Επιφυλλίδα

Δροσερά απο-θέµατα
Του Κώστα Λογαρά

1Επιλέγοντας ο Μάνος Χατζιδάκις τη Μούσχουρη να του τραγουδήσει τα τραγούδια του στη δεκαετία του ’60 και ο Θεοδωράκης τον Μπιθικώτση την ίδια περίοδο, προσέφεραν στην Ελλάδα πολύ περισσότερα απ’ ό, τι πάµπολλοι τότε ενεργοί πολιτικοί. Γιατί και οι δυο τους έδωσαν σχήµα και µορφή στο «άρωµα» αυτής της εποχής, στο ύφος της.

Χαρτογράφησαν (αν δεν καθόρισαν κιόλας) µια τεράστια περιοχή του ψυχικού µας χάρτη. Χωρίς τις συγκεκριµένες επιλογές των Χατζιδάκι – Θεοδωράκη, δεν ξέρω αν αυτά τα χαρακτηριστικά της Ελλάδας θα είχαν διασωθεί – σαν µνήµη εννοώ. Ακούγοντας τώρα, το 2010, τις ερµηνείες και τις µουσικές τους, αναστυλώνεται ένα πολύ σηµαντικό κοµµάτι απ’ την άυλη ταυτότητα του τόπου.

2Μπορεί όλοι οι πολιτικοί να µην είναι «ίδιοι» (και σίγουρα δεν είναι όλοι του ιδίου φυράµατος), αλλά οι «ίδιοι» είναι όλων των πολιτικών αποχρώσεων. Σ’ αυτή την γκρίζα ζώνη αρχίζουν να θολώνουν οι ιδεολογίες και ν’ αναδίδεται η γνωστή οσµή. 4Αυτό που ονοµάζουµε πνευµατική ανάπτυξη και καλλιέργεια θέλει τον χρόνο του για να κατακτηθεί και ν’ αφοµοιωθεί. Γι’ αυτό και στους καιρούς µας, των µεγάλων ταχυτήτων, παρατηρείται τόση υστέρηση και στα δύο αυτά πεδία. (Το ίδιο, ως γνωστόν, απαιτεί κι ο έρωτας : τον χρόνο του θέλει κι αυτός για να ριζώσει. Ετσι εξηγείται ο αντιερωτικός χαρακτήρας της εποχής µας· ενώ, αντίθετα, το σεξ είναι συνυφασµένο µε εξπρές διαδικασίες. Οι οποίες εξυπηρετούνται θαυµάσια στο Διαδίκτυο µε τις τεράστιες ταχύτητες των 24Μbit/ δευτερόλεπτο). 3Με τόση υπεξαίρεση στον δηµόσιο χώρο, θα εκτιµήσουµε τους παλιούς υπαλλήλους του Δηµοσίου. Που παίρναν οι καηµένοι ένα κουστούµι στη ζωή τους µόνο, και το φορούσαν σε κηδείες και µνηµόσυνα, σε γιορτές και σχόλες. Κυριακή, καθηµερινή το ίδιο πάντα. 5Η κατάργηση των ορίων ιδιωτικού και δηµόσιου χώρου, προσωπικής και κοινωνικής ζωής – απόρροια και τα δύο της τηλεοπτικής αγωγής –, ορίζει εν πολλοίς τις κοινωνικές µας συµπεριφορές (και συµφορές). Πάρτε για παράδειγµα όσους οδηγούν και µιλούν στο κινητό τους ακολουθώντας τους αργούς ρυθµούς της τηλεφωνικής τους επικοινωνίας. Σα να βρίσκονται στο σαλονάκι του σπιτιού τους, δεν περνάει απ’ το µυαλό τους ότι ενοχλούν την τεράστια ουρά που σιχτιρίζοντας σέρνεται πίσω τους.

6Κρατιόµαστε φανατικά προσηλωµένοι στο εξόφθαλµα φθαρµένο. Πιστοί µέχρι τέλους στο παρωχηµένο, δείχνουµε ελάχιστη εµπιστοσύνη στο νέο (άνθρωπο ή ιδέα). Εκτός κι αν είναι «επώνυµα» ή καταφθάνουν µε σφραγίδα απ’ την Εσπερία. Τότε τα υιοθετούµε ευχαρίστως, όπως οι επαρχιώτες. 7Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν όλη την καλή διάθεση να σου εξηγήσουν ένα θέµα αλλά ποτέ δεν τα καταφέρνουν. Σε µπουκώνουν µ’ ένα σωρό άχρηστες λεπτοµέρειες, παρεµβάλλουν ετερόκλητες πληροφορίες ανοίγοντας συνέχεια παρενθέσεις ή ανακατεύοντας το παρελθόν µε το παρόν. Αλλες φορές πάλι, ο τόνος της φωνής τους είναι απελπιστικά επίπεδος. Από την τρικυµία εν κρανίω, στην ισοπέδωση του ήχου.

Ω, έχει µεγάλη χάρη ο στρωµένος λόγος και χρωµατισµένος καταλλήλως.

8Τους τηλεφωνείς κι εκεί που τους µιλάς καβαλάνε τη φωνή τους στη δική σου, κοντοστέκεσαι ν’ ακούσεις, αλλά έχεις χάσει την αρχή· σταµατάν για λίγο και υποθέτοντας τι έχουν πει αρχίζεις πάλι την προσπάθεια. Για να σε διακόψουνε σε λίγο µε τον ίδιο τρόπο. Ενα κοµφούζιο, άλλο πράµα. Το παίρνεις τελικά απόφαση, σε τέτοιες περιπτώσεις δεν µιλάς εσύ. Ακούς µονάχα. Το πολύ, πολύ να ρίχνεις κάνα «χµ, χµ…», ώσπου να τελειώσει ο άλλος. Να σου πει αυτά που θέλει, και να πάει στην ευχή.

9Το ανεπαίσθητο πλέον πέρασµα της άνοιξης από τις µεγαλουπόλεις µοιάζει µε τις συνευρέσεις νάρκισσων κι ανέραστων ανθρώπων. Που είναι ανίκανοι να δώσουνε λίγη ψυχή, ένα µικρό κοµµάτι απ’ τον εαυτό τους.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας.