Το τέταρτο κουδούνι

Ελένη Ράντου –η οποία είχε αναλάβει και την παραγωγή για το «∆ιάνα» –, Λυδία Φωτοπούλου (φωτογραφία), Λάζαρος Γεωργακόπουλος, ∆ηµήτρης Λιόλιοςτο κουαρτέτο των πρωταγωνιστών, Χρήστος ∆ήµας ο σκηνοθέτης, ένα πολύ ενδιαφέρον έργο – το πολιτικό θρίλερ «Το κορίτσι της φωτογραφίας» (όπως, τελικά, ήταν ο ελληνικός τίτλος που τουβρήκαν) του άπαιχτου στηνΕλλάδα Καταλανού ΓκιγιέµΚλούα…: ένα εξαιρετικά ελκυστικό πακέτο µε εκπλήξεις,όπως σας έγραφα στο «Τέταρτο Κουδούνι» στις 25 Νοεµβρίου.

Κάπου έξι βδοµάδες έκαναν πρόβες. Αλλά τελικά το γλυκό δεν έδεσε. Κι η παράσταση που είχε αναγγελθεί για τις 24 Ιανουαρίου φιλικά αποφασίστηκε από κοινού να µην ανεβεί. Συµβαίνουν αυτά. Κρίµα. Μακάρι πάλι µε χρόνια µε καιρούς να βρεθεί η λύση. Γιατί το έργο αξίζει τον κόπο.

«Ενα µεγάλο ποσοστό των ανθρώπων που επιλέγουν να γίνουν σκηνοθέτες ή ηθοποιοί είναι άτοµα – πώς να το θέσω κάπως διακριτικά; – µε αποκλίνουσα συµπεριφορά. Μάλιστα, από τη µακρά επαγγελµατική µου πείρα, µπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι κι αυτοί ακόµα που δεν είναι έτσι, έχουν τελικά την ίδια κατάληξη. Αλλωστε, δεν πρόκειται για µια υγιή ενασχόληση. Εχει επιπτώσεις, συχνά µάλιστα ιατρικού χαρακτήρα. ∆εν είµαι ο πρώτος που το παρατήρησα. Ο Στανισλάφσκι έγραψε συχνά γι’ αυτό, στην εποχή του. Είµαι σίγουρος ότι όλοι σας µπορείτε να βρείτε µερικά παραδείγµατα που υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία (σ.σ.: εγώ, πάντως, δεν χρειάζεται να βρω, ένα έτοιµο απ’ το καλοκαίρι το ’χω…).

Ενας από τους λόγους που δέχτηκα να µιλήσω στο αποψινό κοινό ήταν η πεποίθησή µου ότι οι κριτικοί είναι εν πολλοίς υπεύθυνοι για την καλλιέργεια της επιθετικότητας στο θέατρο. Αυτό συµβαίνει επειδή πολλοί σκηνοθέτες δεν έχουν την απαιτούµενη ανεξαρτησία άποψης και το µόνο που κάνουν είναι να ακολουθούν τον συρµό. Και ο συρµός δηµιουργείται από τους κριτικούς των παραστάσεων. Κι εσείς είστε αυτοί που επινοήσατε την εξίσωση “σκανδαλώδης σκηνοθεσία” ίσον “επιτυχηµένος σκηνοθέτης”. Πώς αλλιώς µπορεί να κερδίσει κανείς την εύνοιά σας; Πώς να προκαλέσει την προσοχή σας αυτός ο δύστυχος ο σκηνοθέτης;

Αναµφισβήτητα, το δυσκολότερο πράγµα είναι να κάνεις θέατρο µε θετικό µήνυµα. Οι γερµανοί κριτικοί το αποκαλούν υποτιµητικά “θέατρο αναψυχής”. Και το δυσκολότερο εγχείρηµα είναι να κάνεις µια παράσταση σχετικά µε υγιείς, αρµονικούς και ευτυχισµένους ανθρώπους. Τεχνικά, είναι ένα εγχείρηµα που απαιτεί τον ύψιστο βαθµό επιδεξιότητας».

