Ανθρωποι και µνηµεία εν κινδύνω

Ο κόσµος αλλάζει στο πανάρχαιο αραβικό τόξο. Λαοί εξεγείρονται, ζητούν ελευθερία, δικαιώµατα. Καθεστώτα αυταρχικά, δικτατορικά, πέφτουν, αµφισβητούνται. Ναι, ο κόσµος αλλάζει, αλλά ποτέ αναίµακτα. Το αίµα ρέει άφθονο στον αραβικό κόσµο και στη Μέση Ανατολή. Αίγυπτος και Τυνησία βαδίζουν µε τρεµάµενη ελπίδα προς την αποκατάσταση της αλλαγής. Αντίθετα, Υεµένη, Μπαχρέιν, Αλγερία, Συρία, Ιορδανία παλεύουν απελπισµένα, µε θυσίες και θύµατα να πολλαπλασιάζονται καθηµερινά. Πρωταγωνιστής του αίµατος η Λιβύη του παρανοϊκού Καντάφι, µε εκατοντάδες «παράπλευρες απώλειες» αµάχων. Είχα βρεθεί στην Τρίπολη της Λιβύης τον Μάρτιο του 1995 σ’ ένα παγκόσµιο συµπόσιο µε θέµα «Πολιτισµός και πρόοδος – Ανθρώπινα δικαιώµατα». Εξι µέρες κλεισµένοι σ’ ένα ξενοδοχείο, µε κάποιες βόλτες στην πόλη και µε το «πράσινο βιβλιαράκι», εν είδει Βίβλου, σε κάθε δωµάτιο να µας διασκεδάζει τα βράδια µε τις παράλογες κανταφικές τρελές ιδέες του. Η µνήµη κρατάει άσβεστη την επίσκεψη στην αρχαία φοινικική Σαµπράθα. Ναός του ∆ία, ρωµαϊκό θέατρο, δρόµοι, ερείπια, συντηρηµένα από ιταλούς αρχαιολόγους, µια ολόκληρη πόλη να ζωντανεύει σε κάθε σου βήµα, µέχρι τις βυθισµένες στη θάλασσα κολόνες. Αναρωτιέται κανείς τι θα συµβεί, εκτός από τα ανθρώπινα τραγικά θύµατα, σ’ αυτή την κοιτίδα της ανθρώπινης Ιστορίας, σ’ αυτές τις ελληνικές αποικίες της Πτολεµαΐδας, της Κυρήνης, της Απολλωνίας, του Κανταµές γνωρίζοντας τις λεηλασίες µουσείων σε Αίγυπτο και Βαγδάτη, τις καταστροφές αγαλµάτων του Βούδα στο Αφγανιστάν… Ναι, ο κόσµος αλλάζει. Τίποτα δεν µένει αιώνια σταθερό. Οι άνθρωποι αλλάζουν, οι παλαιοί άφησαν υπέροχα µνηµεία πολιτισµού, οι τωρινοί τι θ’ αφήσουν;