Αγριο παιχνίδι µε την επιθυµία

Ασφυκτιά το βλέµµα του τηλεθεατή από τις εξωφρενικές ποσότητες «ζωντανού» χρήµατος, αλλά και φαγητού που ξεχειλίζουν τα Σαββατόβραδα από την τηλεοπτική οθόνη
Δυο κορίτσια αγκαλιάζουν βιαστικά ογκώδεις δεσµίδες χαρτονοµισµάτων, σχεδόν 60.000 «καυτά» χιλιάρικα και χάνονται µέσα στο πλήθος των θεατών, που παραληρεί από ενθουσιασµό για τα κέρδη τους. Στο πλατό του στούντιο του «Μoney drop» στο Μega, χοντρά πακέτα χαρτονοµισµάτων αναδύονται από µια καταπακτή και ξαναγεµίζουν µε τη συντριπτική αφθονία τους το βλέµµα του θεατή. Την ίδια ώρα, ένα πάτηµα του τηλεχειριστηρίου απόσταση, στο «Τop chef» του ΑΝΤ1, κατσαρόλες παίρνουν φωτιά. Πάγκοι πέτρινοι γεµίζουν κρέατα που κόβονται βιαστικά, σε σκάφες ζυµώνονται ζυµάρια, λαχανικά, ζυµαρικά, παντού ξεχειλίζουν τροφές και γύρω, το ντεκόρ µια φύση αγροτική, γενναιόδωρη, που θυµίζει ότι µεριµνά για τις ανάγκες των ανθρώπων.

Μόνο που εδώ υπηρετεί την τηλεοπτική ψευδαίσθηση, τα φαντασµαγορικά θεάµατα µαγειρικής, που αναλαµβάνουν να ικανοποιήσουν προδοµένες ανθρώπινες ανάγκες. Ερχονται να ικανοποιήσουν το βλέµµα, ακριβώς τη στιγµή που η µεγαλύτερη υπόσχεση των αλλοτινών κοινωνιών της προόδου, η υπέρµετρη αφθονία τουλάχιστον της τροφής, τίθεται υπό αµφισβήτηση από την οικονοµική κρίση, αλλά και από την εξάντληση και παραµόρφωση της ίδιας της φύσης στα χρόνια της βιοµηχανικής υστερίας. Οπως ακριβώς και το υπερθέαµα της λάγνας χρηµατικής αφθονίας στο στούντιο του τηλεπαιχνιδιού «Μoney drop», που µοιάζει να απαντά µε την απλοϊκότητα παιδικού παραµυθιού στο ερώτηµα «πού πήγαν τα λεφτά». Να τα, λοιπόν.

Υπάρχουν. Σε απόσταση ενός χεριού. Αλλά δεν σταµατάει εδώ αυτός ο πρωτοφανής µαραθώνιος οπτικών ηδονών του Σαββατόβραδου. Ακολουθεί άλλη µαγειρική υπερπαραγωγή, το «Μaster chef». Εδώ αποθήκες µε τρόφιµα τακτοποιηµένα, λαχταριστά, σε ράφια κατάφωτα, ανοίγουν για λίγο τις πανύψηλες πύλες τους και ορµούν διαγωνιζόµενοι µάγειροι για να διαλέξουν σε ελάχιστο χρόνο τα υλικά για συνταγές, που µοιάζουν µε καµουφλαρισµένα πυροµαχικά. Γιατί ακολουθεί µια µάχη αλληλοεξόντωσης των ίδιων, αλλά και του θεατή που δίνει τη δική του µεταξύ απόλαυσης του µατιού και επιθυµίας.

