Στον δρόμο με τις «Τρωάδες»

Κάθε καλοκαίρι θεατρικοί θίασοι με καταξιωμένους ηθοποιούς μπαίνουν σε ένα πούλμαν και κάνουν τον γύρο της Ελλάδας, ανεβάζοντας την παράστασή τους σε επαρχιακές πόλεις, αρχαία θέατρα, νησιά. Ακολουθήσαμε για ένα διήμερο τον θίασο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου στην περιοδεία του με τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη και ζήσαμε τις χαλαρές και ιδιωτικές στιγμές των ηθοποιών πριν και μετά την παράσταση.
Ο νεαρός άντρας που μόλις πριν από λίγα λεπτά παρκάρισε το ασημί βανάκι στη συμβολή των οδών Αντισθένους και Θαρύπου στον Νέο Κόσμο κάτω από τον καυτό ήλιο του μεσημεριού συντονίζει τις προετοιμασίες. Με επιδέξιες κινήσεις μεταφέρει τις βαλίτσες, τακτοποιεί προσεκτικά τα πουκάμισα, βάζει και βγάζει τα κοστούμια, καθαρίζει το παρμπρίζ ενώ παράλληλα δίνει οδηγίες στα κορίτσια να βιαστούν γιατί έχουν ήδη αργήσει. Λίγη ώρα μετά και όταν όλοι έχουν επιβιβαστεί, το όχημα βγαίνει στη Συγγρού και το ταξίδι αρχίζει υπό τους ήχους των Χαΐνηδων, που τραγουδούν «δεν μ΄ αγαπάς ειλικρινά». Αυτή θα μπορούσε να είναι μια τυπική παρέα που φεύγει για καλοκαιρινές διακοπές. Αλλά δεν είναι.

Πρόκειται για τον θίασο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, που από τα μέσα Ιουνίου έχει ξεκινήσει περιοδεία σε όλη την Ελλάδα παρουσιάζοντας τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη σε μετάφραση του Παντελή Μπουκάλα και σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου.

Φύγαμε!
Ο Ευριπίδης στο συγκεκριμένο έργο επιλέγει να καταγγείλει τις συμφορές του πολέμου και τα δεινά της προσφυγιάς μέσα από τα μάτια των γυναικών, οι οποίες δεν αρκούνται μόνο στον θρήνο, αλλά χρησιμοποιώντας πρακτικές παραδοσιακά ανδρικές προτάσσουν το ανάστημά τους, επιχειρηματολογούν και συγκρούονται αποκαθηλώνοντας τους θεούς και υμνώντας την προσωπική ελευθερία και την ατομική ευθύνη. Οι Τρωάδες λοιπόν, δεν είναι ένα έργο καθαρά αντιπολεμικό αλλά μία τραγωδία- ύμνος στη δύναμη των γυναικών.

Μια δύναμη που φαίνεται να υπερισχύει και μέσα στο βανάκι. Ο μοναδικός άνδρας ανάμεσα σε τέσσερις γυναίκες, ο Μιχάλης Οικονόμου, έχει καθιερωθεί πλέον ως ο επίσημος οδηγός ενός μέρους του θιάσου, καθώς τα περισσότερα μέλη του προτιμούν να ταξιδεύουν με τα δικά τους αυτοκίνητα. Αυτή τη στιγμή κάθομαι δίπλα στην Ελίτα Κουνάδη, μία εκ των γυναικών του Χορού, ενώ τα πίσω καθίσματα έχουν καταληφθεί από την Ιωάννα Κανελλοπούλου και την Αμαλία Τσεκούρα. Μπροστά στη θέση του συνοδηγού κάθεται η Μαρία Κίτσου, η οποία έχει ήδη χαθεί στην ανάγνωση ενός βιβλίου. Απομένει ωστόσο μία ακόμη στάση προτού το ταξίδι μας προς το Ρίο ξεκινήσει και επίσημα. Πρέπει να παραλάβουμε τη Λυδία Κονιόρδου, την Εκάβη του θιάσου. Το άσπρο, φαρδύ της φόρεμα, το γαλάζιο φουλάρι και τα λυτά μακριά μαλλιά της δεν περνάνε απαρατήρητα.

