαριανασαίνει µια διαφορετική, ξεχασµένη Ελλάδα. Στο «τακούνι» της ιταλικής «µπότας», σε µία έκταση 100 τετραγωνικών χιλιοµέτρων µε το όνοµα Γκρέτσια Σαλεντίνα ή Σαλέντο ή Απουλία, βρίσκονται εννέα ελληνόφωνα χωριά
ΑΠΟΥΛΙΑ
Αλµπεροµπέλο, η πρωτεύουσα των τρούλων
Ο γεωγράφος µιας παλαιότερης εποχής αναφέρει 13, ενώ τον 15ο αι. ήταν 27.

Σήµερα είναι η Καληµέρα, το Μαρτάνο, το Μαρτινιάνο, το Καστρινιάνο, το Μελπινιάνο, το Κοριλιάνο, το Σολέτο, το Τζολίνο και η Στερνατία. Χωριά, οι ρίζες των οποίων ξεκινούν από τη Μινωική Εποχή, όταν η σηµερινή Απουλία ήταν η Χώρα των Ιαπύγων.

Η συνηθέστερη διαδροµή προς τα χωριά της Απουλίας περνά από έναν παραµυθένιο τόπο. Το Αλµπεροµπέλο – σηµαίνει «ωραίο δένδρο» – µε χαρακτηριστικό του τα µικρά, στρογγυλά πυργόσπιτα, µε κωνική, από επίπεδες πλάκες, σκεπή. Είναι τα περίφηµα τρούλι που βρίσκονται διάσπαρτα σε όλη την Απουλία, µε χαρακτηριστικότερο όµως τόπο συγκέντρωσής τους το Aλµπεροµπέλο, την ονοµαζόµενη πρωτεύουσα των τρούλων. Η ένδειξη Zona trulli µε οδηγεί εύκολα στην ολόλευκη, εξωπραγµατική γειτονιά τους η οποία δηµιουργεί έντονη αντίθεση µε την υπόλοιπη πόλη. Συνήθως ένα τρούλι είναι διαµορφωµένο σε έναν µόνο χώρο µε χοντρούς πέτρινους τοίχους, ενώ επίπεδες πέτρες διατεταγµένες σε οριζόντιες οµόκεντρες στρώσεις συνθέτουν την κωνική σκεπή. Σκεπή που διακοσµείται από ιερογλυφικά, χριστιανικά σύµβολα και πέτρινους δείκτες µυστικιστικής σηµασίας. Οι χωρικοί αρχικά τα ζωγράφιζαν στις στέγες για προστασία από το κακό µάτι, αργότερα όµως τα συνέδεσαν και µε τη χριστιανική πίστη. Επίσης συναντώνται σύµβολα του Hλίου και των πλανητών, σύµβολα του ζωδιακού κύκλου και σύµβολα που αναφέρονται στη χριστιανική θρησκεία. Ακόµη και η χρήση της κιµωλίας ως υλικού δεν ήταν τυχαία, αφού η κιµωλία και το λευκό χρώµα συµβόλιζαν την κάθαρση. Σήµερα τα σύµβολα αυτά αποτελούν σήµα κατατεθέν της Πούλιας και κυριαρχούν στα αναµνηστικά είδη της περιοχής.

Το χωριό των τρούλι λέγεται ότι δηµιουργήθηκε κατά τον 15ο αι. όταν ο Φερδινάνδος Α’ της Αραγωνίας απαγόρευε στους υπηκόους του να χτίζουν µόνιµες κατοικίες στην Απουλία, θεωρώντας ότι έπρεπε να µπορούν να µετακινούνται ανά πάσα στιγµή όπου αυτός προστάζει. Ετσι οι κάτοικοι έχτισαν τα τρούλι τα οποία εύκολα θα µπορούσαν να αποσυναρµολογήσουν. Οµως από σύγχρονους µελετητές υπάρχει ακόµα µία ενδιαφέρουσα θεωρία. Βρίσκουν πολλά κοινά σηµεία ανάµεσα στα τρούλι και κάποιες αντίστοιχες κατασκευές στις Μυκήνες, που αν είναι έτσι αποκαλύπτει µία σχέση ηλικίας 5.000 ετών. Ως άποψη δεν είναι εξεζητηµένη καθώς τα λιµάνια της Απουλίας είναι τα κοντινότερα της Ιταλίας προς την Ελλάδα, ενώ µεταξύ του 8ου και του 3ου αι. π.Χ. η Νότια Ιταλία και η Σικελία αποτελούσαν τη Μεγάλη Ελλάδα.

