Ο ένοχος δεν θα πληρώσει

Ο Αλαν Στιούαρτ Κόνιγκσµπεργκ, κατά κόσµον Γούντι Αλεν, αντιθέτως µε τη διαδροµή των περισσότερων συναδέλφων του, φτάνει στα εβδοµήντα χρόνια του στο ρετιρέ. Αντίθετα από τις προβλέψεις, καλύτερη ταινία του είναι ένα δράµα και όχι µια κοµεντί. Και κόντρα στη λατρεία του για τη Νέα Υόρκη, το «Μatch Ρoint» το γυρίζει εξ ολοκλήρου στο Λονδίνο της Ευρώπης. Και αντιθέτως µε τον Ντοστογιέφσκι, έγκληµα ναι, τιµωρία όχι!
Μοίρα; Καθόλου.

Απλώς ωριµότητα, συγκυρίες, συµπτώσεις και ιδιαίτερες προτιµήσεις. Γιατί τα αµερικανικά ταµεία και οι επενδυτές τού είχαν γυρίσει την πλάτη. Σιγά τώρα που θα ξοδέψω τα λεφτά µου για να δω τις αµπελοφιλοσοφίες αυτού του κοντού, γέρου και φαλακρού.

Καλύτερα «Legally blonde» (Η εκδίκηση της ξανθιάς) και ξερό ψωµί. Ετσι από την ξανθότριχα και τα άπειρα χαϊβάνια τα αµερικανικά, ένας από τους πιο ιδιοφυείς δηµιουργούς στην ιστορία του Αmerican Cinema καταλήγει στη Γηραιά Ηπειρο. Και έτσι από σπόντα, ανοίγουν διάπλατα οι πόρτες και τα πουγκιά των επενδυτών της Αγγλίας.

Τέσσερις φορές επιχείρησε και όρµησε µε όλες τις µπάντες στη µεγάλη λεωφόρο του Δράµατος. Η πρώτη το 1978 µε το αραχνοΰφαντο «Ιnteriors» (Εσωτερικές σχέσεις). Η δεύτερη µε το «September» το 1987. Η τρίτη, ένα χρόνο αργότερα µε το «Αnother Woman» (Μια άλλη γυναίκα). Η τέταρτη και καλύτερη µε το «Μatch Ρoint». Γιατί εδώ αποφυλακίζεται οριστικώς από τις επιρροές του µέντορά του Ινγκµαρ Μπέργκµαν. Γιατί εδώ ακουµπάει στην ιταλική Οπερα και τον Βέρντι, Γιατί εδώ πλαγίως αναφέρεται στο « Εγκληµα και τιµωρία» του Ντοστογιέφσκι. Και γιατί εδώ «ξαναφτιάχνει», µε τον δικό του τρόπο και βασιζόµενος στη δική του εποχή, το αθάνατο αµερικανικό µελόδραµα «Α Ρlace in the Sun» (Μια θέση στον ήλιο)

που σκηνοθέτησε ο Τζορτζ Στίβενς το 1951. Οπου ένας φτωχός νέος (Μοντγκόµερι Κλιφτ 1920-1966), µέσα στην τρέλα του Αmerican dream, προκαλεί τον θάνατο της αρραβωνιαστικιάς του (Σέλεϊ Ουίντερς 1920-2006) προκειµένου να καταλήξει στα πούπουλα µιας νεαράς, πλούσιας υπάρξεως (Λιζ Τέιλορ, τότε µόλις 19).

Το µελόδραµα του Στίβενς, όπως όλα τα µελοδράµατα, καταλήγει στη λύτρωση. Ο ένοχος πληρώνει. Ο Γούντι Αλεν πάει ένα βήµα πιο πέρα. Οχι, δεν πληρώνει. Οπως δεν πληρώνουν οι πάσης φύσεως εγκληµατίες. Με γραβάτα ή χωρίς γραβάτα. Οπως δεν πληρώνουν συνήθως οι µαφιόζοι. Και όπως η παγκοσµιοποίηση επιτάσσει.

Μoney is God!

Πολλοί είπαν ότι το επιµύθιο του «Μatch Ρoint» αναφέρεται υπογείως στην Τύχη. Δηλαδή ο Κρις (Τζόναθαν Ρις Μάιερς) ξεφεύγει εκ τύχης από την τσιµπίδα του Νόµου. Πλάνη. Γιατί η τύχη – λέει ο Γούντι Αλεν – είναι µε το µέρος των Βad Guys. Γιατί η εποχή µας ενθαρρύνει και πριµοδοτεί την ασυνειδησία, την απληστία και το έγκληµα. Και γιατί τα αισθήµατα και η καρδιά είναι οι χειρότεροι εχθροί µιας επιτυχηµένης καριέρας που στηρίζεται µόνο στην ιδιοτέλεια και τον εύκολο πλουτισµό.

