«Ερωτικός» από αίσθηµα ενοχής

Ο Σταύρος Ξαρχάκος, δίνοντας στα τραγούδια τού Μάνου Χατζιδάκι νέα διάσταση, µας θυµίζει τον «Μεγάλο Ερωτικό», ένα έργο που έχει πολλά µυστικά να αποκαλύψει.

«O “Μεγάλος Ερωτικός” έγινε από αίσθηµα ενοχής και όχι από αγάπη. Μόνο οι ανόητοι φαντάζονται ότι όταν είσαι ερωτευµένος γράφεις ένα έργο σαν αυτό», έγραφε ο Μάνος Χατζιδάκις στις αρχές του ‘70.

Ο δίσκος που επηρέασε και άλλαξε ουσιαστικά την αισθητική του µεταπολεµικού τραγουδιού κυκλοφόρησε από την Columbia το 1972. Μέσα στη δικτατορία και λίγο µετά την επιστροφή του Μάνου από τη Νέα Υόρκη.

Ο Χατζιδάκις, συνθέτης της αστικής τάξης, καταξιωµένος ως όνοµα αλλά µάλλον αντιπαθής σε όσους συνέδεαν το νέολαϊκό/έντεχνο µε τους στίχους του«Επιταφίου» και το πολιτικοποιηµένο τραγούδι, έλεγε τότε: «Oταν ήρθα στην Ελλάδα µες στη δικτατορία, σκέφτηκα τι θα µπορούσε να είναι εκείνο που θα ενδιέφερε τον τόπο ουσιαστικά, όχι καιροσκοπικά ή µε το µέσο ενός “συνθήµατος”».

Το «Σ’ αγαπώ» της Μυρτιώτισσας (το είπε µοναδικά η Φλέρυ Νταντωνάκη) ήταν η αφορµή για τον δίσκο. Η Μυρτιώτισσα ήταν ηµητέρα ενός φίλου του, του ηθοποιού ΓιώργουΠαππά, που πέθανε νεώτατος. Το ποίηµα το έγραψε για το χαµένο της παιδί και το έστειλε στον Χατζιδάκι απότο νοσοκοµείο.Εκείνος το θυµήθηκε αργότερα και αποφάσισε να κάνει κάτι «από τύψεις».

Οι άγνωστοι τότε Φλέρυ Νταντωνάκη και ∆ηµήτρης Ψαριανός µπήκαν στοστούντιο της Columbia στις 16 Σεπτεµβρίου του 1972…

Πώς υποδέχτηκε η αγορά τον δίσκο που έµελλε να αλλάξει το τραγουδιστικό τοπίο; To περιστατικό που θυµάται ο ηχολήπτης – σε ένα µεγάλο µέρος του εγχειρήµατος – Γιάννης Σµυρναίος τα λέει όλα: «Ο δίσκος είχε βγει καµιά εικοσαριά µέρες, όταν ο διευθυντής της Columbia λέει στον Χατζιδάκι: “∆υστυχώς, κύριε Χατζιδάκι, ο ‘Μεγάλος Ερωτικός’ δεν πάει καθόλου καλά”. “∆ηλαδή πόσο έχει πουλήσει;” τον ρωτάει ο Χατζιδάκις. “Τριακόσια αντίτυπα”. Και τότε ο Χατζιδάκις γυρνάει και του λέει θυµωµένος: “∆ηλαδή εγώ έχω 300 φίλους. Ενώ εσείς κανέναν”. Και ανοίγει την πόρτα και φεύγει». Ο ίδιος ο Μάνος σχολίαζε τον τρόπο που υποδέχτηκαν τον δίσκο: «Εδώ ο κόσµος καίγεται, λένε, κι ήρθε τώρα ο Χατζιδάκις µε τα ερωτικά του τραγούδια. Κανείς δεν κατάλαβε ότι το µοναδικό µου αίτηµα ήταν να ξαναβρούµε τηναξιοπρέπειά µας και την καταγωγή µας.

Την ποιητική καταγωγή µας».

Οπως όλα τα έργα που επιφέρουν τοµές, χρειάστηκε χρόνος για να αποκτήσει ο «Μεγάλος Ερωτικός» τον όγκο που του αντιστοιχούσε. Μέχρι πρόσφατα (πουυπήρχε θεσµικό όργανο µετρήσεων για τις δισκογραφικές πωλήσεις) τόσο ο«Μεγάλος Ερωτικός» όσο και το «Χαµόγελο της Τζοκόντας» βρίσκονταν σταθερά στους 50 ευπώλητους δίσκους της (κάθε) χρονιάς.

INFO

Κάθε Κυριακή και Δευτέρα, από τις 27 Φεβρουαρίου, ο Σταύρος Ξαρχάκος σε ένα αφιέρωµα στον Μάνο Χατζιδάκι. Με τους Μάρθα Φριντζήλα, Ηρώ Σαΐα, Γιάννη Παλαµίδα. Στο «Gazarte» (Βουτάδων 32-34, Γκάζι. Τηλ.
210-3452.277).