Κατά φαντασίαν αριστοκράτης

ΤΟ ΕΡΓΟ. Ο κύριος Ιορδάνης έχει πολλά λεφτά. Αστός, της ανερχόμενης στο δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, στη Γαλλία του Λουδοβίκου 14ου, αστικής τάξης, υφασματέμπορος, μεσόκοπος, αγράμματος, δεν αρκείται σ΄ αυτά που έχει. Την αίγλη και το κύρος των αριστοκρατών έχει ζηλώσει. Και επιδιώκει με κάθε τρόπο την κοινωνική του άνοδο. Θέλει να «αριστοκρατικοποιηθεί». Η παρέα του απατεώνα Κόμη Δοράντη, που τον αρμέγει οικονομικά, τον κολακεύει αφάνταστα.

Για να πετύχει βέβαια την κοινωνική του άνοδο ο Ιορδάνης πρέπει να «καλλιεργηθεί». Επιστρατεύει δασκάλους: της μουσικής, του χορού, της ξιφασκίας έως και της φιλοσοφίας. Οι οποίοι τον κοροϊδεύουνε πίσω από την πλάτη του και τον εκμεταλλεύονται. Η σώφρων γυναίκα του και η καπάτσα υπηρέτριά του, η Νικολέτα, προσπαθούν να τον συνετίσουν αλλά εκείνος τίποτα. Και όταν ο ερωτευμένος με την κόρη του Λουκίλη- η οποία ανταποκρίνεται- νεαρός Κλεόντης του ζητά το χέρι της, ο αρχοντοχωριάτης τον απορρίπτει. Ακριβώς επειδή δεν είναι αριστοκράτης.

Τα πράγματα σφίγγουν περισσότερο όταν ο Δοράντης του ρίχνει για δόλωμα τη Μαρκησία Δοριμένη, την αναλόγου ηθικής ερωμένη του η οποία εμφανίζεται να έχει στενή σχέση με τον βασιλιά και ψαρεύει πανάκριβα δώρα από τον εύπιστο βλάκα με τις αόριστες υποσχέσεις ότι θα τον φέρει σε επαφή με την Αυλή.

Τελικά ο επίδοξος γαμπρός Κλεόντης, σε συνεργασία με τον υπηρέτη του Κοβιέλο που επιστρατεύει θεατρίνους, και με την κυρία Ιορδάνη, τη Λουκίλη και τη Νικολέτα στο κόλπο, στήνουν μια φάρσα στον Ιορδάνη: ο Κλεόντης εμφανίζεται μεταμφιεσμένος σε γιο του σουλτάνου της Τουρκίας και ζητά το χέρι της Λουκίλης «απονέμοντας» προηγουμένως σε ειδική τελετήεντελώς καρναβαλική, τα «α λα τούρκα» ήταν άλλωστε πολύ της μόδας τότε- τον «τίτλο» του «μαμαμούκου» στον Ιορδάνη. Ο οποίος οδηγείται από τη ματαιοδοξία του στο έσχατο σκαλοπάτι της γελοιοποίη- σης. Οπότε, όταν του αποκαλύπτουν την αλήθειακαι αφού υποσχεθεί την κόρη του στον «Τούρκο»-, αναγκάζεται να δεχτεί τον γάμο της με τον Κλεόντη.

Ο Μολιέρος στον «Αρχοντοχωριάτη» του (1670), έστω και αν δεν δίνει το καλύτερο δείγμα της τέχνης του, σχολιάζει και πάλι δηκτικά τη σύγχρονή του αστική τάξη αλλά- πιο διακριτικά…- και τους αριστοκράτες σχεδιάζοντας άλλον έναν αθάνατο χαρακτήρα.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ο σκηνοθέτης Γιάννης Καλατζόπουλος διασκεύασε το έργο, επεμβαίνοντας κυρίως με εκσυγχρονισμούς στο κείμενο. Τα «καψουρεύτηκα» και «είσαι στρέιτ;» υποτίθεται ότι το φέρνουν πιο κοντά στο κοινό της περιοδείας. Αλλά το ήθος και το άρωμά του καταστρέφονται εντελώς- ισοπεδώνονται. Οπότε αναρωτιέμαι: γιατί να ανεβάσεις Μολιέρο με διαλόγους ΡήγαΑποστόλου ή Παπαθανασίου- Ρέππα και όχι ΡήγαΑποστόλου ή Παπαθανασίου- Ρέππα; Ή και επιθεώρηση; Η παράσταση, που μου φάνηκε πολύ πρόχειρη, εξωθεί τη διασκευή σε ευκολίες, φτήνιες και λύσεις κιτς – «κουνιστός» δάσκαλος χορού κ.λπ…-, ειδικά στην πρώτη πράξη. Οι μουσικέςπολύ κακός ο ήχος- και τα- σε πλέι μπακ…- τραγούδια του Δημήτρη Λέκκα, οι αφελείς στίχοι του σκηνοθέτη, οι εκ των ενόντων χορογραφίες της Κατερίνας Ανδριοπούλου και τα κοστούμια της Βάλιας Μαργαρίτη- ορισμένα, και δεν εννοώ τους μεταμφιεσμένους, «αποκριάτικα»- καθόλου δεν βοηθούν. Χαριστική βολή η προχειρότητα των σκηνικών του Αντώνη Χαλκιά με τα ντυμένα με τιγρέ ύφασμα ανάκλιντρο και καρέκλα…

ΟΙΕΡΜΗΝΕΙΕΣ. Γιάννης Καλατζόπουλος, Ιωάννα Μυλωνά, Στέλλα Δρογγίτη, αδύναμοι. Η Ελένη Κρίτα άχρωμη, άγευστη και άνευρη. Καλή κίνηση και παράστημα ο Γιώργος Χρανιώτης αλλά μοιάζει να πελαγοδρομεί ακαθοδήγητος ενώ η καλή σουμπρέτα Νικολέττα Βλαβιανού παίζει δουλικό ελληνικής ταινίας του ΄60 και όχι μολιερική υπηρέτρια. Ο Τάκης Παπαματθαίου, μετά την μπαλαφάρα στην οποία επιδίδεται στον Δάσκαλο χορού, δείχνει στον Δοράντη ένα μέρος των ικανοτήτων του που δεν τις σέβεται. Αν και μεγάλος ηλικιακά για τον ρόλο, ο Τάσος Παλαντζίδης βγάζει πέρα συμπαθητικά τον Κοβιέλο. Ο Δημήτρης Πιατάς εμμένει στην όχι μεγάλης ακτινοβολίας μανιέρα του. Η Θεοδώρα Σιάρκου μου φάνηκε πως σέβεται περισσότερο απ΄ όλους τον ρόλο που της έχει ανατεθεί.

Εν ολίγοις

Μια παράσταση ΔΗΠΕΘΕ. Με την κακή έννοια.

info

Η παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης περιοδεύει. Αύριο στις Αχαρνές. 14/9 Αθήνα (θέατρο «Δώρας Στράτου»). 15/9 Ηλιούπολη.