Ζεν στην Εθνική Οδό
Ο λόγος της, χείμαρρος. Από την πρώτη κιόλας στιγμή που επιβιβάζεται στον «Σταύρο»- έτσι έχουν ονομάσει το πουλμανάκιδιηγείται ιστορίες από τα χρόνια που ζούσε στα Εξάρχεια, την αναχώρησή της για τον Βόλο και μετά την επιστροφή της στην Αθήνα και στο πατρικό της εξαιτίας της σοβαρής ασθένειας της μητέρας της. «Ξέρεις, στο σπίτι μου έχω και δικό μου κήπο. Παιδιά, σας έφερα αμύγδαλα, ντοματούλες και αγγουράκια για το ταξίδι. Μιχάλη, ελπίζω να μη μου ζούληξες τις ντομάτες μου. Τι είναι αυτό που ακούμε; Ρούφους; Πολύ μονότονο, άλλαξέ το!». Η Ελίτα σπεύδει να με πληροφορήσει ότι βρίσκομαι στο πιο ζεν πούλμαν του κόσμου. Σε λίγη ώρα θα καταλάβαινα ακριβώς τι εννοούσε…

Καθ΄ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού προς το Ρίο η συζήτηση συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον και ένταση, ενώ παράλληλα η Λυδία με αρμονικές κινήσεις προσπαθεί να διώξει την κακή αύρα φροντίζοντας για την θετική ενέργεια του χώρου. Τα θέματα ποικίλλουν, από την γκετοποίηση του ιστορικού κέντρου της Αθήνας έως τις άσχημες κριτικές για γνωστή θεατρική παράσταση αλλά και την οικονομική κρίση που έχει εδώ και καιρό χτυπήσει την πόρτα του θεάτρου. Ο Μιχάλης φαίνεται αρκετά αισιόδοξος. «Παράλληλα με την οικονομική κρίση υπάρχει και μια κρίση αξιών, η οποία όμως ίσως και να ωφελήσει την τέχνη δίνοντάς της ένα ηχηρό χαστούκι και επανασυνδέοντάς την με την κοινωνία», εκτιμά. Η Λυδία ωστόσο είναι περισσότερο σκεπτική και λιγότερο αισιόδοξη. «Την εποχή της Μελίνας γνωρίσαμε την άνθηση, τη δημιουργία νέων ομάδων, το φούντωμα της δημιουργίας. Τώρα και σε περίπτωση που κοπούν οι επιδοτήσεις θα γυρίσουμε χρόνια πίσω. Μόνο οι ηρωικές προσπάθειες αφοσιωμένων ανθρώπων με ανιδιοτελή αγάπη και κόλλημα σε αυτό που κάνουν έχουν απομείνει».

Πρώτη στάση για μπάνιο
Ταξιδεύουμε ήδη τρεις ώρες, όταν η Ιωάννα από τα πίσω καθίσματα μάς αναγγέλλει τραγουδιστά ότι διακρίνει από μακριά τη γέφυρα του Ρίου, ενώ όλες μαζί αρχίζουν τα πειράγματα προς τον μοναδικό άνδρα της παρέας. «Τι ωραία που είναι εδώ που μας έφερες! Θα κάνουμε και μπάνιο στη θάλασσα; Μπράβο Μιχάληηηη…». Πράγματι, λίγη ώρα αργότερα και μόλις φτάνουμε στο ξενοδοχείο του Ρίου, τα κορίτσια μαζί με τον Μιχάλη ξαμολιούνται στη θάλασσα. Η κούραση από το ταξίδι έχει πάει περίπατο ενώ τα πειράγματα και τα γέλια συνεχίζονται στο σπα και στην πισίνα του ξενοδοχείου. Αλλά η μέρα δεν τελειώνει εδώ.