ΤΑΡΑΝΤΑΣ- ΚΑΛΛΙΠΟΛΗ
Στην καρδιά της Μεγάλης Ελλάδας
Νοτιότερα από το χωριό των τρούλι, χτυπά η καρδιά της Magna Creciaµε τον Τάραντα να ήταν κάποτε από τις πλουσιότερες πολιτείες της. Ηταν πρώην σπαρτιάτικη αποικία µε το λιµάνι και το άφθονο ψάρι να ευνοούν την εξάπλωσή της, η οποία προκάλεσε όµως και τηνπροσοχή τωνξένων. Λοµβαρδοί, Νορµανδοί, Σαρακηνοί φιλονικούσαν γιατην πλεονεκτική του θέση επηρεάζοντας µετο πέρασµά τους την περιοχή, µε τον σηµερινό Τάραντα ναενώνει το παλιό και το νέο τµήµα του, µε κινητή γέφυρα.

Ακολουθώνταςτους στενούςεπαρχιακούς δρόµους, το τοπίο θυµίζει Ελλάδα. Γη δύσκολη για να καλλιεργηθεί, χωρίζεται σε µικρά χωράφια µε σπαρτά, αµπέλια και ελιές, ενώ στα λιµανάκια ψαράδες µπαλώνουν τα δίχτυα τους.

Μπαίνονταςστα χωριάσυναντώ ονόµατα ελληνικά, στα χωριά, τους δρόµους, στις ταµπέλες των µαγαζιών και µε καλωσορίζουν, «να πλατέγκησε γκρίκο ασέ τη µερία σου, µα ντε τρέχοντα, για νακαπέγκοµε». Μίλα ελληνικά του τόπου σου, αλλά όχι γρήγορα για να καταλαβαίνουµε.

«Αγκυροβοληµένη» στην άκρη ενόςµεγάλου ακρωτηρίου βρίσκεται και η Καλλίπολη (ωραία πόλη). Ιδρυµένη από έλληνες αποίκους, υπήρξε κατά την αρχαιότητα ένα από τα σπουδαιότερα κέντρατης ΜεγάληςΕλλάδας. Η πόλη αποτελείται ουσιαστικά από δύο τµήµατα, τη νέα και την παλιά, τα οποία ενώνονται µέσω µιας πέτρινης γέφυρας. Η καρδιά τηςχτυπά στο ιστορικό κέντρο, σε µια νησίδα που προστατεύεται από ισχυρά οχυρωµατικά έργα.

Το τείχος ανοικοδοµήθηκε αρχικά γύρω στο 1500, ώστε να προστατέψει τον οικισµό από τις επιδροµές των πειρατών ενώ σήµερα δίπλα του, το λιµανάκι µε τα ψαροκάικα δίνει ανάλαφρη αίσθηση στον «βαρύ» λίθινο όγκο που περιβάλλει την παλιά πόλη µε τον σφιχτό οικιστικό ιστό.

Αφήνοµαι στον λαβύρινθο από σοκάκια που οδηγούν σε αυλές µε «µυστικές» στοές, σκάλες, στενά ρωµαϊκά µπαλκόνια και καµάρες που πολλαπλασιάζουν τις παιδικές φωνές, αλλά και ανταποδίδω στο διακριτικό νεύµα των κατοίκων που χαιρετούν ευγενικά. Καµία σχέση µε τον «ψυχρό» ιταλικό Βορρά. Σίγουρα η ψυχήτης Μεγάλης Ελλάδας αντέχει ακόµα κι εδώ.