Τα αποσπώ από την οµιλία του λετονού σκηνοθέτη Αλβις Χερµάνις στο 24ο συνέδριο της ∆ιεθνούς Ενωσης Κριτικών Θεάτρου στη Σόφια, το 2008. ∆ηµοσιεύτηκαν, σε επιλογή Κάτιας Αρφαρά και µετάφραση Γιώργου Τσελώνη, στο πρόγραµµα της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας παράστασής του «Ο ήχος της σιωπής» που είδα στη Στέγη Γραµµάτων και Τεχνών του Ιδρύµατος Ωνάση τις προάλλες. Και πιστεύω πως όφειλα να τα µεταφέρω στο «Τέταρτο Κουδούνι». Πολύ επίκαιρα τα βρίσκω… Μετά την αλώσασα την «Κοµεντί Φρανσέζ» δική µας συγγραφέα Μαρία Ευσταθιάδη, άλλα δυο δικά µας παιδιά – οι, προφανώς και άριστοι γνώστες της γαλλικής γλώσσας, καλοί ηθοποιοί της νεώτερης γενιάς Νίκος Γιαλελής (φωτογραφία) και ∆ηµήτρης Ντάσκας – δίνουν το στίγµα τους στο Παρίσι τις µέρες αυτές. Συµµετέχουν, διαβάζω, σε µια εκ των πραγµάτων πολύ ενδιαφέρουσα παράσταση που παίζεται στην γαλλική πρωτεύουσα – όχι ό,τι κι ό,τι: «Ιθάκη» του Μπότο Στράους στο σηµαντικό «Θέατρο Ναντέρ – Αµαντιέ», σε σκηνοθεσία του διακεκριµένου Ζαν – Λουί Μαρτινελί.

Ελληνικό το θέµα του έργου – ο Μπότο Στράους µεταγράφει, απ’ ό,τι διαβάζω, το µύθο του Οδυσσέα αντλώντας απ’ τις τελευταίες ραψωδίες της οµηρικής «Οδύσσειας» –, ο Ζαν – Λουί Μαρτινελί, αντιπρόεδρος της Ενωσης των Θεάτρων της Ευρώπης στην οποία ανήκουν και το Εθνικό µας και το ΚΘΒΕ µας, τις επαφές του µε την Ελλάδα τις έχει καθώς φαίνεται – τον θυµάµαι το καλοκαίρι στην Επίδαυρο, στην πρεµιέρα του ευριπίδειου «Ορέστη» του Γιάννη Χουβαρδά και του Εθνικού –, θα µπορούσαµε να τη δούµε και στην Αθήνα την παράσταση. Αν αξίζει.

Η ελληνική σκηνή τιµάει φέτος τον Τζέιµς Τζόις. ∆εν είναι µόνον «Οι εξόριστοί» του – το µόνον της ζωής του θεατρικό έργο – που ’χει ανεβάσει η Ρούλα Πατεράκη στο «Από Μηχανής» για λογαριασµό του πολύ ψαγµένου και συνεπέστατου «Συν – Επί» του Ακι Βλουτή – και που θα παίζεται έως και την Κυριακή.

