Ενας μεταλλαγμένος Παράδεισος

Ενας μεταλλαγμένος κόσμος. Οικολογική καταστροφή και εξαθλιωμένοι άνθρωποι. Παραθρησκευτικές σέκτες και είδη υπό εξαφάνιση. Η γη βρίσκεται σε κίνδυνο. Η πολυβραβευμένη Μάργκαρετ Ατγουντ επιμένει: δεν γράφει επιστημονική φαντασία, αλλά μυθοπλασία που μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Η Μάργκαρετ Ατγουντ (1939) κατάγεται από οικογένεια επιστημόνων. Μέχρι τα έντεκα δεν φοίτησε σε κανονικό σχολείο, ακολουθούσε, όπως και η υπόλοιπη οικογένεια, τον φιλέρευνο εντομολόγο πατέρα της. Στα γιορτινά τραπέζια οι συζητήσεις της οικογένειας αφορούσαν μαθηματικά μοντέλα και φυσικά φαινόμενα. Ομολογεί πως, για να διορθώσει την επιστημονική αγλωσσία της, μελέτησε εκλαϊκευμένη επιστήμη. Πώς αλλιώς θα μπορούσε να συζητήσει με τους δικούς της; Η φαντασία της αναπτύχθηκε με βάση πρωτογενές επιστημονικό υλικό. Η Μάργκαρετ Ατγουντ πιστεύει στη δύναμη της λογοτεχνίας ως κυρίαρχης και παμφάγας αφήγησης. Οι άνθρωποι ανέκαθεν λέγαμε- και πάντα θα λέμειστορίες. Είναι ο τρόπος μας να καταλαβαίνουμε τον κόσμο. Το μυθιστόρημα αποτυπώνει, με τον πιο ανάγλυφο τρόπο, την αρχετυπική αυτή τάση. Ποίηση, πεζογραφία, δοκίμιο, κριτική, οικολογικός ακτιβισμός. Η Ατγουντ διακρίθηκε σε όλα. Διανοούμενη, θεωρητικός νους, αλλά και ακτιβίστρια. Αρνήθηκε με σθένος την ταμπέλα της συγγραφέως επιστημονικής φαντασίας. Οσα γράφει, λέει, θα μπορούσαν να συμβούν. Αλλωστε τα οικολογικά μας στραβοπατήματα όλο και πληθαίνουν.

Η Χρονιά της πλημμύρας αποτελεί τη νοητή συνέχεια του μυθιστορήματος Ορυξ και Κρέικ. Η Ορυξ, ο Κρέικ, ο Τζίμι και άλλα πρόσωπα του ομώνυμου μυθιστορήματος αναφέρονται ή κυκλοφορούν στο νέο μυθιστόρημα. Η Ατγουντ με παλίνδρομες κινήσεις στον χρόνο και με αφηγηματική οργάνωση που αντικρύζει αφήγηση, ύμνους και κηρύγματα αποδίδει μια αληθοφανή δυστοπία.

Η Χρονιά της πλημμύρας χωρίζει τον χρόνο στα δύο. Υπάρχουν τα χρόνια πριν από την καταστροφή και τα χρόνια μετά την καταστροφή. Σε έναν μεταλλαγμένο κόσμο, μια παραθρησκευτική σέκτα, οι Κηπουροί του Θεού, προσπαθούν να συμφιλιώσουν την επιστήμη με τη θρησκεία και να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου. Οι Κηπουροί είναι αφιερωμένοι στη διατήρηση των ειδών που εξαφανίζονται, σε πιο φυσικές μορφές ζωής και σε αυτό που θα μπορούσαμε απλουστευτικά να ονομάσουμε «ανθρώπινη καλοσύνη». Ο κόσμος γύρω βράζει, οι μεταλλαγμένες τροφές είναι δηλητήριο, οι σεξογειτονιές οργιάζουν, το Σωμάτων Σωμάτων (κάτι σαν την παλιά Αστυνομία) μπλέκεται σε κάθε είδους παρανομίες.

Οι Κηπουροί συγκεντρώνονται στον «Βραχοταρατσόκηπό» τους, φορούν ποδήρη σακιά, υμνούν τα «αγιασμένα αγριόχορτα» και τους «μικρούληδες τέλειους τυφλοπόντικες», ακούν με προσήλωση τα κηρύγματα του πνευματικού ηγέτη τους, του Αδάμ-Ενα. Οι Κηπουροί διδάσκουν στα παιδιά τους τεχνικές επιβίωσης σε έναν αφιλόξενο κόσμο. Κρατιούνται μακριά από το Διαδίκτυο, απέχουν από την κρεοφαγία, προσπαθούν να επιστρέψουν σε έναν πιο φυσικό τρόπο ζωής.

Η πανδημία ξεσπά. Η χρονιά της πλημμύρας έρχεται. Οι δύο αφηγηματικές φωνές είναι τα πρόσωπα που επιβιώνουν. Από τη μια η Ρεν, νεαρή χορεύτρια σε στριπτιζάδικο, και από την άλλη η Τόμπι, μέλος των Κηπουρών του Θεού, η οποία έχει απομονωθεί σε ένα πολυτελές σπα. Υπάρχουν άλλοι επιζήσαντες; Τι έγινε η Αμάντα, η κολλητή της Ρεν, ο Τζίμι, που της έκανε την καρδιά κομμάτια, ο Αδάμ-Ενα, ο τρελοαδάμ Ζεμπ, αλλά και τα καθάρματα της Αλγόσφαιρας;

Η Ατγουντ αφηγείται μια ιστορία που θα μπορούσε να αποδειχτεί αληθινή. Οι θεότρελοι θρησκευτικοί ύμνοι των Κηπουρών αποδίδουν, με χιούμορ, τη φανατική προσήλωση της σέκτας σε έναν βιώσιμο κόσμο, που χάνεται. Τα κηρύγματα του Αδάμ-Ενα αναπτύσσουν, με υπόγεια ειρωνεία, τη ρητορική αυτού του χαμένου κόσμου. Οι αφηγήσεις των δύο κεντρικών ηρωίδων αποτυπώνουν το ανατριχιαστικό περιβάλλον που αίφνης αναδύεται και, το οποίο, δυστυχώς, δεν μοιάζει εντελώς ξένο.