Η υπεραφθονία των εµπορευµάτων υπήρξε ανέκαθεν ο µεγάλος δρόµος για την επιθυµία. Και η τελειοποιηµένη αισθητική των τηλεοπτικών εικόνων τίθεται στην υπηρεσία της. Ειδικοί φωτισµοί, µοντάζ που µεταφέρει τον θεατή από τις προσωπικές κουβέντες των διαγωνιζόµενων και των κριτών τους στις κουζινικές αρένες όπου δίνεται η µάχη, όλες οι τεχνικές και οι τεχνολογίες που υπηρετούν τη µοντέρνα τηλεοπτική ψευδοδραµατουργία, η οποία εµπλέκει πραγµατικότητα και fiction, έχουν τον ίδιο στόχο που είχε πάντα του είδους η τηλεόραση, τον ερεθισµό της επιθυµίας του τηλεθεατή.

Μόνο που η µαγεία, έως χθες, της υπεραφθονίας, που ξεχείλιζε από πολυκαταστήµατα µέχρι µπουφέδες ξενοδοχείων και η οποία πρόσφερε την ηδονή να θέλεις αυτό που δεν έχεις ανάγκη, έχει διαλυθεί σαν σαπουνόφουσκα από παιδικό παιχνίδι µπροστά στα µάτια αλλοτινών καταναλωτών. Αδειες βιτρίνες µε «πωλείται» ή «ενοικιάζεται» στη θέση αλλοτινών πολυτελών εµπορευµάτων έχουν αρχίσει να διαµορφώνουν µια αίσθηση του σπάνιου και απρόσιτου, που για έναν σχεδόν αιώνα ο πολιτισµός της κατανάλωσης είχε ξεχάσει. Η τηλεοπτική υπεραφθονία αρκεί να συντηρήσει τη µοναδική ανθρώπινη ουσία που κινεί τις αγορές, την επιθυµία; Ο Θωµάς ο Ακινάτης είχε πρώτος ορίσει τη φτώχεια ως στέρηση του περιττού και την εξαθλίωση ως στέρηση του αναγκαίου.

Μπορεί ως προς το περιττό να ‘χουµε µπερδευτεί, το αναγκαίο όµως µπορεί και να το θυµηθούµε, όταν η ασφυξία από την τηλεαφθονία µιας τροφής που ‘χει το δηλητηριώδες καρύκευµα του τρελού άγχους των διαγωνιζόµενων τηλεµαγείρων µας οδηγήσει πίσω, στη συνταγή του κυριακάτικου µαµαδίστικου ψητού µε τη νοσταλγία, αν µη τι άλλο, της συναισθηµατικής ασφάλειας που αναδυόταν από την κατσαρόλα.


Η µύγα θα ήταν τσε-τσε

Ούτε που το είχαµε φανταστεί ότι προκαλέσαµε τέτοια αναστάτωση στον ηθοποιό κ. Πέτρο Φιλιππίδη µε κριτική µας για τον «Λάκη τον γλυκούλη», ώστε δυο χρόνια τώρα όχι µόνο δεν µπορεί να το ξεπεράσει, αλλά έχει φτάσει σε σηµείο να νοµίζει ότι τον κυνηγούν… µύγες. Δεν κρύβουµε ότι τα αποσπάσµατα που αναπαρήγε µανιωδώς η τηλεόραση της κατινιάς από συνέντευξή του µας προκάλεσαν µεγάλη στενοχώρια, γιατί έδειχναν έναν κωµικό του δικού του βεληνεκούς να µη λέει κουβέντα για το θέατρο, να µην ανησυχεί διόλου για το είδος της τηλεόρασης που έχει στερήσει από τους ηθοποιούς θέσεις εργασίας, ρίχνοντας ριάλιτι στη θέση των σίριαλ, αλλά να είναι θυµωµένος µόνο µε όσα γράφουν οι κριτικοί – αυτούς βλέπει µύγες – για τον ίδιο και τους φίλους του.

Οχι τίποτε άλλο, δεν ξέρουµε και τι είναι χειρότερο: Να είσαι µύγα; Ή να νοµίζεις ότι σε καταδιώκουν µύγες; – περίπτωση που δυστυχώς δεν ανήκει στη δικαιοδοσία µας.