Και το πολύ νοικοκυρεµένο και διακριτικό – ιστοσελίδα να δεί τε! – ∆ηµοτικό Θέατρο Μαρκοπούλου «Περίακτοι», το οποίο έχει ξεκινήσει την πορεία του απ’ το 1989 – είκοσι δύο έτη συναπτά! – ως Θεατρική Οµάδα Μαρκοπούλου και συνέχισε ως Θεατρική Οµάδα του ∆ήµου Μαρκοπούλου για να µετεξελιχθεί σε ∆ηµοτικό Θέατρο Μαρκοπούλου – και που δεν έχω αξιωθεί να πάω να δω δουλειά του επιτόπου, κι ας φωνάζουν κάθε φορά που ανεβάζουν έργο οι άνθρωποι πως απ’ την Αττική Οδό είκοσι λεπτά απέχει το Μαρκόπουλο Αττικής, µόνο όταν παρουσίασαν εδώ, στον «Φούρνο», εφαρµόζοντας το περί Μωάµεθ που όταν δεν πηγαίνει στο βουνό πάει το βουνό στον Μωάµεθ…, το «Save», το καλύτερο, νοµίζω, έργο του Παναγιώτη Μέντη, τους είδα και ήταν µια πολύ καλή παράσταση (πω, πω, πάλι φράση-σιδηρόδροµο έκανα, αδιόρθωτος…) –, ανεβάζει στις 26 Φεβρουαρίου τους «∆ουβλινέζους» του. Σε σκηνοθεσία του Σπύρου Κολιαβασίλη (φωτογραφία), ψυχής της οµάδας, ο οποίος υπογράφει και τη θεατρική προσαρµογή.

Εποικοδοµητικό, πάντως, το βρίσκω. Που, µετά τις θρησκευτικές οργανώσεις και τους πολύ εθνικόφρονες πολίτες, και οι χούλιγκαν ξεκίνησαν – και µάλιστα απ’ το ιστορικό «Θέατρο Τέχνης», εις µνήµην προφανώς του Κάρολου Κουν που τις µέρες αυτές είναι κι η επέτειος του θανάτου του – τις οµαδικές επισκέψεις στα θέατρα. Η τέχνη γαληνεύει… Που µας έλεγαν κάποτε, τότε που δέναν τα σκυλιά µε τα λουκάνικα. Στις µέρες αυτές όµως, τις δύσκολες, της κρίσης, µάζευε κι ας ειν’ και χούλιγκαν…
Προ 50ετίας

Τηλεφωνικές πληροφορίες από την Πράγα προς «Τα Νέα» αναφέρουν ότι χθες το βράδυ ανεβάσθηκε µε µεγάλη επιτυχία στο «Ρεαλιστικό Θέατρο της Πράγας» το έργο του Ελληνος συγγραφέως Αλέξη Πάρνη «Το νησί της Αφροδίτης». Στην πρεµιέρα παρευρέθη και ο συγγραφεύς, ο οποίος εκλήθη ειδικώς από την Μόσχα, όπου διαµένει µονίµως.

10 Φεβρουαρίου 1961. Οι Βασιλείς, ο ∆ιάδοχος και οι Πριγκίπισσες Σοφία και Ειρήνη θα παρακολουθήσουν αύριο στο «Βασιλικό» την βραδυνή παράστασι του έργου του Ντύρρενµατ «Επίσκεψις της γηραιάς κυρίας» µε την Κατίνα Παξινού και τον Αλέξη Μινωτή. Λόγω της προσελεύσεως των Βασιλέων, η διεύθυνσις του Εθνικού παρακαλεί τους θεατάς να βρίσκωνται στις θέσεις των έως τις 8.30. 13 Φεβρουαρίου 1961.

Την Κυριακή αρχίζει τις παραστάσεις του στο «∆ηµοτικό» Πειραιώς ο θίασος Βίλµας Κύρου (φωτογραφία) µε την κωµωδία του Λαντισλάς Φοντόρ «300 λέξεις στο λεπτό» στην οποία η εκλεκτή πρωταγωνίστρια σηµειώνει ιδιαίτερη επιτυχία. Με τον θίασο συµπράττει και ο ∆ήµος Σταρένιος, συµµετέχουν δε η Κρινιώ Κωντσαντέλου, ο Κώστας Σαντοριναίος, Μπάµπης Κατσούλης, Γιάννης Κοντούλης και Αντώνης Ξενάκης. Με τον θίασον Βίλµας Κύρου θα συµπράξη στο πρώτο έργο και η εκλεκτή πρωταγωνίστρια Νανά Σκιαδά.

16 Φεβρουαρίου 1961.