∆ιαφορετικά µέσα και «γλώσσες»

Αστεία το λιγότερο η συζήτηση που αίφνης ξέσπασε µε αφορµή τις σεναριακές προσθήκες από τη Μιρέλα Παπαοικονόµου στο µυθιστόρηµα της Βικτόριας Χίσλοπ «Το νησί».
Είναι προφανές ότιστην υψηλή του τηλεθέαση οφείλει το «Νησί» την τόση ενασχόληση µε το αν µεταφέρεται ή όχι πιστά το στόρι του βιβλίου στην τηλεόραση. Ετσι κι αλλιώς πρόκειται για δυο τελείως διαφορετικά µέσα µε διαφορετική «γλώσσα», κανόνες και όρους στους οποίους οφείλουν να υπακούουν.

Η µεγάληαλλαγήστοτηλεοπτικό «Νησί» πουπροκάλεσε συζητήσεις είναι η ιστορία του ∆ηµητράκη, που βιώνει την πίκρα, τοναποκλεισµό, την απώλειανοµίζοντας ότιέχει λέπρα, όπως και η δασκάλα του, η Ελένη, και µεγαλώνει µαζί της στη Σπιναλόγκα. Ακόµηκαι οι γονείς του τον απαρνιούνται για ναγλιτώσει η οικογένεια τον στιγµατισµό. Αίφνης, µεγάλος πλέον, δάσκαλος των παιδιών του νησιού, ο ∆ηµήτρης (ΝεκτάριοςΛουκιανός), ερωτευµένος µε ένακορίτσι (Κατερίνα Μισιχρόνη) που νοµίζει ότι τον συνδέει η ίδια αρρώστια, πληροφορείται ότι είχε γίνει λάθος διάγνωση και δεν έχει παρά ψωρίαση.Η εν λόγω προσθήκη προσδίδει ακόµη µεγαλύτερη τραγικότητα όχιµόνο στον ρόλο του ∆ηµήτρη, αλλά και στις εποχές εκείνες που ο πανικός οδηγούσε στον σκοταδισµό και από εκεί σε µια κοινωνική βαρβαρότητα που κατέλυε κάθε έννοια ανθρωπιάς.

Συµβολική και ουσιαστική εποµένως η προσθήκη. Το ανησυχητικό είναι ότι δεν προκαλεί συζητήσεις για το αν προδίδει η όχι την ιστορία της Σπιναλόγκας ή αν υπηρετεί η όχι το µέσο χάριν του οποίου έγινε, αλλά αντιµετωπίζεται σαν ένα ακόµη σοουµπιζνεζικό σκάνδαλο. Ο τρόπος µε τον οποίο προβάλλεται από την «ΠρωινήΜελέτη» είναι ταυτόσηµος µε εκείνον που τις προάλλες παρουσιάστηκε η «κλοπή» από τη Νίκη Πόντε δύο χορευτώναπό το γιουροβιζιονικό µπαλέτο της Αντιγόνης. Πάντως η εκποµπή ρωτά την ίδια τηΜιρέλα Παπαοικονόµου, η οποία εξηγεί ότι τέτοιου είδους προσθήκες εξυπηρετούν τη µακρά διάρκεια της σειράς. «Για την τηλεθέαση δηλαδή», διευκρινίζει µε «πονηριά» η ρεπόρτερ, δίνοντας έτσι σε ένα αµιγώς καλλιτεχνικό ή έστω τεχνικό ζήτηµα τη χροιά ενός ηθικού ζητήµατος, αν «ξεπουλήθηκε» δηλαδή το στόρι χάριν των νούµερων. Φαιδρότητες µεν, αλλά καιαπόδειξη ενός δηµόσιου λόγου – για την επικράτηση του οποίου ευθύνεται ο γαστριµαργικός κιτρινισµόςτων δελτίων ειδήσεων – που, προκειµένου να παράγει διαρκώς ατµόσφαιρα σκανδάλων, «ψαλιδίζει» όλα τα θέµατα µε βάση το ίδιο «πατρόν». Μια υποτιθέµενη δηλαδή παράβαση ενός αόριστου και µάλλον «χριστιανικού» κανόνα ηθικής.

Αυτό βέβαια που προσελκύει την προσοχή στην προκειµένηπερίπτωση είναι η υψηλήτηλεθέαση τηςσειράς. Αλλωστε η ιστορία του ∆ηµήτρηδεν είναι από τιςκεντρικές τουµυθιστορήµατος της Χίσλοπ, το οποίοανήκει στην κατηγορία των αισθηµατικών και αφήνει πολλά περιθώρια να χρησιµοποιηθεί ως αφορµή.Αλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που σεναριακή παρέµβαση διευρύνει και αναδεικνύει ένα λογοτεχνικό έργο. Εξοχες οι δηµιουργικές παρεµβάσεις της Πηγής ∆ηµητρακοπούλου τόσο στο «10» του Καραγάτση όσο και στο παλαιότερο «Αίθουσα του θρόνου» του Αθανασιάδη. Οι σεναριακές παρεµβάσεις παλιές όσο και οι µεταφορές στην οθόνη λογοτεχνικών έργων, απότην εποχή πουο Μουρνάου, προκειµένου να αποφύγει δικαστικές αποφάσεις της χήρας του Στόουκερ, ο οποίος υπέγραφε τις περιπέτειες του κόµη ∆ράκουλα, άλλαξε το όνοµα του κεντρικού ήρωα, τιτλοφόρησε την ταινία του «Nosferatu» και σφράγισε την ιστορία της 7ηςτέχνης µε ένα έργο που αποτέλεσε και ισχυρό κοινωνικοπολιτικό σχόλιο για την εποχή του (οικονοµική κρίση και κραχ). Κάθε άλλο παρά καζαντζακικόκρίθηκε το τουριστικό φολκλόρ της κινηµατογραφικής µεταφοράς του «Ζορµπά», αλλά αποτέλεσε το επίκεντρο όχι µόνο µιας παγκόσµιας αλλά και της εγχώριας µυθολογίας περί της «λεβεντιάς του Νεοέλληνα». Εν τέλει το ζήτηµα είναι αν τα µέσα έκφρασης υπηρετούν τον θεατή ή τον συγγραφέα και στη δεύτερη περίπτωση έχουν αποτύχει.