Νεραϊδοκαμινάδες, η γλυπτική της φύσης

Πρόκειται για βράχια – υπερφυσικά γλυπτά τα οποία δηµιουργήθηκαν µε το πέρασµα του χρόνου από τις εκρήξεις ηφαιστείων πριν από 60 εκατοµµύρια χρόνια καιµοιάζουν µε καµινάδες µε σκούφο στην κορυφή τους. Η φύση κάνει… γλυπτική και µετά οι άνθρωποι επεκτείνουν τα έργα της,µεγαλώνουν τις τρύπες, τις κάνουν κατοικίες, εκκλησίες,µοναστήρια ολόκληρα.

Η πλέον εύπορη περιοχή της Καππαδοκίας ήταν κάποτε η Σινασός. Εκεί ο Ερτέµ, ένα λεπτό ψηλό παλικάρι, σάστισε µόλις µας είδε µπροστά του, τρεις Ελληνες να τον αναζητούµε στην κουζίνα του αρχοντικού του. «Εσείς είστε ο ιδιοκτήτης;». «Ναι, εγώ» απάντησε κοιτάζοντάς µας µε απορία. Κάποτε το αρχοντικό αυτό το είχαν Ελληνες, οι οποίοι µε την ανταλλαγή των πληθυσµών το 1924 έφυγαν από τη Σινασό της Καππαδοκίας αναζητώντας µια νέα πατρίδα στην Ελλάδα.

Το επιβλητικό αρχοντικό µε ιδιοκτήτη τώρα τον Ερτέµ έγινε γνωστό σε όλη την Τουρκία από την τηλεοπτική σειρά εποχής «Asmali Konak» πριν από µερικά χρόνια. Είναι ένα από τα 95 διατηρητέα κτίρια στης κωµόπολης Μουσταφαπασά, όπως ονοµάζεται σήµερα η Σινασός. Με µια µεγάλη εσωτερική αυλή και εσωτερικά µπαλκόνια που εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη, λειτουργεί ως πανδοχείο και εστιατόριο. «Ο παλιός έλληνας ιδιοκτήτης ήρθε µετά την ανταλλαγή; Ξαναείδε το σπίτι του;» ρώτησα αµέσως τον Ερτέµ.

«Οχι, δεν ήρθε, ήρθαν όµως τα εγγόνια του πριν από δύο χρόνια. Κάθησαν εδώ µερικές ώρες και έφυγαν χωρίς πολλές κουβέντες…» µου απάντησε ο Ερτέµ. Κατευθύνθηκε προς το γραφείο του, έβγαλε έναν κατάλογο και µου τον έδωσε. Ηταν ο κατάλογος µε τα ονόµατα των παλιών ελλήνων κατοίκων της κωµόπολης έτσι όπως τα κατέγραψε στα τουρκικά ο τέως δήµαρχός της. «Yorha Vasil» ήταν το όνοµα του ιδιοκτήτη του «Asmali Konak», όπως το κατέγραψε ο δήµαρχος στον κατάλογο µε τα 198 ονόµατα και θεωρήσαµε ότι πιθανόν να είναι «Γιώργος Βασίλη» ή κάτι κοντά σε αυτό. «Ηταν ο δήµαρχος της κωµόπολης», µου εξήγησε ο Ερτέµ.

Ο πληθυσµός της πριν από την ανταλλαγή των πληθυσµών ανερχόταν σε περίπου 3.000 Ελληνες και 500 Τούρκους. Ηταν ένα από τα τέσσερα µε πέντε ελληνόφωνα χωριά της Καππαδοκίας. «Εδώ έµεναν οι πλούσιοι Ελληνες», µας εξηγεί ο Χακάν, ο οποίος ανέλαβε την ξενάγησή µας επειδή περπάτησε και µελέτησε την Καππαδοκία όσο λίγοι στην Τουρκία, όπως ο ίδιος λέει. Μάλιστα κατά τον 19ο αιώνα λειτουργού σαν νηπιαγωγείο, παρθεναγωγείο και αρρεναγωγείο, µε δασκάλες και δασκάλους κυρίως από την Αθήνα. Στη Σινασό µιλούσαν άπταιστα την ελληνική όπως ακριβώς και στην Ελλάδα.

Στην κωµόπολη υπήρχαν δύο ενοριακοί ναοί, ένα µοναστήρι και περίπου 40 παρεκκλήσια.

Στον κεντρικό ναό των Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, που σώζεται µέχρι σήµερα, ο Οικουµενικός Πατριάρχης Βαρθολοµαίος τα τελευταία χρόνια τελεί λειτουργία σχεδόν κάθε χρόνο.

Ακριβώς δίπλα στον ναό είναι και το καφενεδάκι «Ελένη». «Ποιος είναι ο ιδιοκτήτης;» ρωτάω τους θαµώνες. «Μα η Ελένη», µου απαντάνε µε µια φωνή. Εµφανίστηκε αµέσως µπροστά µου και µε ρώτησε στα τουρκικά: «Τι θα πάρετε;». «Εσείς είστε η Ελένη;» τη ρώτησα. «Ναι» µου απάντησε. «Και είστε Ελληνίδα;» την ξαναρωτάω. Τότε µου εξήγησε ότι οι πρόγονοί της είχαν έρθει από τη Θεσσαλονίκη κατά την ανταλλαγή των πληθυσµών και πως όταν άνοιξε το καφενεδάκι και το ονόµασε «Ελένη» – επειδή ήταν δίπλα στον ναό – τότε όλοι άρχισαν να τη φωνάζουν Ελένη. Ωστόσο η ίδια είναι µουσουλµάνα και το πραγµατικό της όνοµα δεν είναι αυτό. Λαχταρά όµως να πάει στη Θεσσαλονίκη να δει το σπίτι του παππού της, το οποίο σώζεται ακόµη µέχρι και σήµερα. Της έχουν πάει και φωτογραφίες.