Το κυνήγι ενός σπάνιου όπλου

Από westerns άλλο τίποτα. Επικών, θρυλικών διαστάσεων όπως του Τζον Φορντ και του Χάουαρντ Χοκς.
Σπαγκέτι του Σέρτζιο Λεόνε. Χάρτινα westerns, ακόµα και λυρικά. Η συντριπτική πλειονότητα, εντελώς ρατσιστική.
Ακόµα και τις τελευταίες δεκαετίες γυρίστηκαν αριστουργήµατα πραγµατικά. Τη δεκαετία όµως του ‘50, µεσαίου επιπέδου σκηνοθέτες υπέγραψαν µερικά από τα πιο διαφορετικά, µινιµαλιστικά westerns όλων των εποχών. Ενας από αυτούς, ο Αντονι Μαν.

Τους υπενθυµίζω, έτσι, γιατί τους γουστάρω.

Εκτός από τον Αντονι Μαν (1906-1967). Εχουµε και λέµε: Μπαντ Μπάτιτσερ (1916-2001) µε κορυφαία την ξεχασµένη ιστορία του «Τhe Τall Τ» («Τα λύτρα του τρόµου») του 1957. Ο ουγγρικής καταγωγής Αντρε Ντε Τoth (1912-2002). Ο Ντέλµερ Ντέιβις (1904-1977)

µε καλύτερη στιγµή του το «Βroken arrow» («Σπασµένο βέλος») του 1956. Και ο Τζον Στάρτζες (1910-1992) της «Μονοµαχίας στον πράσινο βάλτο» (Gunfight at the Ο.Κ. Corral – 1957) και του πασίγνωστου «Και οι 7 ήταν υπέροχοι» (Τhe Μagnificent Seven – 1960).

Τρία πράγµατα τους δένουν.

Το πρώτο, ο περιορισµός της «εικόνας». Δεν ξαναγράφουν την Ιστορία. Οπως έκανε ο Τζον Φορντ (1894-1973). Βασικό αυτό. Ετσι, πολλές φορές αποφεύγουν τους «κακούς» Ινδιάνους. Το δεύτερο, συγκεντρώνονται στη δική τους µυθοπλασία. Δηλαδή το western είναι όχηµα όχι αυτοσκοπός.

Για παράδειγµα, πολλές από τις ιστορίες τους θα µπορούσαν να φιλοξενηθούν στο φιλµ νουάρ ή σε ένα κοινωνικό δράµα. Και τρίτο, οι ήρωές τους δεν είναι µάτσο, superman µε εξωπραγµατικές ικανότητες. Για να µην πολυλογώ, ένα θα πω. Διαφωνώ κάθετα µε τον Γκοντάρ και τους «επαναστάτες» της γαλλικής Νouvelle Vague. Ο Ντέλµερ Ντέιβις, ο Αντονι Μαν, ο Μπαντ Μπάτιτσερ, ο Τζον Στάρτζες και ο Αντρε Ντε Τoth στην καρδιά µου. Ο Τζον Φορντ στα ιστορικά χαρτιά µου. Μεγάλη η διαφορά!

Το Χόλιγουντ του ‘50 στοιχειωµένο από τα µπουντρούµια, τις διώξεις, τις αυτοκτονίες και τα φαντάσµατα των µαυροπινακισµένων του ΜακΚάρθι. Καθοριστικό αυτό. Ετσι από τις οθόνες, µαζί µε δεκάδες σκηνοθέτες και γραφιάδες, ξεριζώθηκε βιαίως η µεγάλη φλέβα της κοινωνικής ανησυχίας. Αυτές οι παράπλευρες απώλειες του Ψυχρού Πολέµου. Ετσι πληµµύρισε ο τόπος από χάρτινες ιστορικές «εποποιίες», ροµαντικές κοµεντί _ κυρίως µε Ντόρις Ντέι και Ροκ Χάντσον _, αισθηµατικά δράµατα, µε κορυφαίο εκπρόσωπο τον Γερµανό Ντάγκλας Σερκ (1900-1987), σκηνοθέτη του απόλυτου µελοδραµατικού αριστουργήµατος «Ιmitation of Life», δηλαδή «Αυτή είναι η ζωή µου» µε τη Λάνα Τάρνερ (1921-1995). Κοντά σ’ αυτά και το western. Εξωτερικά και φυσικά πολιτικά, ανώδυνα πράγµατα. Κατά βάθος δεν ήταν έτσι. Το µικρόβιο της ευαισθησίας εξακολουθεί να κυκλοφορεί µέσα σε κάποιες ταινίες.

