ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΤΗΤΑ

Κοινός παρονομαστής των επάλληλων κατασκευών του μακρυγιαννικού μύθου είναι η απώθηση της ιστορικότητας. Την ορθολογική κριτική των«Απομνημονευμάτων»ανέλαβαν κυρίως ιστορικοί επιστήμονες, χωρίς να αποφύγουν πάντα τις εντάσεις από το λογοτεχνικό πεδίο. Σε αυτή τη συνάφεια, ιδιαίτερα σημαντική παραμένει η εισαγωγή του Σπύρου Ασδραχά στην έκδοση του 1957: ένα μεθοδικό κείμενο, που θέτει τα «Απομνημονεύματα» στο ιστορικό τους πλαίσιο (δηλ.

στη διπλή παράδοση των «Απομνημονευμάτων του Αγώνα» και του γραπτού λαϊκού λόγου από αγράμματους στην τουρκοκρατία) και μελετά απροκατάληπτα την ιδεολογία που απηχεί ο Μακρυγιάννης. Ας ευχηθούμε ότι η επιστροφή αυτού του σημαντικού κειμένου στην επικαιρότητα, με τη συμπερίληψή του στην πρόσφατη επανέκδοση των«Απομνημονευμάτων», θα εμπνεύσει την ανάπτυξη νέων, ιστορικότερων προσεγγίσεων στον Μακρυγιάννη και από το πεδίο της φιλολογικής έρευνας.