Τα δεδοµένα του σεναρίου κλασικά. Ο Κρις λοιπόν, γοητευτικός νέος που βγάζει το ψωµί του ως προπονητής του τένις, γνωρίζεται µε την Κλόε (Εµιλι Μόρτιµερ). Τη σεµνή και ευγενική αδελφή του Τοµ (Μάθιου Γκουντ), ενός εκπαιδευόµενου απ’ αυτόν µαθητή του. Αµφότεροι γόνοι µιας ζάπλουτης λονδρέζικης οικογένειας µε το όνοµα Χιούετ. Αµέσως ρίχνεται στα βιβλία ώστε όχι µόνο µε τα Looks αλλά και µε το µυαλό του να κατακτήσει το πλούσιο θηλυκό τρόπαιό του. Πράγµατι η Κλόε τον ερωτεύεται από το πρώτο ραντεβού. Πράγµατι, ο πατέρας της (Μπράιαν Κοξ) µε σύγχρονο πνεύµα και βλέποντας τα προσόντα ενός ορεξάτου νέου, σε αντίθεση µε τον τεµπέλη και γλεντζέ γιο του, συµφωνεί να δώσει την κόρη του σ’ έναν κατώτερό του. Οµως µια δεύτερη γνωριµία, εντελώς τυχαία, θα τα φέρει όλα άνω – κάτω. Το όνοµά της είναι Νόλα Ράις (Σκάρλετ Γιόχανσον). Η υπηκοότητά της αµερικανική. Και το επάγγελµά της υποψήφια ηθοποιός. Η Νόλα είναι το φλερτ του Τοµ. Η Νόλα, σε αντίθεση µε τα δόλια και πανούργα ευρωπαϊκά µυαλά, είναι ειλικρινής και ευθύς. Η Νόλα µετά την πρώτη φλογερή σεξουαλική επαφή, ζητάει καθαρές εξηγήσεις από τον Κρις. Η Νόλα µένει έγκυος απ’ αυτόν. Η Νόλα τώρα τον απειλεί πως αν εκείνος δεν κάνει αυτό που πρέπει, τότε εκείνη στην Κλόε θα το πει. Ετσι χωρίς να το καταλαβαίνει, παίζει το κεφάλι της για µια σχέση καταραµένη χωρίς καµία προοπτική.

Αφθονα τα υπόγεια ρεύµατα που κυκλοφορούν κάτω απ’ αυτή την υποδειγµατική, σκηνοθετική, γραφή. Τρία τα βασικά. Πρώτα παγκοσµιοποίηση και χρήµα. Υστερα η αθωότητα µιας ανεπάγγελτης Αµερικανίδας σε αντίθεση µε την πανουργία ενός φτωχού ευρωπαίου που για να φτάσει στην κορυφή δεν διστάζει να πατήσει επί πτωµάτων. Και τέλος ο ανατριχιαστικός «αυτισµός» του Κρις. Γιατί όταν µαζί µε τη Νόλα και το παιδί του στην κοιλιά της θα σκοτώσει και µια ηλικιωµένη γειτόνισσα, θα δικαιολογήσει την πράξη του λέγοντας «µα το έκανα για έναν υπέρτατο σκοπό». Σας λέει τίποτα αυτό; Το Εγώ υπέρτατος σκοπός. Προς τα εκεί µάς σπρώχνει το σύγχρονο πνεύµα το δυτικό. Κατά τα άλλα, γαία πυρί µειχθήτω!

Αύριο: «Γλυκιά ζωή» του Φεντερίκο Φελίνι
Η ταυτότητα

§ Ετος: 2005 § Είδος: Ερωτικό µελόδραµα και crime story § Σκηνοθεσία: Γούντι Αλεν § Σενάριο: Γούντι Αλεν § Cast: Τζόναθαν Ρις Μάιερς, Εµιλι Μόρτιµερ, Σκάρλετ Γιόχανσον, Μάθιου Γκουντ, Μπράιαν Κοξ § Φωτογραφία: Ρέµι Αντεφαράσιν § Μουσική: Επιλογές του Γούντι Αλεν από ιταλικές όπερες § Διάρκεια: 124’ § Χώρα: Αγγλία