Μια ζωή την έχουμε
Για σήμερα το πρόγραμμα περιλαμβάνει την πρεμιέρα της «Ορέστειας» του Αισχύλου, που ανεβαίνει στο Αρχαίο Ωδείο της Πάτρας και στη συνέχεια φαγητό σε κάποιο από τα παρακείμενα εστιατόρια της πόλης. Επιβιβαζόμαστε και πάλι στον «Σταύρο» και αναχωρούμε για την πόλη τραγουδώντας όλοι μαζί «μια ζωή την έχουμε, κι αν δεν την γλεντήσουμε, τι θα καταλάβουμε…» Μάλλον τίποτα…

Το επόμενο πρωί βρίσκει την παρέα συγκεντρωμένη στο ξενοδοχείο. Αν κι έχουν κοιμηθεί ελάχιστα, είναι όλοι τους ιδιαίτερα ευδιάθετοι. Συζητούν τις εντυπώσεις από την χτεσινή παράσταση αλλά και το πώς νιώθει ο ηθοποιός σε ενδεχόμενα γιουχαρίσματα του κοινού. Ολοι συμφωνούν ότι η αποδοκιμασία κατά τη διάρκεια της παράστασης συνιστά κανιβαλισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το κοινό δεν πρέπει να είναι ανοιχτό και εκδηλωτικό. «Αυτό που γίνεται, ιδιαίτερα στην Επίδαυρο, είναι άνευ προηγουμένου. Ξέρεις ότι θα πας εκεί και υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σε φάνε. Προσωπικά έχω γνωρίσει στο πετσί μου τι σημαίνει αντίδραση από το κοινό». Αλλά δεν μπορείς να κάνεις τίποτε άλλο παρά μόνο να συνεχίζεις να παίζεις. Δίνεις την ψυχή σου και ο απαίδευτος θεατής δεν μπορεί να το καταλάβει αυτό». Κατά τη διάρκεια της ημέρας έπειτα από μια σύντομη συνέντευξη Τύπου η παρέα αποφασίζει να κάνει μια μικρή βόλτα στα μαγαζιά της Πάτρας. Τους παρατηρώ και μου μοιάζουν σαν μαθητές λυκείου σε σχολική εκδρομή. Ψάχνουν για προσφορές, δοκιμάζουν αέρινα φορέματα, αγοράζουν πολύχρωμα φουλάρια και γελάνε σαν μικρά παιδιά. Η Μαρία Κίτσου, η «Κίτσοβα» όπως την ονομάζουν, είναι το πειραχτήρι της παρέας. «Δεν μπορώ τα στημένα. Σε καλούν για συνέντευξη και μετά σου δίνουν επώνυμα ρούχα και κατασκευάζουν μια εικόνα που απέχει από την πραγματικότητα. Δεν κάθονται να ψάξουν λί γο τι ταιριάζει στην προσωπικότητά σου. Νευριάζω τόσο, που σκέφτομαι να μην ξαναδώσω πουθενά συνέντευξη. Για μένα είναι γολγοθάς». Και η Λυδία επαυξάνει: «Μου ζήτησαν να φορέσω επώνυμα, δεν δέχτηκα και μ΄ έβαλαν στη μαύρη λίστα. Εγώ είμαι ηθοποιός, δεν είμαι φιγουρίνι».

Shopping και πρόβα
Κι επειδή όλοι τους είναι ηθοποιοί και το ίδιο βράδυ έχουν παράσταση στο αρχαίο θέατρο των Οινιαδών, λίγο έξω από το Μεσολόγγι, καλύτερα να ξεκουραστούν και λίγο. Η Λυδία μάς πληροφορεί ότι το συγκεκριμένο θέατρο είναι πολύ ιδιαίτερο, καθώς είναι λαξεμένο σε βράχο. Κάποτε ήταν λιμάνι. «Το 1987 έπαιξα εδώ για πρώτη φορά. Θυμάμαι μια φορά θέλαμε να βάλουμε ένα κάρο μέσα στη σκηνή, το οποίο ωστόσο για να μπει έπρεπε να μετακινήσουμε λίγο έναν μικρό βράχο. Ελα όμως που δεν μας άφηναν. Οταν γύρισε την πλάτη του ο υπεύθυνος, πιάνω κι εγώ και μετακινώ την πέτρα, μπαίνει το κάρο στη σκηνή και η πέτρα πάλι στη θέση της, και κανείς δεν πήρε χαμπάρι».

