Η καταπολέµηση της πείνας

Το χάσµα Βορρά – Νότου επιµένει παρά την ξέφρενη ανάπτυξη χωρών, όπως η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία.
Οι ποικίλες συνταγές για την πάλη κατά της φτώχειας έχουν αποτύχει. Μια νεαρή οικονοµολόγος επιχειρεί να αναζωογονήσει την παλιοκαιρισµένη σχετική συζήτηση κατεβαίνοντας στο πεδίο
Ενάµισιδισεκατοµµύριο άνθρωποι εξακολουθούν, σύµφωνα µε τον ΟΗΕ, να ζουν µε λιγότερο από ένα δολάριο τη µέρα. Ενας αντίστοιχος αριθµός δεν έχει πρόσβαση σε ηλεκτρισµό και καθαρό νερό. Το ένα τέταρτο του πληθυσµού του πλανήτη δεν καταφέρνει να ικανοποιήσει την πείνα του. Το πώς θα µπορούσαν να καταπολεµηθούν παρόµοιες καταστάσεις έχει προ πολλού αποτελέσει αντικείµενο ευρύτατων θεωρητικών συζητήσεων, εξαγγελίας αναπτυξιακών προγραµµάτων και παροχής οικονοµικής βοήθειας από τους πλούσιους προς τους φτωχούς. Σε πιο αισιόδοξες δεκαετίες βασίλευε η υπόθεση εργασίας του Χάρι Τρούµαν ότι η ανάπτυξη είναι ένα γενικεύσιµο αγαθό, ότι όλοι οι πληθυσµοί του πλανήτη µπορούν να γευθούν τα καλά της, αρκεί να ακολουθήσουν το παράδειγµα της ∆ύσης και ν’ ανέβουν τα σκαλιά της κλίµακας. ∆εν συνέ βη κάτι τέτοιο. Αντίθετα, δίπλα σε ζώνες όπου συντελούνται οικονοµικά θαύµατα, ένα µεγάλο µέρος του παγκόσµιου πληθυσµού ζει σε παρασιτική µορφή. Η διαφθορά των τοπικών ελίτ, το δηµοκρατικό έλλειµµα, η οικολογική καταστροφή, η ιδιωτικοποίηση των γαιών έχουν οξύνει τις κοινωνικές αντιθέσεις. Επιπλέον, στα χρόνια της παγκοσµιοποίησης, στην απόλυτη φτώχεια προστίθεται και η σχετική, καθώς επιµηκύνεται επ’ αόριστον η λίστα των αγαθών που λείπουν από τον µέσο κάτοικο του πλανήτη. Με δυο λόγια, ζούµε έναν διαρκή «εκσυγχρονισµό της φτώχειας», κατά την έξοχη διατύπωση του Ιβάν Ιλιτς.

Τα τελευταία χρόνια η ∆ύση έστρεψε διακριτικά τα νώτα της στον Νότο. «Ας τα βολέψουν οι υπανάπτυκτοι µε τους όρους της αγοράς», ήταν το κυρίαρχο µότο στα διεθνή φόρα. Και όµως κάτι κινείται τελευταία, στη σκιά της κρίσης. Η 38χρονη Εστέρ Ντιφλό, καθηγήτρια των Οικονοµικών της Ανάπτυξης στο ΜΙΤ και στο College de France, ανήκει σε µια νέα γενιά οικονοµολόγων που επιχειρούν να ξαναδώσουν στον κλάδο τους τον χαρακτήρα της κοινωνικής επιστήµης. Επαναφέρει την ανάγκη να κατέβει ο οικονοµολόγος στο πεδίο, να κατανοήσει τις τοπικές ιδιαιτερότητες, να συλλάβει την πολυπλοκότητα των ζητηµάτων, να σκύψει σεµνά στις συνέπειες των επενδυτικών επιλογών.

Η Ντιφλό, επαναλαµβάνοντας τη ρήση του Ρούζβελτ, εν µέσω του µεγάλου Κραχ, για την αναγκαιότητα πειραµατισµού, µας λέει µε σαφήνεια πως πρέπει να κατανοήσουµε ποιοι είναι οι ανασχετικοί παράγοντες στην υιοθέτηση τεχνολογικών καινοτοµιών, να γίνουµε «τεχνίτες της οικονοµίας» ώστε να παρακαµφθούν τα εµπόδια και να ωφεληθούν οι πολλοί. Εχοντας δουλέψει στην Κένυα, το Μαλάουι, την Ινδία και αλλού, η Εστέρ Ντιφλό ασχολείται συχνά µε ζητήµατα όπως η µη χρήση λιπασµάτων στον γεωργικό τοµέα παρά τη δεδοµένη άνοδο της παραγωγικότητας και άρα τη βελτίωση της διατροφής των φτωχών, οι αντιελονοσιακές κουνουπιέρες, απαραίτητες στους τροπικούς όπου χάνονται εκατοµµύρια ζωές, ή και η παροχή µικροδανείων, η ενασχόληση των γυναικών µε την τρέχουσα πολιτική και η είσοδος των ηλεκτρονικών υπολογιστών στα σχολεία.

Η πειραµατική της µέθοδος έχει δώσει απτά αποτελέσµατα αποκαλύπτοντας τις πλευρικές κοινωνικές επιπτώσεις της αναπτυξιακής διαδικασίας και διορθώνοντας την πορεία των πιθανών επενδύσεων.
Τέχνης απόλαυση

Με µια αντιπαράθεση που κρατάει από την εποχή του Κρέοντα και της Αντιγόνης καταπιάνεται στο τελευταίο βιβλίο του ο Πέτρος Μαρτινίδης, καθηγητής θεωρίας και κριτικής της αρχιτεκτονικής και σχεδιασµού θεατρικών χώρων στο ΑΠΘ. «Αυστηρός ορθολογισµός» από τη µία και «αρχαϊκή σοφία» από την άλλη, στη µέση η τέχνη και ιδού το ερώτηµα: Τι είναι απαραίτητο για την απόλαυση ενός έργου τέχνης, ο λόγος ή το συναίσθηµα;

Η λογική ή η ευαισθησία; Πραγµατοποιώντας µια περιεκτικότατη σε παραδείγµατα και αναφορές διαδροµή στην ιστορία της κριτικής της τέχνης, ο Μαρτινίδης συµπεραίνει πως η πραγµατική απόλαυση ενός καλλιτεχνήµατος προϋποθέτει την εναλλαγή των δύο αυτών ποιοτήτων, την κοινή συµµετοχή τους.


Οικονοµίας εγκόλπιο

Ενα εισαγωγικό εγχειρίδιο νεωτεριστικού περιεχοµένουκαι κυρίως προσέγγισης στη µικροοικονοµική, γραµµένο από τον Πολ Κρούγκµαν διάσηµο οικονοµολόγο και κάτοχο τουβραβείου Νοµπέλ Οικονοµίας για το 2008, και τη Ρόµπιν Γουέλς, συνεργάτιδά του στο Πανεπιστήµιο του Πρίνστον. Η θεµατική ευρύτητα, η χρήση πραγµατικών παραδειγµάτων και µελετών από τον αληθινό κόσµογια την εκµάθηση των βασικών οικονοµικών εννοιών και ηπρωτοτυπία στη συγγραφή και την παρουσίαση των διαφόρωνθεµάτων καθιστούν τη «Μικροοικονοµική» ένα εξαιρετικό εγχειρίδιο, κατάλληλο για φοιτητές καιγια όσους επιθυµούν ναµυηθούν στις βασικές αρχές της οικονοµικής επιστήµης.


«Μανιταρόπαιδα Πάρου»

Σε µια περίοδο όπου (και) η εκπαιδευτική κρίση είναι αδιαµφισβήτητη, διδάσκοντες και διδασκόµενοι παραµένουν αµφότεροι αµήχανοι σε σχέση µε τον ρόλο και το έργο τους, έρχεται το παράδειγµα είκοσι µαθητών και µαθητριών του Γυµνασίου Νάουσας Πάρου και τεσσάρων καθηγητών τους, για να µας δείξει ότι τα πράγµατα µπορεί να γίνονται και αλλιώς. Μαζί ετοίµασαν ενα προσεγµένο λεύκωµα για τα αυτοφυή µανιτάρια της Πάρου. Αγκαθίτες, λαρδαµανίτες, κατρουλαµάνιτες και ασπροκουβαρίτες, αυτάκια και λαόρτια, όλοι τους αµανίτες, όπως αποκαλούν τα µανιτάρια οι Παριανοί. Φωτογραφίες και ειδικά χαρακτηριστικά για το καθένα αλλά και νόστιµες συνταγές είναι µόνο µερικές από τις πληροφορίες σε αυτήν την ιδιαίτερη και συλλογική προσπάθεια.


Ανατολία
Σ.Μ.

« ∆ικά µου κτήµατα παραµένετε. Και τα παιδιά σας δικά µου κτήµατα θα είναι!

Το ξύλο που σας δίνω είναι η άφεση των αµαρτιών σας, το ακούτε; […] Τι θαρρείτε δα πως είστε; Τίποτε παραπάνω από το χυµένο σπέρµα µου ». Η τετράχρονη Λεϊλά αντί να πτοείται, διηγείται. ∆εκαετία του ‘50 σε ένα χωριό της Ανατολικής Τουρκίας. Ο Χαλίντ, ένα τέρας που δεν είναι ο πατέρας της αλλά µονάχα ο «άντρας της µητέρας της», µετατρέπει καθηµερινά τη ζωή της Λεϊλά, της µητέρας της και των τεσσάρων αδελφιών της σε Κόλαση. Αυταρχικότητα, προκαταλήψεις, δεισιδαιµονία, θρησκόληπτη σεµνοτυφία, ένας διαρκής φόβος ή µάλλον µια διαρκήςπροσαρµογή στιςπιο παράλογες απαιτήσεις ανθρώπων και θεσµών, ηθών και εθίµων, χαρακτηρίζουν την πορεία ζωής της νεαρής Λεϊλά από το χωριό της στην Κωνσταντινούπολη και από ‘κεί στον σταθµό του Μονάχου, όπου η ευτυχία φαντάζει πλέον δυνατή. O Φεριντούν Ζαΐµογλου, ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς της γενιάς του, ηθεληµένα µετέωρος µεταξύ Ανατολής και ∆ύσης και φανατικός υποστηρικτής της έννοιας της «ενσωµάτωσης», γεννήθηκε το 1964 στο Μπόλου της Βορειοανατολικής Τουρκίας, αλλά ζει πάνω από 35 χρόνια στη Γερµανία. Σπούδασε στις Σχολές Καλών Τεχνών και Ιατρικής του Κιέλου, όπου και εργάζεται ως συγγραφέας, σεναριογράφος και δηµοσιογράφος – συνεργάζεται µε τις µεγαλύτερες εφηµερίδες της Γερµανίας όπως η «Die Welt», η «Die Zeit» και η «Frankfurter Allgemeine Zeitung». Το µυθιστόρηµα «Λεϊλά» τιµήθηκε το 2007 µε τα βραβεία Carl Amery και Grimmelshausen.