Εκείνη λοιπόν την εποχή, ένας αδέξιος κρεµανταλάς, ύψους 1,91 µ. µε το όνοµα Τζέιµς Μέιτλαντ Στιούαρτ, αποτελούσε την πρώτη επιλογή µερικών από την αφρόκρεµα του Αmerican Cinema. Ας πούµε του µεγιστοτεράστιου Αλφρεντ Χίτσκοκ (1899-1980). Με αποτέλεσµα να συνδέσει το όνοµά του µε δύο ανεπανάληπτες στιγµές στην ιστορία του παγκόσµιου κινηµατογράφου. Η πρώτη το 1954 µε το «Rear Window» («Σιωπηλός µάρτυρας»). Η δεύτερη το 1958, ακόµα ανώτερη µε το «Vertigo» («Δεσµώτης του ιλίγγου»). Τυχερός ο µακαρίτης ο Τζίµι. Εµβληµατική φυσι ογνωµία της επίσηµης προπαγάνδας της Ουάσιγκτον. Τον περιέφεραν σαν ζωντανό µουσείο. Τέλος πάντων. Κοντά στον Χίτσκοκ και ο Αντονι Μαν. Κοντά στα θρίλερ και τα westerns. Ετσι ο Τζίµι (µε το µικρό όνοµά του τον φώναζαν στην πιάτσα του Χόλιγουντ) σκαρφάλωσε στο ρετιρέ της δόξας. Τότε οι ψηλοί σε µεγάλες πιένες. Σήµερα µε Τοµ Κρουζ, Μπραντ Πιτ οι κοντοί. Σύµβολο κι αυτό της διαφοράς ανάµεσα στο Χθες και το Σήµερα. Πάµε παρακάτω.

Ο Στιούαρτ η πρώτη επιλογή του Αντονι Μαν για τα δικά του westerns. Το 1950 η καλύτερη χρονιά τους. Χάρη σε µια ιστορία που έγραψε ο Στιούαρτ Λέικ και τη µετέγραψαν σε σενάριο ο Μπόρντον Τσέις και ο Ρόµπερτ Ρίτσαρντς. Ηταν τόσο πρωτότυπη η πλοκή, που το σωµατείο των σεναριογράφων εκείνης της εποχής το επιλέγει για βραβείο σεναρίου. Ενας τύπος µε το όνοµα Λιν ΜακΑνταµ κερδίζει σε διαγωνισµό µια σπάνια καραµπίνα Winchester ‘73. Τόσο σπάνια που οι πιθανότητες να την αποκτήσεις είναι µία στις χίλιες. Ο Ντατς Χένρι Μπράουν όµως κλέβει την καραµπίνα και στη συνέχεια εξαφανίζεται. Ο ΜακΑνταµ τον καταδιώκει. Η καταδίωξη καταλήγει σε µια σειρά από επεισόδια όπου το σπάνιο αυτό όπλο αλλάζει χέρια. Σχεδόν ολόκληρος ο πληθυσµός της Αγριας Δύσης ταυτίζει την τύχη του, την ύπαρξή του, το µέλλον του και την επιβίωσή του µε µια καραµπίνα. Εξοχο.

ΥΓ: Α, ξέχασα. Σε µικρούς ρόλους εµφανίζονται δύο µειράκια της εποχής, που στη συνέχεια θα κάνουν καριέρα σε άλλα, εντελώς διαφορετικά είδη. Και οι δύο µόλις 25 ετών. Ο Ροκ Χάντσον (1925-1985) και ο Τόνι Κέρτις (και αυτός του 1925).

Συνιστώ ανεπιφύλακτα
Από τα westerns του Αντονι Μαν: «Τ Μen» («Εφοδος αυτοκτονίας», 1947), «Τhe Νaked Spur» («Ο τελευταίος ζωντανός», 1953), «Τhe Μan from Laramie» («Η καταραµένη κοιλάδα», 1955), «Τhe Τin Star» («Ενας καταραµένος άντρας µε καρδιά», 1957). Και «Μan from the West» («Ο άνθρωπος της Δύσης», 1958).

Αύριο: «Διασταυρούµενα πυρά» του Εντουαρντ Ντµίτρικ
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος: «Winchester ‘73» § Ετος: 1950 § Είδος: Western § Σκηνοθεσία: Αντονι Μαν § Σενάριο: Ρόµπερτ Ρίτσαρντς, Μπόρντεν Τσέις (από µια ιστορία του Στιούαρτ Λέικ)

§ Cast: Τζίµι Στιούαρτ, Στίβεν ΜακΝάλι, Σέλεϊ Γουίντερς, Νταν Ντουρία, Μίλαρντ Μίτσελ, Ροκ Χάντσον, Τόνι Κέρτις § Φωτογραφία: Ουίλιαµ Ντάνιελς § Μουσικοί: πολλοί (Uncredited)

§ Διάρκεια: 92’ § Χώρα: ΗΠΑ