«Εδώ τελειώνει ο κόσμος»

ΤΟ ΕΡΓΟ. Ο Βασιλιάς Λιρ αποφασίζει να παραιτηθεί από τον θρόνο κρατώντας μόνο τον τίτλο. Την εξουσία θα τη μοιράσει στις κόρες του. Πριν από τη μοιρασιά τις ρωτάει για τα αισθήματα που τρέφουν προς τον ίδιο. Η Γονερίλη και η Ρεγάνη τον πνίγουν στις κολακείες: η αγάπη τους ξεπερνάει κάθε όριο… Η Κορντέλια, η μικρότερη, απαντάει κρατώντας το μέτρο.

Δεν το εκτιμά ο Ληρ. Την αποκληρώνει, τη δίνει για γυναίκα του στον Βασιλιά της Γαλλίας που την δέχεται έστω και αποκληρωμένη και μοιράζει το βασίλειο στις δύο μεγαλύτερες αδελφές της. Οι οποίες, όμως, μόλις αποκτούν τη δύναμη αποψιλώνουν και παραπετούν τον πατέρα τους που υποτίθεται πως λάτρευαν.

Ο Ληρ θα καταντήσει στους πέντε δρόμους, παρέα με τον γελωτοποιό του και τον έμπιστό του Κόμη του Κεντ που ο Ληρ τον έδιωξε όταν πήρε το μέρος της Κορντέλια αλλά εκείνος τον ακολουθεί μεταμφιεσμένος. Μαζί τους θα σμίξουν, επίσης μεταμφιεσμένος για να γλιτώσει, ο γιος ενός άλλου έμπιστου του Ληρ, του Κόμη του Γκλόστερ, ο Εντγκαρ, που έπεσε θύμα πλεκτάνης του νόθου αδελφού του Εντμοντ, αλλά και ο ίδιος ο Γκλόστερ, όταν τον τυφλώνουν οι άνθρωποι της Ρεγάνης μετά από προδοσία του Εντμοντ.

Η Κορντέλια που θα φτάσει από την Γαλλία με στρατεύματα για να σώσει τον πατέρα της δεν θα προλάβει. Χάνει τη μάχη και την «αυτοκτονούν», ενώ ο Ληρ την ακολουθεί. Δεν θα ζήσουν όμως ούτε και οι δύο αδελφές της: η Γονερίλη δηλητηριάζει την Ρεγάνη και, όταν αποκαλύπτεται η σχέση της με τον Εντμοντ, που τον σκοτώνει σε μονομαχία ο αδελφός του, αυτοκτονεί. «Εδώ τελειώνει ο κόσμος». Οι ελάχιστοι επιζώντες έχουν να αντιμετωπίσουν «τη θλίψη του άρρωστου καιρού» τους.

Ο «Βασιλιάς Ληρ» ( χρονολογείται μεταξύ 1603 και 1606) του Σαίξπηρ ανήκει στα κορυφαία αριστουργήματα του θεάτρου. Και ηχεί απόλυτα σημερινός. Κοντά στον Μπέκετ. Τώρα που η «θλίψη» είναι ακόμα μεγαλύτερη και οι καιροί μας ακόμα πιο «άρρωστοι»…

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο Στάθης Λιβαθινός «κλείδωσε» τη σκηνοθεσία του στον απεγνωσμένο στίχο του έργου, «Πού βρήκαν τόσο μίσος τα παιδιά μας;». Φυσικά και στους γονείς τους το βρήκαν. Οι νέοι της διανομής εκρήγνυνται γύρω από τον δωρικό Ληρ. Πάνω από τον μαύρο κρατήρα της τάφρου του σκηνικού εκτοξεύονται σωματοποιώντας τη βία του έργου- έκρηξη ηφαιστειακή – χωρίς αυτό να αποβαίνει εις βάρος του μεγαλειώδους κειμένου στο ύψος του οποίου αίρεται, χωρίς στόμφο, η μετάφραση του Διονύση Καψάλη. Και μία τέτοια άποψη δεν θα μπορούσε παρά να ντυθεί μία σύγχρονη, ροκ, χεβιμεταλάδικη όψη. Την οπαία βρήκα απόλυτα συνεπή.

Η Ελένη Μανωλοπούλου με το εσχατολογικό σκηνικό της- που αποκτά μεταφυσική πνοή στη συγκλονιστική σκηνή της καταιγίδας- και με τα κοστούμια της, ο Αλέκος Αναστασίου με τη δύναμη των φωτισμών του, η εκπληκτική, «ιπτάμενη» κίνηση (κινησιολογία Νικολάι Κάρποφ, επιμέλεια κίνησης Μόνικα Κολοκοτρώνη) δεν θα είχαν την ίδια αποτελεσματικότητα χωρίς τη ζωντανά εκτελούμενη μουσική του Θοδωρή Αμπαζή: καθοριστική. Το ρίγος από το φινάλε, με τον Ληρ να σέρνει και να σωριάζει το ένα πάνω στο άλλο τα κουφάρια των τριών θυγατέρων του αφήνοντας, στο τέλος, με υψωμένο προς τον ουρανό το κεφάλι, μια σπαρακτική κραυγή λύκου, θα με διαπερνά.

ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Ο Στάθης Λιβαθινός έδεσε γερά ένα σύνολο νέων ηθοποιών με προτερήματα και αδυναμίες. Ξεχώρισα τον εκρηκτικό Ευθύμη Παππά, τον στιβαρό Μελέτη Ηλία και την Πηνελόπη Μαρκοπούλου που διαθέτει μέγεθος. Ο Νικήτας Τσακίρογλου, ρολίστας από τους ελάχιστους που διαθέτουμε, βυθίζεται στον ρόλο και τον οδηγεί από την απόλυτη έπαρση στην απόλυτη ταπεινοσύνη κορυφώνοντας με υψηλότατη τεχνική αλλά και με βαθιά συγκίνηση την τραγικότητά του. Μία μεγάλη ερμηνεία.

info

Στο θέατρο «Παλλάς» (Βουκουρεστίου 5, τηλ. 210-3213.100). Μέχρι 5 Δεκεμβρίου.

Εν ολίγοις.

Δεν θα ήθελα να έχω χάσει την παράσταση αυτή.