Πράγματι το αρχαίο θέατρο βρίσκεται σε μια βραχώδη περιοχή, κοντά στην Κατοχή. Στον δρόμο περνάμε από βοσκοτόπια, τα οποία δίνουν άφθονη τροφή για πειράγματα. Σε κάθε χωριό η Μαρία, η Αμαλία και η Ιωάννα κρέμονται από τα παράθυρα διαφημίζοντας την αποψινή παράσταση ως άλλοι ντελάληδες. «Ελάαατε, ελάααατε σήμερα και θα τα δείτε όλα. Και σάρκα θα σας δείξουμε άμα λάχει…» και σκάνε στα γέλια. Τα αστεία σταματάνε απότομα με το που φτάνουμε στο θέατρο, όπου συναντάμε τους υπόλοιπους ηθοποιούς της παράστασης. Σύσσωμος πια ο θίασος ανεβαίνει στη σκηνή, ελέγχει την ακουστική και προβάρει κάποια αποσπάσματα από το έργο. Η Λυδία είναι εκείνη που θα έχει τον τελευταίο λόγο για το στήσιμο των σκηνικών, τις τελικές θέσεις των ηθοποιών και την προσαρμογή των μικροφώνων. Επειτα απομονώνεται για να ετοιμαστεί και να αυτοσυγκεντρωθεί κάτω από τη σκιά τεράστιων πλατανιών. Οι υπόλοιποι ηθοποιοί αρχίζουν το ζέσταμα των φωνητικών τους χορδών και ειδικές ασκήσεις για τη χαλάρωση των μυών. Τώρα το μόνο που ακούγεται είναι κάποιες ακατανόητες σε μένα κραυγές και η Ειρήνη Τζανετουλάκου να δίνει τον ρυθμό με τη βοήθεια μιας μελόντικα. Το ζέσταμα τελειώνει, οι ηθοποιοί ετοιμάζονται και σε λίγο η παράσταση αρχίζει. Ανεβαίνω στο ψηλότερο σημείο του κατάμεστου θεάτρου.

Η παράσταση αρχίζει
Το κοινό συμπάσχει με το δράμα και αντιδρά. Παρατηρώ τις κοπέλες ντυμένες μέχρι πριν από λίγα λεπτά με αέρινα φορέματα, τώρα μαυροφορεμένες γυναίκες στο κέντρο της σκηνής να θρηνούν τη συμφορά και την απώλεια. Βιώνουν το δράμα αποζητώντας την ελπίδα. Το μέχρι πρότινος ξένο, τώρα γίνεται οικείο. Το κοινό αφήνεται σιωπηλά σε αυτό το ταξίδι και στο τέλος της παράστασης, όρθιο πια, προσφέρει απλόχερα το χειροκρότημά του στους ηθοποιούς μαζί με μια αγκαλιά λουλούδια. Κι εκείνοι παρά την κούραση και την υπερένταση υποδέχονται τα συγχαρητήρια, τις αγκαλιές και τα φιλιά σαν να είναι η πρώτη τους φορά. Το ίδιο θερμά υποδέχτηκαν και μένα. Κι εγώ με τη σειρά μου αφέθηκα για λίγο να με παρασύρουν στα γέλια, στις ζαβολιές, στ΄ αστεία και τα πειράγματά τους. Με δέχτηκαν στα δωμάτιά τους, μοιράστηκαν μαζί μου τα μυστικά, τις αναμνήσεις και τους προβληματισμούς τους. Δεν απομένει, λοιπόν, παρά ως άλλος θεατής να χειροκροτήσω.

Στον δρόμο περνάμε από βοσκοτόπια.
Σε κάθε χωριό η Μαρία, η Αμαλία και η Ιωάννα κρέμονται από τα παράθυρα διαφημίζοντας την αποψινή παράσταση ως άλλοι ντελάληδες. «Ελάαατε, ελάααατε σήμερα και θα τα δείτε όλα»

info

Επόμενες στάσεις της περιοδείας των «Τρωάδων» 18/8 κηποθέατρο «Ν. Καζαντζάκης» (Ηράκλειο), 19/8 θέατρο « Ερωφίλη» (Ρέθυμνο), 20/8 θέατρο Ανατολικής Τάφρου (Χανιά), 26/8 Δημοτικό Αμφιθέατρο «Θανάσης Βέγγος» (Κορυδαλλός)